นายกฯเสด็จ?

วันที่ 10 สิงหาคม พ.ศ. 2552 เวลา 13:47:39 น. มติชนออนไลน์

“มาร์ค”นำนายกฯ บาห์เรนเสด็จตรวจพลทหารกองเกียรติยศในทำเนียบฯ

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เมื่อวันที่ 10 ส.ค. นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ  นายกรัฐมนตรีได้รับเสด็จ เชค คอลิฟะห์ บิน ซัลมาน อัล คอลิฟะห์  นายกรัฐมนตรีแห่งราชอาณาจักรบาห์เรน ณ สนามหน้าตึกไทยคู่ฟ้า ทำเนียบรัฐบาล จากนั้นได้หารือทวิภาคี ณ ตึกสันติไมตรีหลังใน จากนั้นนายกรัฐมนตรีจะถวายงานเลี้ยงพระกระยาหารกลางวันอย่างเป็นทางการ แด่นายกรัฐมนตรีแห่งราชอาณาจักรบาห์เรน

[ที่มา: มติชนออนไลน์]

อ่านข่าวข้างบนแล้วงง ว่าทำไมต้องใช้ราชาศัพท์กับนายกของบาห์เรน เลยไปหาข้อมูลเพิ่มเติมบน Wikipedia พบว่า นายกรัฐมนตรี Khalifah ibn Sulman Al Khalifah เป็นเชื้อพระวงศ์ มีศักดิ์เป็นพระปิตุลา (ลุง) ของ Hamad ibn Isa Al Khalifah กษัตริย์องค์ปัจจุบันของบาห์เรน

Khalifah ibn Sulman Al Khalifah ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรียาวนานที่สุดในโลกถึง 39 ปี (ตั้งแต่ปี 1970) โดยการแต่งตั้งจากพระเชษฐา Isa ibn Salman al-Khalifa

ที่น่าสนใจอีกอย่างคือ 80% ของคณะรัฐมนตรีของบาห์เรนนั้นเป็นเชื้อพระวงศ์

ข่าวสั้น แต่ใช้เวลาอ่าน 10 นาที

[update] คิดต่อว่าจะแก้ปัญหาข้างบนนี้อย่างไร (ด้วยการเพิ่มบริบทให้กับข่าว) ก็เลยทำให้นึกถึงเรื่อง semantic web และ authority control เท่าที่เห็นตอนนี้ New York Times เค้าก็ทำไว้เหมือนกัน แต่ทำไว้สำหรับนำข่าวที่เกี่ยวข้องเข้าไว้ด้วยกัน (collocate) แต่ไม่ได้ให้ fast fact เกี่ยวกับ entity นั้น ๆ ที่อื่นก็มีเหมือนกัน แต่เห็นว่าอยู่ในรูปของโฆษณาเป็นเสียส่วนใหญ่

ป้องกัน: คิดแบบขั้ว

เรื่องนี้มีรหัสผ่านป้องกัน เพื่อจะดูเรื่องนี้คุณต้องใส่รหัสผ่านด้านล่าง:

รหัสผ่าน:

ข่าวเก่าเล่าใหม่มี…ได้เสีย

ต้นเหตุเกิดมาจาก เว็บไซต์ Sun-Sentinel ซึ่งรวบรวม Newsletter ด้านธุรกิจและอุตสาหกรรม มีบทความชิ้นหนึ่งเกี่ยวกับการล้มละลายของ United Airlines ซึ่งเป็นบทความที่เขียนขึ้นเมื่อปี 2002 แต่บทความต้นฉบับบนเว็บไซต์ไม่มีวันที่ปรากฏ (ดังรูปโดย Google ผ่าน Poynter) 

วันดีคืนดี crawler ของ Google News ก็ดันไป index เจอบทความนี้เข้าและใส่วันที่ของบทความให้เป็นวันที่ปัจจุบันเสีย (ดังรูปจาก Poynter) ทั้งนี้เข้าใจว่า เนื่องจากบทความดังกล่าวถูกนำขึ้นมาให้อยู่ในกลุ่ม “most viewed” บทหน้า homepage (ดังรูปโดย Google ผ่าน Poynter) เลยเป็นสาเหตุให้ Google ต้อง re-index (อ่านเพิ่มเติม)

เสถียรภาพของข้อมูลกับอนาคต

“[H]aving learned to write news, I now distrust newspapers as a source of information, and I am often surprised by historians who take them as primary sources for knowing what really happened.”

อ่านบทความเรื่อง The Library in the New Age ของ Robert Darnton ที่ตีพิมพ์ใน The New York Review of Books แล้วมีเรื่องให้น่าคิดต่อ

โดยย่อ Darnton ยกประเด็นเรื่อง textual stability มาเป็นปัจจัยสำคัญในการพิจารณาบทบาทของห้องสมุดวิจัย โดยนำเอากรณีศึกษาต่าง ๆ มาชี้ให้เห็นว่า ข้อมูลข่าวสารนั้นถูกบิดเบือนและไม่มีความน่าเชื่อถือมาตั้งแต่ไหนแต่ไร แม้ในยุคก่อนที่จะมีอินเตอร์เน็ต ซึ่งถือเป็นความท้าทายอย่างหนึ่งของห้องสมุดวิจัย ที่จะต้องทำอย่างไรก็ตามเพื่อกลั่นกรอง หรือนำเสนอแง่มุมทุก ๆ ด้าน เพื่อให้นักวิจัยได้ข้อมูลที่ดีที่สุด

ในขณะเดียวกันห้องสมุดวิจัยก็ถูกท้าทายด้วย mass digitization project โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Google Book ที่ทำให้ผู้ใช้ไม่จำเป็นต้องเข้ามาอ่านหนังสือที่ห้องสมุดเหมือนแต่ก่อน ซึ่งในบทความค่อนข้างจะอ่อนในเรื่องของการเชื่อมโยงประเด็นของประเด็นนี้เข้าด้วยกัน

ถึงแม้ Darnton จะอ้างว่า project อย่าง Google Book จะส่งเสริมให้ห้องสมุดวิจัยมีความสำคัญมากขึ้น แต่สิ่งที่ Darnton ให้ความสำคัญมากกว่า คือ ภาพของการแข่งกันกันระหว่าง Google Book และห้องสมุดวิจัย โดยมีหัวข้อสำคัญ คือ

1. Google Book ไม่สามารถจะสแกนหนังสือได้หมดทั้งโลก ถึงแม้ว่าปริมาณขาดไปเพียงน้อยนิด แต่ส่วนน้อยนิดนั้น อาจมีความสำคัญอย่างยิ่งยวด
2. คล้ายกับข้อแรก ถึงแม้จะมีความร่วมมือจากห้องสมุดวิจัยขนาดใหญ่ และเพิ่มจำนวนห้องสมุดที่เข้าร่วมโครงการมากน้อยแค่ไหน แต่ก็ยังมีทรัพยากรสารสนเทศพิเศษ หรือหายากอีกจำนวนมากที่จะไม่ถูกแสกน
3. ปัญหาเรื่อง ลิขสิทธิ์สำหรับ Google Book เป็นเรื่องที่ไม่จบง่าย ๆ
4. การเปลี่ยนทางเทคโนโลยีที่รวดเร็วอาจะทำให้วันหนึ่ง Google ต้องหายไป เฉกเช่นเดียวกับบริษัทเทคโนโลยีอื่น ๆ ในขณะที่ห้องสมุดวิจัยอยู่ยั่งยืนมานานนับศตวรรษ
5. การดำเนินการของ Google Book อาจเกิดข้อผิดพลาดทางเทคนิคที่มีผลต่อการควบคุมคุณภาพ
6. ไม่มีอะไรมาการันตีได้ว่าสำเนาหรือวัสดุจัดเก็บจะอยู่ได้นาน ดูได้จากบทเรียนที่ได้จากไมโครฟิล์ม
7. ถึงแม้ว่า Google จะสแกนหนังสือในทุกเวอร์ชั่น แต่ในที่สุดเราก็อาจจะไม่รู้ว่า algorithm ที่ใช้แสดงผลการค้นนั้นเหมาะสมหรือไม่
8. ปัญหาด้านกายภาพ ยังเป็นข้อจำกัดอยู่เสมอ มีเรื่องที่น่าสนใจช่วงท้าย ซึ่ง Darnton เอานำเรื่อง “กลิ่น” มาเป็นปัจจัยหนึ่ง โดยชี้ว่า ผลการสำรวจของนักเรียน นักศึกษาในฝรั่งเศส (บันทึก: ไม่มีแหล่งที่มา) พบว่า 43 เปอร์เซ็นต์บอกว่า กลิ่นเป็นคุณลักษณะที่สำคัญอย่างหนึ่งของหนังสือในรูปกระดาษ

