Andaman Rising

Andaman Rising, initiated by Kenan Institute Asia and UNC School of Journalism and Mass Communication, tell 15 stories about life after tsunami in Phang-Nga and Phuket provinces.

By the salty docks of Phang-nga they found stories of determination. In Buddhist temples they found tradition. On boats and in schools and on the streets of tiny villages, they found surprises, sadness, laughter and hope.

คำสั่งของพี่รอง

เห็นหลายคนบ่น ว่าให้เขียนเป็นภาษาไทย สำหรับโพสที่แล้วเรื่อง Your Blog Is Banned By Me, Your Second Big Brother ก็ตามคำเรียกร้องแล้วกันนะครับ ผมเรียบเรียงใหม่ เป็นภาษาไทย อาจไม่ตรงตามภาคภาษาอังกฤษ เป๊ะ ส่วนที่เขียนเป็นภาษาอังกฤษตอนแรก นั้นเป็นความตั้งใจ เผื่อจะให้คนอื่น ๆ ภายนอกประเทศ ได้รับรู้ด้วย เพราะภาษาไทย ผมว่าคุณปุถุชน น่าจะเขียนได้ดีกว่า (กำลังรออ่านรายละเอียดเพิ่มเติม) ยิ่งถ้าถูกนำไปกล่าวถึงต่อในวงกว้าง ก็น่าจะเป็นการกดดันในทางอ้อมแก่บรรดาผู้ให้บริการเหล่านี้ ให้กลับมามองจริยธรรมของการให้บริการของตัวเองด้วย

(ปล. คำว่า บล๊อก ที่ใช้ในโพสนี้คือ blog นะครับ ผมจะพยายามหลีกเลี่ยงไม่ใช้คำว่า block)

—

นอกเหนือไปจากการปิดเว็บไซต์ฟ้าเดียวกัน (อ่านเพิ่มเติมใน FACT) บล๊อกเกอร์ไทยจำนวนไม่น้อย กำลังต่อสู้กับการถูกเซ็นเซอร์ ไม่ใช่จากพี่ใหญ่อย่างรัฐบาลโดยตรง แต่เป็นพี่รองอย่างเจ้าของผู้ให้บริการบล๊อก

เห็นโพสเรื่อง ขอไว้อาลัยแด่เสรีภาพของสื่อและเว็บมาสเตอร์โอเคเนชั่น ของคุณปุถุชน บนบล๊อกสาธารณรัฐกวีนิพนธ์ ขึ้นเป็นโพสแนะนำของ WordPress ภาษาไทย ลองเข้าไปดู แล้วเห็นว่าน่าสนใจ และมีประเด็นที่ควรนำมาคิดต่อ

คุณปุถุชน รายงานว่า account ของคุณปุถุชนบน OK Nation ถูกลบไปเมื่อกลางเดือนที่แล้ว ต่อจากนั้นไม่ถึงเดือนบล๊อกของคุณปุถุชน ก็ถูกลบไปแต่ไม่เท่านี้ ก่อนหน้านั้น ก็มีบล๊อกบน OK Nation โดนปิดไปสองสามราย เช่น กรณีของ บล๊อกลมหายใจสุดท้าย (อ่านฉบับสำเนาได้ที่บล๊อกของคุณปุถุชน) หรือบล๊อก สำนักข่าวอิสระ (Google เก็บ cache ไว้ แต่ไม่รู้ว่าจะอยู่นานเท่าไหร่)