ท้ายที่สุด Darnton สรุปว่าไม่ควรจะไปหวังพึ่ง Google Book เพียงแหล่งเดียว และสนับสนุนให้พัฒนาห้องสมุดวิจัยต่อไป

ประเด็นที่ผมสนใจ คือ เรื่อง textual (in)stability โดยเฉพาะในบริบทของไทย บทเรียนที่ได้จากศึกษาประวัติศาสตร์ พบว่า ข้อจำกัดอย่างยิ่งยวดของการศึกษาประวัติศาสตร์ไทย การขาดหลักฐานที่น่าเชื่อถือ พงศาวดารฉบับหนึ่งเขียนแบบหนึ่ง อีกฉบับหนึ่งเขียนอีกแบบหนึ่ง นักประวัติศาสตร์ก็อาศัยข้อมูลเหล่านี้มาวิเคราะห์และตีความ เราจะเห็นว่าประวัติศาสตร์ใหม่ของไทย โดยเฉพาะในยุคประชาธิปไตย ข้อมูลข่าวสารโดยเฉพาะจากสื่อมวลชน มีการบิดเบือน และข้อมูลเหล่านี้ก็ถูกนำไปใช้เป็นหลักฐานและข้อมูลอ้างอิงในการวิจัยประวัติศาสตร์อยู่เสมอ ปัญหาคือ ถ้าหากการวิจัยนั้น ไม่สามารถได้ข้อมูลที่ครบถ้วน รอบด้าน ก็กลายเป็นว่า ประวัติศาสตร์ชาติไทยนั้นเป็นเรื่องโกหก หรือพูดไม่หมด หรือไม่ก็กำลังถูกกำหนดชี้นำโดยกลุ่มบุคคลบางกลุ่ม หรือบางครั้งก็ถูกมองข้ามไปอย่างหน้าตาเฉย

มองย้อยกลับมา ณ วันนี้ ตอนนี้ สถานการณ์ก็ใช่ว่าจะดีขึ้นแต่ก่อน หากแต่ซ้ำร้ายไปกว่าเดิม ข้อมูลข่าวสารถูกใช้เป็นเครื่องมือในการโจมตี สาดเสียเทเสีย สร้างความแตกแยกกันขนาดนี้ ข้อมูลปลอม หลักฐานเท็จอะไรบ้างให้ปวดหัวเต็มไปหมด ข้อมูลข่าวสารจากสื่อมวลชนผิดพลาด ก็ไม่ค่อยแก้ไข ปล่อยแล้วก็แล้วกันไป ถ้ายังเป็นอยู่อย่างนี้ต่อไป ก็ไม่รู้ว่าประวัติศาสตร์ของชาติไทยจะออกมาเป็นอย่างไรกัน (เว้นแต่ว่า ณ วันหนึ่ง สื่อมวลชนหมดความน่าเชื่อถือไปเอง จนไม่สามารถนำมาใช้เป็นหลักฐานในการอ้างอิงได้อีกต่อไป จะว่าไป ปัจจุบันนี้ก็เป็นประมาณนั้น)

นอกจากนี้ทุกวันนี้ information stability มีหลาย platform ไม่ได้อยู่ในรูปตัวอักษร (textual) ที่ตีพิมพ์ลงกระดาษเพียงอย่างเดียวเท่านั้น หากแต่มีทั้งที่อยู่ในรูปของภาพ (visual) เสียง (audio) หรือทั้งภาพและเสียง (audio-visual) อีกด้วย ผมคิดว่าทุกคนยังจำประเด็นเรื่องการตัดต่อภาพทีี่มีปัญหาได้ (เช่น การตัดรูปพระบรมฉายาลักษณ์ หรืออย่างล่าสุดภาพเกี่ยวกับธงชาติ ก็ไม่รู้ว่าภาพไหนจริง ภาพไหนปลอม) เดี๋ยวนี้ภาพต่าง ๆ ก็ไม่ได้น่าเชื่อถือเหมือนแต่ก่อนอีกต่อไป หรือถ้าได้ forward mail เป็นเสียงเทปดักฟังใครมา ก็ต้องสันนิษฐานไว้ก่อนแล้ว ว่าทำเลียนแบบขึ้นมาหรือเปล่า ส่วนวิดีโอ ก็เห็นว่าการตัดต่อไม่ใช่เรื่องเฉพาะของนักตัดต่ออาชีพอีกต่อไป ใคร ๆ ก็สามารถตัดต่อได้ แถมยังมีเรื่อง censorship อีกขั้นหนึ่ง

ในอีกมิติหนึ่งของ stability คือ ข้อมูลประเภท crowdsourcing ที่ทุกวันนี้เป็นที่นิยม ใครใคร่แก้ แก้ ใครใคร่ลบ ลบ ลองพิจารณาตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ ข้อมูลที่อยู่ใน wikipedia หากมองข้ามเรื่องการไม่มี authority ของผู้ใช้ กระนั้นการนำข้อมูลเหล่านี้มาใช้ก็ยังเป็นปัญหาอยู่ดี ควรจะได้รับการยอมรับให้นำมาใช้เป็นหลักฐานหรือแหล่งอ้างอิงทางวิชาการได้หรือไม่ ถึงแม้ว่าในอนาคต การนำข้อมูลเหล่านี้มาใช้อาจได้รับการยอมรับ นักวิจัยก็จำเป็นที่จะต้องดูที่การเปลี่ยนแปลงของแต่ละบทความให้รอบคอบ แต่กระนั้นการดูเพียงเพื่อว่าแก้ไขอะไรไปบ้างเพียงอย่างเดียวก็ไม่พอ ต้องดูว่าแก้ทำไม ซึ่งบางท่านอาจบอกว่า discussion อาจช่วยได้ แต่ปัญหาคือ กิจกรรมการพูดคุยเหล่านี้ ไม่ได้เกิดขึ้นในทุกบทความ

นอกจากนี้เราจะเห็ว่า การอ้างอิงบล๊อกในทางวิชาการเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ งานวิจัยที่ผมทำร่วมกับ Hank และ Sheble ก็ชี้ให้เห็นแล้วว่า 99% ของบล๊อกเกอร์เคย edit post ของตัวเอง ซึ่งประเด็นของบล๊อกนี่ซ้ำร้าย เพราะไม่ใช่ทุกคนที่แก้ไขบล๊อกด้วยการเพิ่มเติม บางคนก็แก้ไขด้วยการลบออกไปเสีย นอกจากนี้ในการวิจัยก็พบว่า คนที่ลบ blog post ออกไปนั้น ส่วนใหญ่จะลบออกไปเพราะความคิดของตัวเองในปัจจุบันเห็นต่างไปจากตอนที่เขียนครั้งแรก ซึ่งนี่ก็เป็นข้อที่น่าพิจารณาอีกเช่นกัน

ท้ายสุดดูเหมือนว่า ความรับผิดก็มาตกอยู่ที่ search engine (ไม่ว่าจะเป็น commercial หรือของห้องสมุด) ที่จะทำอย่างไรจะสามารถช่วยให้ผู้ใช้ได้ข้อมูลที่ครบถ้วน และเชื่อมโยงซึ่งกันและกัน (กล่าวคือ มี recall สูง) มี metadata ที่ให้บริบทได้อย่างครบถ้วน ทั้งนี้เพื่อช่วยผู้ใช้แยกแยะความน่าเชื่อถือหรือแจกแจงความขัดแย้งของ information object นั้น ๆ ได้ ซึ่งความคาดหวังดังกล่าว ตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ว่าข้อมูลทุกอย่างถูกจัดเก็บอยู่ในรูปดิจิตอลแล้ว ซึ่งถ้าเปรียบเทียบกับการจัดการห้องสมุด ก็มีความแตกต่างโดยหลักการอยู่แล้ว กล่าวคือ ห้องสมุดมีข้อจำกัดในเรื่องทรัพยากร ที่ไม่สามารถจะจัดหา หรือจัดเก็บทุกอย่างได้ ดังนั้นการคัดเลือกคือหน้าที่หลักอย่างหนึ่ง การพิจารณาคัดเลือก ก็มีหลักเกณฑ์หลายประการ ยกตัวอย่าง การทำกฤตภาค (ตัดแปะข่าวหรือข้อมูลที่ได้จากสิ่งพิมพ์ประเภทอื่น ๆ) ทุก ๆ เช้าก็จะมีบรรณารักษ์ทำหน้าที่ scan ดูข่าว ว่ามีข่าวใดที่มีคุณค่าควรแก่การจัดเก็บ ดังนั้นทรัพยากรที่จัดเก็บในห้องสมุดนั้น ผ่านการคัดเลือกมาขั้นหนึ่งแล้ว ในขณะที่การจัดเก็บในของข้อมูลที่สร้างขึ้นมาอยู่ในรูปดิจิตอลอยู่แล้ว (digital born) เป็นการจัดเก็บทุกอย่างที่ขวางหน้า ให้ผู้ใช้เป็นคนตัดสินใจเลือกเอาเองว่าข้อมูลไหนดี ข้อมูลไหนไม่ดี ดังนั้นจึงจำเป็นที่จะต้องอาศัยความสมบูรณ์ของ surrogate และความสามารถของ search engine เป็นสำคัญ

update: บังเอิญไปเจอมาสด ๆ ร้อน ๆ Pressthink มีบทความล่าสุดเกี่ยวกับการทดลองหาวิธีการข่าวที่ดีที่สุดจาก crowdsource

Good News

ถ้าวันหนึ่งตื่นขึ้นมาแล้วเจอหน้า Google News เป็น “แบบนี้” คงจะดีใจพิลึก (แต่อีกด้านก็คงจะแปลกใจไม่น้อย เพราะไม่เคยได้เข้าหน้าจอที่เต็มไปด้วยข่าวดี ๆ อย่างนี้มานาน)

[ที่มา: Cyberjournalist] 

คำสั่งของพี่รอง

เห็นหลายคนบ่น ว่าให้เขียนเป็นภาษาไทย สำหรับโพสที่แล้วเรื่อง Your Blog Is Banned By Me, Your Second Big Brother ก็ตามคำเรียกร้องแล้วกันนะครับ ผมเรียบเรียงใหม่ เป็นภาษาไทย อาจไม่ตรงตามภาคภาษาอังกฤษ เป๊ะ ส่วนที่เขียนเป็นภาษาอังกฤษตอนแรก นั้นเป็นความตั้งใจ เผื่อจะให้คนอื่น ๆ ภายนอกประเทศ ได้รับรู้ด้วย เพราะภาษาไทย ผมว่าคุณปุถุชน น่าจะเขียนได้ดีกว่า (กำลังรออ่านรายละเอียดเพิ่มเติม) ยิ่งถ้าถูกนำไปกล่าวถึงต่อในวงกว้าง ก็น่าจะเป็นการกดดันในทางอ้อมแก่บรรดาผู้ให้บริการเหล่านี้ ให้กลับมามองจริยธรรมของการให้บริการของตัวเองด้วย

(ปล. คำว่า บล๊อก ที่ใช้ในโพสนี้คือ blog นะครับ ผมจะพยายามหลีกเลี่ยงไม่ใช้คำว่า block)

—

นอกเหนือไปจากการปิดเว็บไซต์ฟ้าเดียวกัน (อ่านเพิ่มเติมใน FACT) บล๊อกเกอร์ไทยจำนวนไม่น้อย กำลังต่อสู้กับการถูกเซ็นเซอร์ ไม่ใช่จากพี่ใหญ่อย่างรัฐบาลโดยตรง แต่เป็นพี่รองอย่างเจ้าของผู้ให้บริการบล๊อก

เห็นโพสเรื่อง ขอไว้อาลัยแด่เสรีภาพของสื่อและเว็บมาสเตอร์โอเคเนชั่น ของคุณปุถุชน บนบล๊อกสาธารณรัฐกวีนิพนธ์ ขึ้นเป็นโพสแนะนำของ WordPress ภาษาไทย ลองเข้าไปดู แล้วเห็นว่าน่าสนใจ และมีประเด็นที่ควรนำมาคิดต่อ

คุณปุถุชน รายงานว่า account ของคุณปุถุชนบน OK Nation ถูกลบไปเมื่อกลางเดือนที่แล้ว ต่อจากนั้นไม่ถึงเดือนบล๊อกของคุณปุถุชน ก็ถูกลบไปแต่ไม่เท่านี้ ก่อนหน้านั้น ก็มีบล๊อกบน OK Nation โดนปิดไปสองสามราย เช่น กรณีของ บล๊อกลมหายใจสุดท้าย (อ่านฉบับสำเนาได้ที่บล๊อกของคุณปุถุชน) หรือบล๊อก สำนักข่าวอิสระ (Google เก็บ cache ไว้ แต่ไม่รู้ว่าจะอยู่นานเท่าไหร่)

โดยทั่วไป บทบาทของผู้ให้บริการชุมชนออนไลน์ในการเซ็นเซอร์ ไม่ใช่เพียงแต่บล๊อกอย่างเดียว แต่ยังรวมไปถึงบรรดาเว็บบอร์ด และชุมชนออนไลน์อื่น ๆ ด้วย มักจะถูกกดดันจากรัฐ และสังคมไม่ว่าจะทางตรง หรือทางอ้อม ในการดำเนินการเซ็นเซอร์ ซึ่งการเซ็นเซอร์ด้วยการอ้างเงื่อนไขอย่าง ไม่ลามก อนาจาร ไม่ส่อเสียด ไม่กระทบสถาบันทั้งสาม ฯลฯ ต่างก็เป็นผลกระทบทั้งจากรัฐ และสังคม แน่นอนว่า เราจะเห็นกฏ ระเบียบประมาณนี้ เวลาเราจะสมัครสมาชิก ซึ่งผู้ให้บริการไหน ๆ ก็ไม่ต่างกัน

หากแต่ เมื่อเราตีกรอบให้แคบ เฉพาะประเด็นทางการเมือง ยิ่งต้องจับตามองกันเป็นพิเศษ กล่าวคือ ชุมชนออนไลน์ โดยเฉพาะชุมชนบล๊อกเกอร์ ที่มีผู้ให้เป็นบริการเป็นสื่อเก่า อย่างสื่อโทรทัศน์ หนังสือพิมพ์ สำนักข่าว เป็นต้น ถูกตั้งข้อสังเกตว่า มีแนวโน้มจะมีวาระทางการเมือง (ทั้งที่ซ่อนเร้น และไม่ซ่อนเร้น) มากกว่า ผู้ให้บริการ ที่ไม่มีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับ สื่อสารมวลชนแบบเก่า (หลายคนอาจจะแย้งว่า พันทิป นี่การเมืองจ๋า แต่่ผมกลับเข้าใจว่า วาระของชุมชนในพันทิป มันเกิดขึ้นที่ตัวชุมชนเอง ไม่ได้เกิดจากผู้ให้บริการ “เป็นหลัก”)

ซึ่งเมื่อกลับมามองที่กรณีของ OK Nation ก็ค่อนข้างจะน่าสนใจ เพราะในบ้านเรา เท่าที่ผมทราบ ก็มีสื่อมวลชน 3 เจ้า ที่มีชุมชนบล๊อกเป็นของตัวเอง ซึ่งก็ได้แก่ OK Nation ของเครือเนชั่น mBlog ของเครือผู้จัดการ และ blogazine ของประชาไท ซึ่งค่อนข้างชัดเจนว่าผู้จัดการและประชาไท มีวาระทางการเมืองที่โจ่งแจ้ง ในขณะที่เนชั่นเอง ถึงแม้ว่าจะถูกกล่าวหา โจมตีอย่างมาก ในช่วงรัฐบาลทักษิณ เกี่ยวกับความเอนเอียงในการนำเสนอข่าว แต่ก็ดูเหมือนว่า ภาพของความเอนเอียง ยังก้ำกึ่ง คนทั่วไปยังไม่สามารถเดาออกได้ว่า ไปทางไหน นอกจากนี้ เนชั่นเอง พยายามสร้างภาพ และเป็นแกนนำในเรื่องของการเรียกร้องสิทธิเสรีภาพในการแสดงออก ทำให้ภาพความเชื่อมั่น และความเป็นกลาง ค่อนข้างจะยังหลงเหลืออยู่ในองค์กรนี้อยู่บ้าง ในสายตาคนภายนอก