โดยทั่วไป บทบาทของผู้ให้บริการชุมชนออนไลน์ในการเซ็นเซอร์ ไม่ใช่เพียงแต่บล๊อกอย่างเดียว แต่ยังรวมไปถึงบรรดาเว็บบอร์ด และชุมชนออนไลน์อื่น ๆ ด้วย มักจะถูกกดดันจากรัฐ และสังคมไม่ว่าจะทางตรง หรือทางอ้อม ในการดำเนินการเซ็นเซอร์ ซึ่งการเซ็นเซอร์ด้วยการอ้างเงื่อนไขอย่าง ไม่ลามก อนาจาร ไม่ส่อเสียด ไม่กระทบสถาบันทั้งสาม ฯลฯ ต่างก็เป็นผลกระทบทั้งจากรัฐ และสังคม แน่นอนว่า เราจะเห็นกฏ ระเบียบประมาณนี้ เวลาเราจะสมัครสมาชิก ซึ่งผู้ให้บริการไหน ๆ ก็ไม่ต่างกัน

หากแต่ เมื่อเราตีกรอบให้แคบ เฉพาะประเด็นทางการเมือง ยิ่งต้องจับตามองกันเป็นพิเศษ กล่าวคือ ชุมชนออนไลน์ โดยเฉพาะชุมชนบล๊อกเกอร์ ที่มีผู้ให้เป็นบริการเป็นสื่อเก่า อย่างสื่อโทรทัศน์ หนังสือพิมพ์ สำนักข่าว เป็นต้น ถูกตั้งข้อสังเกตว่า มีแนวโน้มจะมีวาระทางการเมือง (ทั้งที่ซ่อนเร้น และไม่ซ่อนเร้น) มากกว่า ผู้ให้บริการ ที่ไม่มีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับ สื่อสารมวลชนแบบเก่า (หลายคนอาจจะแย้งว่า พันทิป นี่การเมืองจ๋า แต่่ผมกลับเข้าใจว่า วาระของชุมชนในพันทิป มันเกิดขึ้นที่ตัวชุมชนเอง ไม่ได้เกิดจากผู้ให้บริการ “เป็นหลัก”)

ซึ่งเมื่อกลับมามองที่กรณีของ OK Nation ก็ค่อนข้างจะน่าสนใจ เพราะในบ้านเรา เท่าที่ผมทราบ ก็มีสื่อมวลชน 3 เจ้า ที่มีชุมชนบล๊อกเป็นของตัวเอง ซึ่งก็ได้แก่ OK Nation ของเครือเนชั่น mBlog ของเครือผู้จัดการ และ blogazine ของประชาไท ซึ่งค่อนข้างชัดเจนว่าผู้จัดการและประชาไท มีวาระทางการเมืองที่โจ่งแจ้ง ในขณะที่เนชั่นเอง ถึงแม้ว่าจะถูกกล่าวหา โจมตีอย่างมาก ในช่วงรัฐบาลทักษิณ เกี่ยวกับความเอนเอียงในการนำเสนอข่าว แต่ก็ดูเหมือนว่า ภาพของความเอนเอียง ยังก้ำกึ่ง คนทั่วไปยังไม่สามารถเดาออกได้ว่า ไปทางไหน นอกจากนี้ เนชั่นเอง พยายามสร้างภาพ และเป็นแกนนำในเรื่องของการเรียกร้องสิทธิเสรีภาพในการแสดงออก ทำให้ภาพความเชื่อมั่น และความเป็นกลาง ค่อนข้างจะยังหลงเหลืออยู่ในองค์กรนี้อยู่บ้าง ในสายตาคนภายนอก

โดยเฉพาะในหน้า “เกี่ยวกับเรา” ของ OK Nation ก็ประกาศชัดเจนว่า

OK nation เกิดขึ้นจากความต้องการสร้างสถานที่สำหรับอิสระทางปัญญา ทุกคนมีสิทธิเขียน เผยแพร่ความคิดผ่านอินเทอร์เน็ต ช่องทางการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดเนชั่นกรุ๊ป ในฐานะสื่อที่ทำหน้าที่ ตรงไปตรงมา ด้วยความน่าเชื่อถือ ทันเหตุการณ์ อย่างสร้างสรรค์ เปิดบล็อกสำหรับทุกท่าน เพื่อบอกเล่าเรื่องราว สิ่งที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน ประสบการณ์ ความรู้ ถ่ายทอดสู่ผู้อื่น ร่วมแสดงความเห็นอย่างเสรี