โดยเฉพาะในหน้า “เกี่ยวกับเรา” ของ OK Nation ก็ประกาศชัดเจนว่า

OK nation เกิดขึ้นจากความต้องการสร้างสถานที่สำหรับอิสระทางปัญญา ทุกคนมีสิทธิเขียน เผยแพร่ความคิดผ่านอินเทอร์เน็ต ช่องทางการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดเนชั่นกรุ๊ป ในฐานะสื่อที่ทำหน้าที่ ตรงไปตรงมา ด้วยความน่าเชื่อถือ ทันเหตุการณ์ อย่างสร้างสรรค์ เปิดบล็อกสำหรับทุกท่าน เพื่อบอกเล่าเรื่องราว สิ่งที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน ประสบการณ์ ความรู้ ถ่ายทอดสู่ผู้อื่น ร่วมแสดงความเห็นอย่างเสรี

ดังนั้น จึงออกจะเป็นเรื่องที่เหมือนการขัดขาตัวเองอยู่ไม่น้อย กับการแอบลบ แอบปิดบล๊อกของ OK Nation จริงอยู่ที่ เงื่อนไขของการสมัครสมาชิก กำหนดไว้ว่า

1. กรอกข้อมูลส่วนตัวให้ครบถ้วน และตรงตามเป็นจริง
2. การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
3. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
4. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก

แต่บทสรุปสุดท้าย ที่เขียนว่า

“OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและความคิดเห็นนั้นๆ”

ก็เหมือนเป็นการขีดคร่อม 4 ข้อข้างต้นทิ้ง แล้วบอกว่า สิทธิทั้งหลายทั้งปวง ขึ้นอยู่กับฉันคนเดียว เพราะฉะนั้น อะไรก็เป็นเหตุผลที่ชอบด้วยระเบียบข้อนี้ได้ทั้งนั้น ถึงแม้ OK Nation จะไม่กำหนดว่า “ห้ามคนที่คิดเห็นไม่ตรงกับเครือเนชั่น สมัครสมาชิก” แต่ในทางปฏิบัติ ก็เป็นเรื่องที่ไม่ยากเลย ที่จะเอาเกณฑ์ข้อนี้ มาอ้างเป็นการภายในอย่างไรก็ตาม

เมื่อลองตรวจสอบดูกับชุมชนบล๊อกเกอร์ของสื่อมวลชน อีกสองค่าย อย่าง mBlog กับ blogazine ที่มีจุดยืนทางการเมืองที่โจ่งแจ้ง กลับไม่ปรากฏเงื่อนไขการสมัคร เหมือนอย่างกับของ OK Nation ในขณะเดียวกัน ผมก็ไม่ค่อยได้ยิน ข่าวเกี่ยวกับการเซ็นเซอร์ของชุมชนทั้งสองแห่ง ทั้งนี้ ผมจึงตั้งข้อสันนิษฐานเบื้องต้นว่า การเลือกผู้ให้บริการชุมชนบล๊อกเกอร์ของไทย มีผลต่อความรุนแรงของการเซ็นเซอร์ เนื่องจาก คนที่คนจะสมัคร mBlog หรือ Prachatai (หรือแม้แต่ชุมชนออนไลน์บางแห่ง) ก็ต้องตระหนักอยู่แล้วว่า ข้อคิดเห็น ข้อเขียน นั่นสอดคล้อง กับองค์กรผู้ให้บริการหรือไม่ อย่างไร แต่ในกรณีของ OK Nation ที่ยังก้ำกึ่งในจุดยืนทางการเมือง อาจทำให้ความหลากหลายของคนใช้มีมากกว่า และแน่นอน ก็มีคนจำนวนไม่น้อย ที่ไม่เข้ากับ OK Nation

จริง ๆ จะยิ่งน่าสนใจมากกว่านี้ หากมีคนจะทดสอบ OK Nation ด้วยการเขียนบล๊อกโจมตีเนชั่นล้วน ๆ ไม่รู้ว่า เนชั่นจะเก็บภาพความเป็นกลาง ได้มากน้อยเพียงใด

ดังนั้น สำหรับคนที่กำลังมองหาที่สิงสถิตย์บล๊อกของตัวเอง สิ่งหนึ่งที่อาจจะต้องใช้ถามตัวเอง คือ เราจะมีอารมณ์ไหนมั๊ย ที่วันนึงเกิดนึก อยากจะพิเรนทร์ หรือเขียนเรื่องที่ไม่เป็นที่ยอมรับของคนทั่วไป (บางทีก็ตอบยากเหมือนกันนะ) ถ้าเป็นเช่นนั้น ผู้ให้บริการ ที่เป็นสื่อ ก็ไม่น่าเหมาะกับบล๊อกของคุณ

ถึงแม้ว่าบรรดา ผู้ให้บริการชุมชนบล๊อกเกอร์ ที่เป็นสื่อเก่า ที่พยายามจะก้าวข้ามเขตแดน และมีส่วนร่วมกับการสร้างสื่อภาคประชาชน ดูจะเป็นสิ่งที่สวยงาม และน่านับถือ ในการยอมรับการเปลี่ยนแปลงของวิชาชีพตัวเอง นอกจากนี้ ชุมชนที่เกิดขึ้น ยังเป็นชุมชนที่เน้นเนื้อหาสาระ มากกว่า ชุมชนที่เน้นไดอารี่ทั่วไป แต่กระนั้น ก็ต้องพึงระวังไว้เสมอว่า งานบรรณาธิกร ก็ดูเหมือนจะยังไม่เป็นงานถนัดของบรรดาพวกเค้าอยู่ดี

ปล. ผมไม่ได้เป็นเจ้าของ ทำงานหรือเกี่ยวข้องกับผู้ให้บริการบล๊อก หรือสื่อสารมวลชนใด ๆ ทั้งสิ้น ทั้งในและต่างประเทศ และถึงแม้ว่าผมจะใช้บริการของ WordPress ฟรี แต่ผมก็ไม่ได้รับผลประโยชน์อื่นใดนอกเหนือไปจากนี้

เพิ่มเติม: พลันที่เขียนโพสนี้เสร็จ ไปดูอีกที มีคนใน OK Nation เอาไปโพสไว้บนบล๊อกของตัวเอง ก็โดนแบนทันที (อ่านเพิ่มเติม) ถ้าคนของ OK Nation มาอ่าน ผมไม่ได้ต้องการจะโจมตี เพียงแต่อยากจะส่งสัญญาณว่า ถ้าคุณเห็นว่า อะไรที่มันไม่เหมาะสม ก็ชี้แจงด้วยเหตุผลไปเถิดครับ คนที่คุณคิดว่าเค้าไม่เข้าพวกกับคุณ จะได้ทำตัวได้ถูก ว่าเค้าควรจะทำตัวอย่างไร อย่างน้อย ก็ให้เวลาเค้าได้เก็บเอาทรัพย์สินทางปัญญา ที่คุณเชิญชวนให้เค้ามาฝากไว้กับคุณตอนแรก ย้ายออกไปรักษาไว้ที่อื่น

Your Blog Is Banned By Me, Your Second Big Brother

Besides the shut down of Fah Diew Kun website (see FACT for more information), many Thai bloggers are still struggling with how they are going to survive in Thai blogophere.

Putushon (คุณปุถุชน) of the Republic of Poetry recently reported the deletion of his blog on OK Nation (in Thai). His account has been diminished on December 20. On January 8, the blog has been entirely disappeared with no warning. Prior to this incident, a couple of censoring acts were reported. For instance, Wayward’s blog has been banned because it is apparent that there was a strong language writing (Thanks Putushon for the backup copy). Independent Press, an anti-junta government blog, has also been deleted by OK Nation (Thanks Google Cache for at least the trail of this blog). Apparently these censoring actions have been conducted without prior notification.

OK Nation is a blog community platform run by the Nation Group, one of the major news organizations in Thailand. As of this writing, there are nearly 25,000 registered accounts with more than 150,000 posts. Interestingly enough, on OK Nation’s About Us page, it says (my own translation):

“OK Nation was established in order to building a place for intellectual freedom. Everyone has his own right to write and distribute via the Internet, the most effective communication channel.

The Nation Group as a media who are honest, trustworthy, updated, and creative, opens blogs for everyone to share stories in your daily life, experiences, knowledge and opinion to others freely.”

However, on the registration page, there are four criteria to apply the membership including:

1. Filling information (in the registration form) completely and honestly.
2. Any writings or opinions must not insult or affect the institution of nation, religion, and king or affect the stability of the nation.
3. Do not use rude, insulting, instigating language giving faults to other or breaking up the society. Also do not include pornographic and obscene image, video clip and words.
4. The content and opinions in the blog is not related to the web managing teach. They are the legal responsibility of member personally.

With an interesting ending saying:

“OK Nation reserves right to close any blog and delete any content or opinion that are against the above statement without prior notification to the blog or opinion owners.”

The censorship at OK Nation seems to be a very interesting case because it is the traditional media who try tries to handle citizen journalism. In these cases at OK Nation, I (expect to) see no response from the provider as they would refer to the agreement. Not surprisingly, those criteria in the agreement are quite common in any online community in Thailand. The exercises of censorship happen occasionally (to regularly) in Thai blogophere.

However, the communities run by traditional media might be a bit trickier when the conflict of interest arrives, in particular political ones. Independent blog providers seem to have less political agenda than traditional media. To date (to my knowledge), there are three major blog communities in Thailand that run by media agencies: OK Nation, MBlog run by Manager Group, and Prachatai’s blogazine.

Obviously Manager have involved in many political activities in the last couple of years. Its political news are totally biased against ousted Prime Minister and his alliance. Prachatai also has political driven agenda. Its leaders also have political roles.

I suspected that the blogger at these communities have been aware of the political drive since they began are choosing these providers. For instance, any pro-Thaksin would rarely choose Manager’s MBlog. Interestingly enough, even though I could not find term of service or any agreement at registration of MBlog and blogazine, I have never heard about censorship from these two sources (Correct me if I am wrong about this!). If my assumption is held, the selection of provider plays significant role of how censorship would work here in Thailand.

Nation Group tries to represent itself as a neutral source to most people, although at some point of Thaksin period they were accused of being biased. They have also been experienced the survival of freedom of expression crisis. Thus, the image of Nation Group in terms of freedom of expression is generally highly regarded. Therefore, a number of bloggers would have joined OK Nation as its image of neutrality and independently independence.

However, without the clarification on any action of censorship, anything (even besides those mentioned in the agreement) could be claimed as a reason. Hence, if you are looking for blog provider and you know that you, at some point or at a moment of your blogging life, will enter the battle field of conflict, hosting with traditional media may not be the right choice for you.

Disclosure: I do not own or work for any blog service providers nor any news agencies. Although I host my blog on WordPress, I do not get any other benefits from WordPress besides a free blogging account.

NYT on ideas of 2007

New York Times ภาคนิตยสาร ฉบับล่าสุด (ธันวาคม 2007) รวบรวม 70 งานวิจัย การประดิษฐ์ การค้นพบ และความคิดที่น่าสนใจช่วงปี 2007 อ่านแล้ว มีประเด็นที่น่าสนใจเยอะแยะมากมาย ซึ่งก็ถือว่า เป็นปีที่มีสีสัน ไม่น้อยทีเดียว เช่น

• คนเรามักตีความความคลุมเคลือ (Ambiguity) ของคนอื่นไปในทิศทางที่ดี โดยเฉพาะการออกเดท เช่น ใน profile ของผู้ชาย เขียนว่า เป็นพวก outgoing ผู้หญิงก็มักจะคิดว่า ผู้ชายคนนี้เป็นพวกชอบกีฬากลางแจ้ง แต่เมื่อไปเจอตัวจริง กลับพบว่า เค้าเป็นพวกชอบเปลือยอาบแดด
• การใช้ Craigslist ในการแก้แค้น ด้วยการออกประกาศ ว่า บ้านของคน (ที่ต้องการแก้แค้น) แจกของฟรีทั่วบ้าน ตอนที่เจ้าของบ้านไม่อยู่
• Crowdware: ความสำเร็จของ widget ทั้งหลายบน Social Networking Site
• พลังของมวลชนในการสืบค้นจากภาพถ่ายดิจิตอลจากดาวเทียม (ตัวอย่าง กรณี Jim Gray แห่งไมโครซอฟท์)
• การใช้ Wiki ในการรวบรวมข้อแนะนำในการแก้ไข กฏหมายเกี่ยวกับตำรวจในนิวซีแลนด์
• บริการส่งอีเมล์จากหลุมฝังศพ: เขียนอีเมล์ไว้ก่อนตาย พอตายแล้วบริการนี้ ก็จะส่งเมล์ไปให้คนที่เราต้องการ
• Wikiscanning: เรื่องราวของ hacker หนุ่มคนหนึ่ง คิดค้นบริการ ที่ช่วยสืบหาว่า ใครเป็นคน edit wikipedia บ้าง ทำให้พบว่า บางหัวข้อที่สำคัญ ๆ ถูกแก้ไขจากคนที่มีส่วนได้ ส่วนเสียเกี่ยวกับหัวข้อนั้น ๆ
• Youtube เป็นแหล่งในการหาตัวแสดง (audition) ในมิวสิควิดีโอของ Jay-Z โดยบังเอิญ
• บริการ Social Networking Site จากยีนส์ โดยจะจับคู่ระหว่างคนที่มีสายเลือดเดียวกัน

จริง ๆ มีอีกหลายเรื่องที่ผมชอบ เช่น การตรวจฉี่ของคนในชุมชน แทนที่จะไปตรวจเป็นคน ๆ ก็ไปตรวจจากบ่อเขรอะ ตรวจทีเดียว ก็รู้ว่า คนในชุมชนใช้ยาเสพติดอะไรกันมั่ง ซึ่งข้อมูลที่ได้ น่าจะสามารถนำไปใช้ในการบริหาร ระบบสาธารณสุขของชุมชน ได้ดีกว่า, บริการตรวจโรคอัลไซเมอร์จาก 50 คำถามทางโทรศัพท์, บางกรณี คนที่มีหวังก็แย่กว่าคนที่ไม่มีความหวัง, การจอดรอเพื่อเลี้ยวซ้าย (ถ้าเป็นเมืองไทย ก็เลี้ยวขวา) สิ้นเปลืองพลังงาน ดังนั้นเพื่อเป็นการประหยัด โดยเฉพาะกับบริษัทขนส่งอย่าง UPS จึงมีนโยบาย งดการเลี้ยวซ้าย, คนอเมริกัน เพิ่งพบว่า หน้าตามีผลต่อการเลือกตั้ง ในขณะที่บ้านเรา โหงวเฮ้งนี่ เป็นเรื่องที่รู้กันมานานแล้ว อิอิ, เป่ายิงฉุบ ถูกนำมาใช้เปรียบเทียบเป็นทฤษฎี ทางชีววิทยา ไม่ว่าจะเป็นกับสัตว์เลื้อยคลาน หรือกับแบคทีเรีย และอีกเยอะแยะ มากมาย

แต่บางอันนี่ อ่านแล้วก็คิดว่า “แล้วไง” อย่างเช่น รอยสักสำหรับผู้พิการทางสายตา บางอันก็เป็นประเภท เรื่องไม่เป็นเรื่อง อย่างเช่น การฟ้องร้องพระผู้เป็นเจ้า (ที่ทำให้เกิดภัยพิบัติ) หรืออย่าง การคำนวณภาษีจากส่วนสูง เป็นต้น หรือ บางเรื่อง ก็ดูไม่ใช่เรื่องใหม่ในสายตาเรา โดยเฉพาะคนไทย แต่โดยรวมก็ถือว่า เป็นการอ่านไว้ประดับความรู้ เปิดโลกทัศน์ได้ไม่น้อยทีเดียว

บันทึก: บทความของ NYT ฟรี ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้บอกรับ NYT เท่านั้น แต่จะต้องลงทะเบียน

JCMC ตุลา’07

จริง ๆ post ที่แล้วกะเขียนแนะนำฉบับนั้นทั้งฉบับโดยรวม ๆ แต่ไป ๆ มา ๆ มันยาว เลยยกให้เค้าไปเลย อันนั้น จริง ๆ JCMC ฉบับล่าสุด (Vol. 13 No. 1) ยังมีเรื่องที่น่าสนใจอื่น ๆ อีก เช่น

IM=Interruption Management? Instant Messaging and Disruption in the Workplace โดย R. Kelly Garrett and James N. Danziger ซึ่งค้นพบว่า คนที่ใช้ IM ในที่ทำงาน ส่วนใหญ่จะสามารถจัดการกับการขัดจังหวะได้ดีกว่า คนที่ไม่ใช้ IM น่าสนใจดี