ดังนั้น จึงออกจะเป็นเรื่องที่เหมือนการขัดขาตัวเองอยู่ไม่น้อย กับการแอบลบ แอบปิดบล๊อกของ OK Nation จริงอยู่ที่ เงื่อนไขของการสมัครสมาชิก กำหนดไว้ว่า

1. กรอกข้อมูลส่วนตัวให้ครบถ้วน และตรงตามเป็นจริง
2. การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
3. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
4. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก

แต่บทสรุปสุดท้าย ที่เขียนว่า

“OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและความคิดเห็นนั้นๆ”

ก็เหมือนเป็นการขีดคร่อม 4 ข้อข้างต้นทิ้ง แล้วบอกว่า สิทธิทั้งหลายทั้งปวง ขึ้นอยู่กับฉันคนเดียว เพราะฉะนั้น อะไรก็เป็นเหตุผลที่ชอบด้วยระเบียบข้อนี้ได้ทั้งนั้น ถึงแม้ OK Nation จะไม่กำหนดว่า “ห้ามคนที่คิดเห็นไม่ตรงกับเครือเนชั่น สมัครสมาชิก” แต่ในทางปฏิบัติ ก็เป็นเรื่องที่ไม่ยากเลย ที่จะเอาเกณฑ์ข้อนี้ มาอ้างเป็นการภายในอย่างไรก็ตาม

เมื่อลองตรวจสอบดูกับชุมชนบล๊อกเกอร์ของสื่อมวลชน อีกสองค่าย อย่าง mBlog กับ blogazine ที่มีจุดยืนทางการเมืองที่โจ่งแจ้ง กลับไม่ปรากฏเงื่อนไขการสมัคร เหมือนอย่างกับของ OK Nation ในขณะเดียวกัน ผมก็ไม่ค่อยได้ยิน ข่าวเกี่ยวกับการเซ็นเซอร์ของชุมชนทั้งสองแห่ง ทั้งนี้ ผมจึงตั้งข้อสันนิษฐานเบื้องต้นว่า การเลือกผู้ให้บริการชุมชนบล๊อกเกอร์ของไทย มีผลต่อความรุนแรงของการเซ็นเซอร์ เนื่องจาก คนที่คนจะสมัคร mBlog หรือ Prachatai (หรือแม้แต่ชุมชนออนไลน์บางแห่ง) ก็ต้องตระหนักอยู่แล้วว่า ข้อคิดเห็น ข้อเขียน นั่นสอดคล้อง กับองค์กรผู้ให้บริการหรือไม่ อย่างไร แต่ในกรณีของ OK Nation ที่ยังก้ำกึ่งในจุดยืนทางการเมือง อาจทำให้ความหลากหลายของคนใช้มีมากกว่า และแน่นอน ก็มีคนจำนวนไม่น้อย ที่ไม่เข้ากับ OK Nation

จริง ๆ จะยิ่งน่าสนใจมากกว่านี้ หากมีคนจะทดสอบ OK Nation ด้วยการเขียนบล๊อกโจมตีเนชั่นล้วน ๆ ไม่รู้ว่า เนชั่นจะเก็บภาพความเป็นกลาง ได้มากน้อยเพียงใด

ดังนั้น สำหรับคนที่กำลังมองหาที่สิงสถิตย์บล๊อกของตัวเอง สิ่งหนึ่งที่อาจจะต้องใช้ถามตัวเอง คือ เราจะมีอารมณ์ไหนมั๊ย ที่วันนึงเกิดนึก อยากจะพิเรนทร์ หรือเขียนเรื่องที่ไม่เป็นที่ยอมรับของคนทั่วไป (บางทีก็ตอบยากเหมือนกันนะ) ถ้าเป็นเช่นนั้น ผู้ให้บริการ ที่เป็นสื่อ ก็ไม่น่าเหมาะกับบล๊อกของคุณ