Every Blog Has Its Day: Politically Interested Internet Users’ Perceptions of Blog Credibility โดย Thomas J. Johnson, Barbara K. Kaye, Shannon L. Bichard, and W. Joann Wong ศึกษากลุ่มผู้ใช้อินเตอร์เน็ทที่สนใจประเด็นทางการเมือง ว่ามีวิธีการในการพิจารณาความน่าเชื่อถือของบล๊อกและสื่ออื่น ๆ อย่างไร น่าสนใจมาก เมื่อพบว่า บล๊อก เป็นสื่อที่ได้รับความน่าเชื่อถือมากที่สุดตาม Creditability index โดยผู้ชายเชื่อถือบล๊อกมากกว่าผู้หญิง คนที่มีรายได้น้อยเชื่อถือบล๊อกมากกว่าผู้มีรายได้สูง นอกจากนี้การเข้าไปมีส่วนร่วม ความสนใจต่อการเมือง และความสนใจต่อการเลือกตั้ง มีผลต่อการพิจารณาความน่าเชื่อถือ ที่น่าสนใจที่สุดคงอยู่ที่ ความสนใจต่อการเมือง ที่มีผลเชิงลบ (negative effect) ต่อการพิจารณาความน่าเชื่อถือ

The Creative Commons and Copyright Protection in the Digital Era: Uses of Creative Commons Licenses โดย Minjeong Kim เก็บข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เอกสาร survey และการสัมภาษณ์เชิงลึก ศึกษาเกี่ยวกับคนที่ใช้ Creative Commons ว่าเป็นคนกลุ่มใด มี private และ public interest อย่างไรบ้าง ค่อนข้างเป็น descriptive และ informative ที่ให้รายละเอียดเกี่ยวกับคนที่ใช้ Creative Commons ได้เป็นอย่างดี

Social Network Sites: Definition, History, and Scholarship โดย danah boyd and Nicole Ellison (สองเจ้าแม่งานสายนี้ก็ว่าได้) ซึ่งเขียนงานวิจารณ์วรรณกรรม (Literature review) ที่ค่อนข้างสมบูรณ์ที่สุด ณ ตอนนี้ สำหรับคนที่สนใจศึกษา Social Networking Sites ไม่ควรพลาดอย่างยิ่ง

Social Network Profiles as Taste Performances โดย Hugo Liu จาก MIT ศึกษา profile บน Myspace โดยใช้ empirical study กับ NLP technique เข้ามาช่วยในการเก็บข้อมูล และใช้ semiotic framework ในการวิเคราะห์ taste statement บน profile มันบ่งบอกรสนิยมของชุมชนนี้อย่างไร

Although social network sites are relatively new, SNP taste performance can be seen as an instance of what sociologist Erving Goffman (1959) termed everyday performance. Successful performers are “aware of the impression they foster.” (Introduction, Para. 3)

นอกจาก 5 งานนี้แล้ว ยังมีบทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจอีกมาก ไม่ว่าจะเป็น SNS ในเกาหลี เรื่อง Privacy บน Youtube เรื่องการใช้ชื่อเล่นบน forum ในเยอรมัน ฯลฯ ลองเข้าไปอ่านดูครับ

ทำไมไม่รับสักที…

“[T]hese no-calls are made to get attention, for amusement, to save money, or to communicate through a system devised for the purpose” (Oksman and Turtiainen, 2004, p. 327).

ป่าว ครับ ไม่ได้ร้องเพลงของลิเดีย หรือจะโพสเพลงแต่อย่างใด แต่กำลังจะเขียนถึงบทความนึง ที่ตีพิมพ์ลงใน Journal of Computer-Mediated Communication ฉบับใหม่ล่าสุด (Vol. 13 No. 1)  เรื่อง The Rules of Beeping: Exchanging Messages Via Intentional “Missed Calls” on Mobile Phones โดย Jonathan Donner ซึ่งไปสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่างในประเทศรวันดา โดยศึกษาเกี่ยวกับ ความหมายและบริบทในการเรียกสายเข้าแล้ววางสาย (Missed call)

น่าสนใจทีเดียว เพราะผมว่ามันกลายเป็นวัฒนธรรม (กลาย ๆ) ที่เกิดขึ้นในหมู่ผู้บริโภคโทรศัพท์มือถือทั่วโลก (คล้าย ๆ กับที่เกิดขึ้นกับ Ringtone ที่ดูเหมือนไม่มีอะไร แต่จริง ๆ แล้วบางครั้ง แค่ 1 missed call มันก็เป็นการสื่อสารได้มากทีเดียว อย่างไรก็ตาม งานวิจัยชิ้นนี้ ได้แยกนัยยะของการ Missed Call ออกเป็น 3 กลุ่ม

• นัยยะให้ติดต่อกลับ
• นัยยะเป็นการตกลง หรือหารือ
• ไม่มีนัยยะอะไร (แค่ส่งไปหาเฉย ๆ ไม่ต้องการให้เกิด action อะไร เช่น say hi)

นอกจากนี้ยังพูดถึงกฎในการใช้ missed call ดังนี้

1. การ Missed call ไปเพื่อให้โทรกลับ ต้องส่งไปหาคนที่มีเงินมากกว่า (ในบริบทขององค์กร)
2. การ Missed call ไปเพื่อให้โทรกลับ ใช้ได้กับเพื่อนและครอบครัว เมื่อหมดนาทีโทรศัพท์
3. ถ้าต้องการจะขอร้องให้อีกฝ่ายทำอะไรให้ อย่าส่ง Missed call ไป
4. อย่า Missed call บ่อยเกินไป (ทำให้นึกถึงคนที่เพิ่งออกรายการตีสิบไปหยก ๆ เรื่องที่ถูกคนกระหน่ำโทร)

วรรณกรรมที่เอามาอ้างอิง ก็น่าสนใจ และมีประโยชน์ทีเดียว พออ่านแล้ว ก็ทำให้คิดต่อว่า Missed call ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการสื่อสาร โดยที่จริง ๆ แล้ว การ Missed Call ยังสามารถเข้าไปอยู่ในบริบทของ ข้อผิดพลาดในการสื่อสารอีกด้วย (ซึ่งอันนี้ มันไม่อยู่ในขอบเขตของงานวิจัย เพราะเค้าสนใจจะศึกษาเฉพาะ กรณีที่ตั้งใจ) จะเป็นได้ว่า บางครั้งเราก็กดไปเบอร์ผิด หรือกดไปหาคนอื่นโดยไม่ได้ตั้งใจ ซึ่งบางครั้ง ไอ้ข้อผิดพลาด ก็กลายเป็นจุดเริ่มของการสื่อสารได้อีกเหมือนกัน

นอกจากนี้ยังรวมไปถึง เวลาที่เรากะจะโทรไปคุยด้วยซะหน่อย (ไม่ได้กะให้โทรกลับ หรือมีข้อตกลงอะไรเลย) แต่ดันไม่รับซะนี่ อิอิ พอโทรกลับมา ก็ไม่อยากคุยด้วยแล้ว เหอๆๆ

นอกจากนี้ยังมี missed call ซ้อน missed call ด้วยนะ -_-”… เขียนไปเขียนมา ก็เห็นว่ามีประเด็นที่น่าสนใจเยอะเหมือนกันนะเนี่ย

วารสารนี้เป็น Open Access เพราะฉะนั้นสามารถเข้าไปอ่านได้ฟรีครับ

อ้างอิง

Oksman, V., & Turtiainen, J. (2004). Mobile communication as a social stage: Meanings of mobile communication in everyday life among teenagers in Finland. New Media & Society, 6 (3), 319-339.

VT massacre: Seeking Information from Outsiders

Nope, I wasn’t there.  However, it is totally horrified and full of grief to hear about the terror at Virginia Tech this morning.  It sounds like everything happened randomly.  It could be us one day, who knows?  I, like others, always wonder what would I do if I were in that kind of situation.

Anyway, this text messaging transcripts between a VT student and her brother and mother, appeared on MSNBC’s Newsweek, remind me of a twist of Life in a Round when an outsider unusually becomes an information source of an insider in a critical moment.  It was similar when a number of my friends tried to contact me to turn on the TV and tell them the information about the Coup in Thailand when all medias were in control.

This student was trapped in a building near Norris Hall, the shooting location, hearing several shots.

blueiyed (10:37:35 AM): ug?
chiknman (10:37:10 AM): ey joke
chiknman (10:37:24 AM): day haha
chiknman (10:37:28 AM): snow day*
blueiyed (10:39:25 AM): i’m on lockdown under a desk right now..there’s been shootings on campus and 1 person has been killed and another injured

chiknman (10:38:54 AM): wtf?
chiknman (10:38:57 AM): at vt?
blueiyed (10:40:33 AM): yeh put cnn on
chiknman (10:39:07 AM): what the shit
blueiyed (10:40:51 AM): watch the news and tell me whats going on
chiknman (10:39:44 AM): they dont have it on there
chiknman (10:39:48 AM): ill check other stations
blueiyed (10:42:17 AM): ok its on the news tho i promise b/c drew was telling me then he had to go to class

I am pretty certain that a lot of people around that area had the same feeling with this student and tried to get information from outsiders.  Note the news reporter from MSNBC just said that the cellular network has been jammed.

[For a complete transcripts: Shock, Fear, and Confusion]

[For more information on the event: Google News, VT Official Site]

No Youtube, More Lèse majesté

There are tons of example of conflicts of interest on censorship from global perspective. The battle between Youtube and Thai government on lese majeste is one of those cases. When the issue of lese majeste, originally rooted locally, is no longer be domestic anymore, the fuzziness is about where is the standing point of the government toward this issue and how to deal with it in order to keep their points valid, and how much tolerance they do have.

We all have learned that the ICT ministry have blocked thousands of websites [See also FACT for reference]. (Un?)fortunately, Thai government has none tolerance toward this matter. It is just because of the intuition, apparently not the “universal” rationale. The ICT minister told the press that it’s “my” culture, not cultural difference.

This may be the time for someone to come out heroically as a guard of the monarchy and a righteous guy to censor the Internet. The second claim is something to keep an eye on. How about the first claim? Do you think it is always the case?

In general, even by Youtube itself, the effectiveness of censorship is not 100% guaranteed. We still can watch all kinds of videos that violates Youtube’s policy. (e.g. I still can watch American Idols performance somewhere on Youtube. No doubt that I don’t mind missing the show during on-air time.) When the first copy is taken out, the second one shows up immediately. Also, Youtube is not the only source for user-created videos. To block the whole site, it is not different from blocking on a particular video/URL in terms of effectiveness, unless you block the Internet.

According to the discussion in Rajdumnern room on Pantip.com (Apparently this room, including this particular topic, has just also been closed due to security reasons, as the provider was asked by ICT ministry. However, this is not the case to stop the crowd! I’m sure they are still seeking where else to go. It is not that hard and Yes! this is not the first time.), at first the ICT ministry blocked the URL of this particular video. However, people still forwarded the link to video via channel/account URLs which worry the government that it will be never ending story. ICT apparently took Youtube to take partial responsibility and call of intention by blocking the whole site for negotiation. That was the beginning of the talk (er.. fight?).

Personally, I have to admit that the (original) video was very very offensive to me as a Thai citizen. I too wanted to take this one down as many other Thais who already watched the video. However, I didn’t know what to do except flagging it as inappropriate with highly hope that others would do the same thing, besides outrageous comments. Also I thought about sending a message to Youtube directly, and I’m pretty sure that many have done so. I thought the power of the crowd is a better tool than the government to solve the problem.

Apparently this particular person who post the “first” flammable video did have done this sort of activities for quite a while. It seems like s/he (or they) is not going to stop. By searching Google from his/her (their) name pseudonym, I found a couple of trails that this person has made in various forms. Not only the material itself, the way to trick searchers’ attentions on Google was somewhat thoughtful. Anyway, if it is only one person, it should not be that hard to deal with.

However, when I heard that the government blocked the whole site, I was not surprised, should I? When the news was distributed with somewhat emotional messages from the trusted source (you know who that might be?), it awakened the world [See also comments in Slashdot]. Now you see more insulting videos by two groups of people: those who have bad intentions to the monarchy/Thais/Thailand and those who could not tolerate free speech broken. The new emerging group seemingly just wants to challenge Thai government by using monarchy which evidentially indicates that the monarchy becomes the weakest link from global democratic perspective, although it is the strongest link from inside. The dissemination of sensitive information to the world is so critical. Perhaps the qualilfication of the next ICT minister is not only being tech-savvy, but also being international diplomat.

However, I am also disappointed by the first Google’s Youtube response to reject the request as well. It is empirical to me that the crowd is not a deal with Youtube in this case. By flagging as inappropriate, Youtube could not heard us (well not surprisingly). But may be they need to learn more about how to deal with this kind of conflicts. They have experienced a number of serious cases already, for example, how to do business with Chinese government, Danish cartoon and Islamic world controversy. For sure, being an intermediary is has to be very responsible. That’s what librarians, journalists, and other professions with the same kind of intermediary business have already learned and concerned about as well.

Alright kids, here is your homework for this week.

“If you were an a Thai ICT minister, what would you do to solve this problem?”

Last note: I hope people don’t get bored with the news about censorship (not only with Youtube) and take it as another daily news.

[More: Blognone; Google News]

Update: [See also Negotiating the Global and local]

WordPress Blocked in Thailand?

There have been a bunch of folks reporting that they could not access wordpress.com lately [See also Pantip.com, gooogolf, poakpong, mymoney]. Some suspected it was because of their internal networks. Some thought the poor speed from the ISPs caused the inaccessibility as it returned Error 404.  Myfreezer commented that when he used proxy.org to access the site, it was forwarded to ICT’s blocking announcement page. Although it has been told that they could already access now, Thai bloggers are still panic about being blocked.

The panic of “blog brother” has been around Thai bloggers since ICT ministry apparently blocked Youtube earlier this month. There are a couple of anti-junta government blogs hosted on wordpress.com, including hicomrade, and thinking in ink. FACT, Freedom Against Censorship Thailand, is also hosted on wordpress.com.

The last attempt to block the Internet is the pro-Thaksin website, hi-thaksin.net.  Manager Online, a media leader for anti-thaksin (apparently highly influence the government and political situation), has a feature on an “underground” website as its opponent’s website.  The article primarily sets an accusing tone that those ousted PM supporters use viral marketing on the Internet to spread out false information as propaganda, including the recent clip of an ousted PM.  (Apparently the clip has been censored by the government, even on Youtube.  However, the ICT ministry still refuses the claim as usual.)  The article attempts to reveal the component of the website as the ministry tries to do to block the site, including domain name, proxy, free online content hosting (in particular blog providers), and online video providers.

[Note that Hi-thaksin.net has an argumentative response to this article named "Response to Manager Onli(n)e" in Thai]

Although it seems likely that there is no highly correlation between hi-thaksin.net and other blogs, I hope none of the ISP is too sensitive about this.  Anyway, I am sure that they are aware of the power of blogs.

Keep your fingers crossed that it was just an “accident”.  Maybe wordpress had a downtime.

Research: The Rise and Prospects of Hyperlocal Journalism

แนะนำงานวิจัยฉบับใหม่ เรื่อง Citizen Media: Fad or the Future of News? โดย Jan Schaffer แห่ง J-Lab ของ UMD – College Park เขียนได้ค่อนข้างละเอียด

งานวิจัยใช้วิธีสัมภาษณ์เชิงลึก (โครงสร้าง) ถามผู้ก่อตั้ง เจ้าของหรือคนทำงานเว็บไซต์สื่อประชาชน จำนวน 31 ราย
ตามด้วยสำรวจโดยใช้แบบสอบถาม คนอ่าน และ contributors ของเว็บไซต์เหล่านี้

แบ่งออกเป็น 6 ส่วน (ชอบบทท้าย มากที่สุด เท่าที่อ่านผ่าน ๆ ตา)

ที่มา: Center for Citizen Media

เอาเวลาไหนไปดู Youtube

เวลาคนเรายุ่ง ๆ ก็มันจะโดนถามว่า แล้วจะเอาเวลาที่ไหนไปทำ ซึ่งเป็นหนึ่งในวิธีการถามแบบ critical incident technique* และ Harris Interactive Poll ก็เอามาใช้ถาม คอ YouTube เวลา เวลาที่มาใช้กับ YouTubee นั้น ไปเบียดบังกิจกรรมอะไร คำถามแบบนี้ก็พอจะเอามาอธิบาย “อิทธิพล” หรือ “ผลกระทบ” ของ YouTube ได้ส่วนหนึ่ง เพราะเวลาก็ถือเป็น internal market share ที่ทุกคนมีเท่ากัน 24 ชั่วโมง เพียงแต่ว่าใครจะได้เวลาไหนไป

แต่ก่อนจะไปถึงคำถามนั้น 34% ของคนตอบแบบสอบถาม บอกว่า นั่งดู YouTube ไม่เสียเวลาทำอย่างอื่นเลย ในขณะที่ 66% บอกตรงกันข้าม

ทีนี้ในกลุ่มคนที่บอกว่า ไปเบียดบังเวลาทำอย่างอื่น เค้าบอกไปเบียดบังอะไรกันบ้าง ผมขอแบ่งเอง เป็นสี่กลุ่ม…