ถึงแม้ว่าบรรดา ผู้ให้บริการชุมชนบล๊อกเกอร์ ที่เป็นสื่อเก่า ที่พยายามจะก้าวข้ามเขตแดน และมีส่วนร่วมกับการสร้างสื่อภาคประชาชน ดูจะเป็นสิ่งที่สวยงาม และน่านับถือ ในการยอมรับการเปลี่ยนแปลงของวิชาชีพตัวเอง นอกจากนี้ ชุมชนที่เกิดขึ้น ยังเป็นชุมชนที่เน้นเนื้อหาสาระ มากกว่า ชุมชนที่เน้นไดอารี่ทั่วไป แต่กระนั้น ก็ต้องพึงระวังไว้เสมอว่า งานบรรณาธิกร ก็ดูเหมือนจะยังไม่เป็นงานถนัดของบรรดาพวกเค้าอยู่ดี

ปล. ผมไม่ได้เป็นเจ้าของ ทำงานหรือเกี่ยวข้องกับผู้ให้บริการบล๊อก หรือสื่อสารมวลชนใด ๆ ทั้งสิ้น ทั้งในและต่างประเทศ และถึงแม้ว่าผมจะใช้บริการของ WordPress ฟรี แต่ผมก็ไม่ได้รับผลประโยชน์อื่นใดนอกเหนือไปจากนี้

เพิ่มเติม: พลันที่เขียนโพสนี้เสร็จ ไปดูอีกที มีคนใน OK Nation เอาไปโพสไว้บนบล๊อกของตัวเอง ก็โดนแบนทันที (อ่านเพิ่มเติม) ถ้าคนของ OK Nation มาอ่าน ผมไม่ได้ต้องการจะโจมตี เพียงแต่อยากจะส่งสัญญาณว่า ถ้าคุณเห็นว่า อะไรที่มันไม่เหมาะสม ก็ชี้แจงด้วยเหตุผลไปเถิดครับ คนที่คุณคิดว่าเค้าไม่เข้าพวกกับคุณ จะได้ทำตัวได้ถูก ว่าเค้าควรจะทำตัวอย่างไร อย่างน้อย ก็ให้เวลาเค้าได้เก็บเอาทรัพย์สินทางปัญญา ที่คุณเชิญชวนให้เค้ามาฝากไว้กับคุณตอนแรก ย้ายออกไปรักษาไว้ที่อื่น

Your Blog Is Banned By Me, Your Second Big Brother

Besides the shut down of Fah Diew Kun website (see FACT for more information), many Thai bloggers are still struggling with how they are going to survive in Thai blogophere.

Putushon (คุณปุถุชน) of the Republic of Poetry recently reported the deletion of his blog on OK Nation (in Thai). His account has been diminished on December 20. On January 8, the blog has been entirely disappeared with no warning. Prior to this incident, a couple of censoring acts were reported. For instance, Wayward’s blog has been banned because it is apparent that there was a strong language writing (Thanks Putushon for the backup copy). Independent Press, an anti-junta government blog, has also been deleted by OK Nation (Thanks Google Cache for at least the trail of this blog). Apparently these censoring actions have been conducted without prior notification.

OK Nation is a blog community platform run by the Nation Group, one of the major news organizations in Thailand. As of this writing, there are nearly 25,000 registered accounts with more than 150,000 posts. Interestingly enough, on OK Nation’s About Us page, it says (my own translation):

“OK Nation was established in order to building a place for intellectual freedom. Everyone has his own right to write and distribute via the Internet, the most effective communication channel.

The Nation Group as a media who are honest, trustworthy, updated, and creative, opens blogs for everyone to share stories in your daily life, experiences, knowledge and opinion to others freely.”

However, on the registration page, there are four criteria to apply the membership including:

1. Filling information (in the registration form) completely and honestly.
2. Any writings or opinions must not insult or affect the institution of nation, religion, and king or affect the stability of the nation.
3. Do not use rude, insulting, instigating language giving faults to other or breaking up the society. Also do not include pornographic and obscene image, video clip and words.
4. The content and opinions in the blog is not related to the web managing teach. They are the legal responsibility of member personally.

With an interesting ending saying:

“OK Nation reserves right to close any blog and delete any content or opinion that are against the above statement without prior notification to the blog or opinion owners.”

The censorship at OK Nation seems to be a very interesting case because it is the traditional media who try tries to handle citizen journalism. In these cases at OK Nation, I (expect to) see no response from the provider as they would refer to the agreement. Not surprisingly, those criteria in the agreement are quite common in any online community in Thailand. The exercises of censorship happen occasionally (to regularly) in Thai blogophere.

However, the communities run by traditional media might be a bit trickier when the conflict of interest arrives, in particular political ones. Independent blog providers seem to have less political agenda than traditional media. To date (to my knowledge), there are three major blog communities in Thailand that run by media agencies: OK Nation, MBlog run by Manager Group, and Prachatai‘s blogazine.

Obviously Manager have involved in many political activities in the last couple of years. Its political news are totally biased against ousted Prime Minister and his alliance. Prachatai also has political driven agenda. Its leaders also have political roles.

I suspected that the blogger at these communities have been aware of the political drive since they began are choosing these providers. For instance, any pro-Thaksin would rarely choose Manager’s MBlog. Interestingly enough, even though I could not find term of service or any agreement at registration of MBlog and blogazine, I have never heard about censorship from these two sources (Correct me if I am wrong about this!). If my assumption is held, the selection of provider plays significant role of how censorship would work here in Thailand.

Nation Group tries to represent itself as a neutral source to most people, although at some point of Thaksin period they were accused of being biased. They have also been experienced the survival of freedom of expression crisis. Thus, the image of Nation Group in terms of freedom of expression is generally highly regarded. Therefore, a number of bloggers would have joined OK Nation as its image of neutrality and independently independence.

However, without the clarification on any action of censorship, anything (even besides those mentioned in the agreement) could be claimed as a reason. Hence, if you are looking for blog provider and you know that you, at some point or at a moment of your blogging life, will enter the battle field of conflict, hosting with traditional media may not be the right choice for you.

Disclosure: I do not own or work for any blog service providers nor any news agencies. Although I host my blog on WordPress, I do not get any other benefits from WordPress besides a free blogging account.

NYT on ideas of 2007

New York Times ภาคนิตยสาร ฉบับล่าสุด (ธันวาคม 2007) รวบรวม 70 งานวิจัย การประดิษฐ์ การค้นพบ และความคิดที่น่าสนใจช่วงปี 2007 อ่านแล้ว มีประเด็นที่น่าสนใจเยอะแยะมากมาย ซึ่งก็ถือว่า เป็นปีที่มีสีสัน ไม่น้อยทีเดียว เช่น

• คนเรามักตีความความคลุมเคลือ (Ambiguity) ของคนอื่นไปในทิศทางที่ดี โดยเฉพาะการออกเดท เช่น ใน profile ของผู้ชาย เขียนว่า เป็นพวก outgoing ผู้หญิงก็มักจะคิดว่า ผู้ชายคนนี้เป็นพวกชอบกีฬากลางแจ้ง แต่เมื่อไปเจอตัวจริง กลับพบว่า เค้าเป็นพวกชอบเปลือยอาบแดด
• การใช้ Craigslist ในการแก้แค้น ด้วยการออกประกาศ ว่า บ้านของคน (ที่ต้องการแก้แค้น) แจกของฟรีทั่วบ้าน ตอนที่เจ้าของบ้านไม่อยู่
• Crowdware: ความสำเร็จของ widget ทั้งหลายบน Social Networking Site
• พลังของมวลชนในการสืบค้นจากภาพถ่ายดิจิตอลจากดาวเทียม (ตัวอย่าง กรณี Jim Gray แห่งไมโครซอฟท์)
• การใช้ Wiki ในการรวบรวมข้อแนะนำในการแก้ไข กฏหมายเกี่ยวกับตำรวจในนิวซีแลนด์
• บริการส่งอีเมล์จากหลุมฝังศพ: เขียนอีเมล์ไว้ก่อนตาย พอตายแล้วบริการนี้ ก็จะส่งเมล์ไปให้คนที่เราต้องการ
• Wikiscanning: เรื่องราวของ hacker หนุ่มคนหนึ่ง คิดค้นบริการ ที่ช่วยสืบหาว่า ใครเป็นคน edit wikipedia บ้าง ทำให้พบว่า บางหัวข้อที่สำคัญ ๆ ถูกแก้ไขจากคนที่มีส่วนได้ ส่วนเสียเกี่ยวกับหัวข้อนั้น ๆ
• Youtube เป็นแหล่งในการหาตัวแสดง (audition) ในมิวสิควิดีโอของ Jay-Z โดยบังเอิญ
• บริการ Social Networking Site จากยีนส์ โดยจะจับคู่ระหว่างคนที่มีสายเลือดเดียวกัน

จริง ๆ มีอีกหลายเรื่องที่ผมชอบ เช่น การตรวจฉี่ของคนในชุมชน แทนที่จะไปตรวจเป็นคน ๆ ก็ไปตรวจจากบ่อเขรอะ ตรวจทีเดียว ก็รู้ว่า คนในชุมชนใช้ยาเสพติดอะไรกันมั่ง ซึ่งข้อมูลที่ได้ น่าจะสามารถนำไปใช้ในการบริหาร ระบบสาธารณสุขของชุมชน ได้ดีกว่า, บริการตรวจโรคอัลไซเมอร์จาก 50 คำถามทางโทรศัพท์, บางกรณี คนที่มีหวังก็แย่กว่าคนที่ไม่มีความหวัง, การจอดรอเพื่อเลี้ยวซ้าย (ถ้าเป็นเมืองไทย ก็เลี้ยวขวา) สิ้นเปลืองพลังงาน ดังนั้นเพื่อเป็นการประหยัด โดยเฉพาะกับบริษัทขนส่งอย่าง UPS จึงมีนโยบาย งดการเลี้ยวซ้าย, คนอเมริกัน เพิ่งพบว่า หน้าตามีผลต่อการเลือกตั้ง ในขณะที่บ้านเรา โหงวเฮ้งนี่ เป็นเรื่องที่รู้กันมานานแล้ว อิอิ, เป่ายิงฉุบ ถูกนำมาใช้เปรียบเทียบเป็นทฤษฎี ทางชีววิทยา ไม่ว่าจะเป็นกับสัตว์เลื้อยคลาน หรือกับแบคทีเรีย และอีกเยอะแยะ มากมาย

แต่บางอันนี่ อ่านแล้วก็คิดว่า “แล้วไง” อย่างเช่น รอยสักสำหรับผู้พิการทางสายตา บางอันก็เป็นประเภท เรื่องไม่เป็นเรื่อง อย่างเช่น การฟ้องร้องพระผู้เป็นเจ้า (ที่ทำให้เกิดภัยพิบัติ) หรืออย่าง การคำนวณภาษีจากส่วนสูง เป็นต้น หรือ บางเรื่อง ก็ดูไม่ใช่เรื่องใหม่ในสายตาเรา โดยเฉพาะคนไทย แต่โดยรวมก็ถือว่า เป็นการอ่านไว้ประดับความรู้ เปิดโลกทัศน์ได้ไม่น้อยทีเดียว

บันทึก: บทความของ NYT ฟรี ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้บอกรับ NYT เท่านั้น แต่จะต้องลงทะเบียน

JCMC ตุลา’07

จริง ๆ post ที่แล้วกะเขียนแนะนำฉบับนั้นทั้งฉบับโดยรวม ๆ แต่ไป ๆ มา ๆ มันยาว เลยยกให้เค้าไปเลย อันนั้น จริง ๆ JCMC ฉบับล่าสุด (Vol. 13 No. 1) ยังมีเรื่องที่น่าสนใจอื่น ๆ อีก เช่น

IM=Interruption Management? Instant Messaging and Disruption in the Workplace โดย R. Kelly Garrett and James N. Danziger ซึ่งค้นพบว่า คนที่ใช้ IM ในที่ทำงาน ส่วนใหญ่จะสามารถจัดการกับการขัดจังหวะได้ดีกว่า คนที่ไม่ใช้ IM น่าสนใจดี

Every Blog Has Its Day: Politically Interested Internet Users’ Perceptions of Blog Credibility โดย Thomas J. Johnson, Barbara K. Kaye, Shannon L. Bichard, and W. Joann Wong ศึกษากลุ่มผู้ใช้อินเตอร์เน็ทที่สนใจประเด็นทางการเมือง ว่ามีวิธีการในการพิจารณาความน่าเชื่อถือของบล๊อกและสื่ออื่น ๆ อย่างไร น่าสนใจมาก เมื่อพบว่า บล๊อก เป็นสื่อที่ได้รับความน่าเชื่อถือมากที่สุดตาม Creditability index โดยผู้ชายเชื่อถือบล๊อกมากกว่าผู้หญิง คนที่มีรายได้น้อยเชื่อถือบล๊อกมากกว่าผู้มีรายได้สูง นอกจากนี้การเข้าไปมีส่วนร่วม ความสนใจต่อการเมือง และความสนใจต่อการเลือกตั้ง มีผลต่อการพิจารณาความน่าเชื่อถือ ที่น่าสนใจที่สุดคงอยู่ที่ ความสนใจต่อการเมือง ที่มีผลเชิงลบ (negative effect) ต่อการพิจารณาความน่าเชื่อถือ

The Creative Commons and Copyright Protection in the Digital Era: Uses of Creative Commons Licenses โดย Minjeong Kim เก็บข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เอกสาร survey และการสัมภาษณ์เชิงลึก ศึกษาเกี่ยวกับคนที่ใช้ Creative Commons ว่าเป็นคนกลุ่มใด มี private และ public interest อย่างไรบ้าง ค่อนข้างเป็น descriptive และ informative ที่ให้รายละเอียดเกี่ยวกับคนที่ใช้ Creative Commons ได้เป็นอย่างดี

Social Network Sites: Definition, History, and Scholarship โดย danah boyd and Nicole Ellison (สองเจ้าแม่งานสายนี้ก็ว่าได้) ซึ่งเขียนงานวิจารณ์วรรณกรรม (Literature review) ที่ค่อนข้างสมบูรณ์ที่สุด ณ ตอนนี้ สำหรับคนที่สนใจศึกษา Social Networking Sites ไม่ควรพลาดอย่างยิ่ง

Social Network Profiles as Taste Performances โดย Hugo Liu จาก MIT ศึกษา profile บน Myspace โดยใช้ empirical study กับ NLP technique เข้ามาช่วยในการเก็บข้อมูล และใช้ semiotic framework ในการวิเคราะห์ taste statement บน profile มันบ่งบอกรสนิยมของชุมชนนี้อย่างไร

Although social network sites are relatively new, SNP taste performance can be seen as an instance of what sociologist Erving Goffman (1959) termed everyday performance. Successful performers are “aware of the impression they foster.” (Introduction, Para. 3)

นอกจาก 5 งานนี้แล้ว ยังมีบทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจอีกมาก ไม่ว่าจะเป็น SNS ในเกาหลี เรื่อง Privacy บน Youtube เรื่องการใช้ชื่อเล่นบน forum ในเยอรมัน ฯลฯ ลองเข้าไปอ่านดูครับ