• สื่อ
  • 32% บอกใช้เวลาดูทีวีน้อยลง
  • 12% บอกดูดีวีดีน้อยลง
  • 11% บอกอ่านหนังสือพิมพ์ นิตยสารน้อยลง
  • 7% บอกไปดูหนังในโรงน้อยลง

• Social Capital
  • 12% บอกใช้เวลากับญาติพี่น้อง เพื่อนฝูงน้อยลง
  • 9% บอกคุยโทรศัพท์น้อยลง

• กิจกรรมออนไลน์อื่น ๆ
  • 36% บอกไปเบียดบังเวลา ในการดูเว็บไซต์อื่น
  • 20% บอกใช้อีเมล์ แชท บล๊อก และกิจกรรมออนไลน์อื่น ๆ น้อยลง

• อื่น ๆ
  • 19% บอกเบียดบังเวลาทำงาน ทำการบ้าน
  • 15% บอกเล่นวิดีโอเกมส์น้อยลง
  • 1% บอกออกกำลังกายน้อยลง

ตัวเลยที่น่าสนใจคงเป็นสองกลุ่มแรก โดยเฉพาะผลกระทบต่อสื่อเก่าที่ถูกจับตามองอย่างมาก 32% ถือเป็นจำนวนที่ไม่น้อยทีเดียว ที่อาจจะต้องตามต่อ คือ ในบรรดาคนที่บอกว่าเบียดบัง มันเบียดบังไปเยอะมั๊ย เพราะตัวเลข proportion มันอาจทำให้หลอกตาได้ เช่น บอกว่า 12% ของคนดูทีวีน้อยลง แต่น้อยลงคนละแค่ 15 นาที ในขณะที่ คนบอกใช้เวลาอ่านหนังสือพิมพ์ น้อยลงไปเป็นชั่วโมง อันนี้ก็น่าคิด

ส่วน social capital นี้ ถือเป็นคำถาม classic ที่อาจจะดูเก่า เพียงแต่การจับตามองในช่วงเปลี่ยนผ่าน อาจจะทำให้มีหลักฐานมาสนับสนุนว่า การใช้อินเตอร์เน็ท ทำให้ชีวิตสังคม (social life) แย่ลงจริงหรือ

ในผลโพลฉบับเดียวกัน ยังบอกว่า 73% บอกว่า จะใช้ YouTube น้อยลง ถ้ามีโฆษณามาคั่น

[ที่มา Reuters]

*ไม่แน่ใจ ขอเอาออกไปก่อน

เงินกับสื่อใหม่

Micro Persuation พูดถึงการที่ ZDNet ออกมาเปิดเผยวิธีการจ้าง blogger แบบ pay-per-performance หรือจ่ายตามจำนวนคนมาเข้ามาอ่า พร้อมกับวิพากษ์วิจารณ์ ความเป็นสองมาตรฐาน ของรายได้ระหว่างบล๊อกเกอร์ กับนักข่าวในขณะที่ GroundReport ก็เปิดตัวว่า เป็นการผนวกกัน ระหว่างแนวทางของสื่อรากหญ้ากับระบบสร้างความนิยม เหมือนกับ Digg มารวมกัน แล้วก็เก็บรายได้จากการโฆษณา หลังจากนั้นก็จะแบ่งรายได้ให้กับ contributors แบบครึ่งต่อครึ่ง ในทางปฏิบัติผมก็ไม่แน่ใจเหมือนกันว่า มันเป็นยังไง

ไม่รู้ว่า ไอ้วิธีการหาเงินทองจากการนับ click แบบนี้จะเป็นวิธีการ sustain community หรือสร้างชุมชนความรู้ที่โปร่งใสจริงหรือไม่ หรือว่าช่วยสร้างมลภาวะทางการรับข้อมูลข่าวสารกันแน่ ว่าแต่ว่า ก็ยังคิดไม่ออกอยู่ดี ว่าแล้วไม่ใช่จากประชานิยม แล้วยังมีแบบไหนอีก

จริง ๆ การคิดเงินตามความนิยม มันก็ไม่เสียหายหรอกนะ แต่มันก็ไม่น่าจะใช่ทั้งหมด ของการประเมินความสามารถ (Performance) เพราะหลายครั้งมันไม่เกี่ยวกับ “ความสามารถ” เลยแม้แต่น้อย ยกตัวอย่าง เริื่องที่ผมทำ link ข่าว เว็บบุดด้าพอน สถิติการเข้าพุ่งกระฉูด ทั้ง ๆ ที่เรื่องที่เขียนนั้น ไม่มีอะไรเลย เป็นลิงค์ธรรมดา แล้วคนส่วนใหญ่ก็มาจาก Google search ที่มันจำนวนคลิกมันเยอะ ก็เพราะ Demand มันเยอะเท่านั้นเอง มันไม่เกี่ยวกับความสามารถ อะไรเลย หากผมจะได้ตังค์มาเพราะคลิ๊กนี้ มันก็ไม่น่าจะแฟร์กับลิงค์ที่เค้า เขียนบทวิพากษ์วิจารณ์ จริงจัง

จริงอยู่ที่ระบบแบบนี้จะเอื้อกับส่วนที่เป็น Long tail แต่ไอ้ส่วนที่เป็นตัว เป็นหัวกราฟ ซึ่งมันจาก mainstream เนี่ย มันจะไม่ mess up เอาหรือ

เมื่อคืน Colbert Report (ตอน Great News) ก็เหน็บแนมการที่ Times Inc. มีแผนจะ lay off พนักงานสาย magazine เกือบ 300 คน แล้วหันไปเล่นกับสื่อออนไลน์มากขึ้น ซึ่ง Colbert ก็เสียดสีเรื่อง ความเป็น original ของสื่อใหม่ ที่มักจะเป็นแบบ อ้างบล๊อกแห่งหนึ่ง ที่อ้างบล๊อกอีกแห่งหนึ่ง ที่อ้างบล๊อก อีกแห่งหนึ่ง ที่อ้างบล๊อกอีกแห่งหนึ่ง ที่อ้างบล๊อกอีกแห่งหนึ่ง ที่เขียนเกี่ยวกับรายงานหรือแหล่งข่าวจริง ๆ (งงมั๊ยเนี่ย ถ้างง ก็ลองเปิด video ดู แต่ถ้าไม่งง ก็แนะนำให้เปิดดูอยู่ดี อิอิ) แล้วคนที่ได้รับความสนใจ ก็หาใช่คนที่เขียนเกี่ยวกับเรื่องนั้นคนแรก แต่เป็นคนที่บล๊อกเอาเฉพาะส่วนที่มีสีสัน ซึ่งตอนท้าย Colbert ก็ออกมาพูดประมาณว่า ต่อจากนี้หากต้องการความสนใจ ไม่จำเป็นการความถูกต้อง แค่ “ตะโกน” ก็พอ

ดูเหมือน Colbert จะพยายามทำเรื่องที่บล๊อกเกอร์คิดว่าเป็น มารยาทในการเขียนบล๊อก ให้มีภาพลบอยู่ในที เพราะบล๊อกเกอร์มองว่า การที่จะเขียนเรื่องใดเรื่องหนึ่ง การอ้างถึงเรื่องที่คนอื่นเขียนก่อนหน้านี้ (ไม่ว่าเค้าจะเป็นแหล่งปฐมภูมิหรือไม่ก็ตาม) เป็นมารยาทที่สำคัญ แต่มองในอีกมุมหนึ่ง มันก็เป็นประเด็น เพราะมันการสร้างสีสัน โดยการ “ตัด แปะ และต่อ” มันมีผลต่อคุณภาพของการรายงาน ส่วนไอ้ประเด็นที่บอกว่า เรียกร้องความสนใจนั้น จริง ๆ ผมว่าก็ไม่ผิด ถ้าที่เขียนมาก่อนหน้านี้แล้วว่า เงินอาจไม่ใช่ส่วนทั้งหมด ที่บล๊อกเกอร์ต้องการ หากแต่เป็น visibility (และรวมไปถึงชื่อเสียง) ในสายตาของคนอื่นเสียมากกว่า

จะว่าไป Colbert เอง ถึงไม่ใช่บล๊อกเกอร์ แต่รายการของเค้า ก็อาศัยการสร้างสีสัน ด้วยการเสียดสี แล้วก็เนื้อเรื่องส่วนใหญ่ ก็มาจากการตัด แปะ เหมือนกัน ทั้งนี้ก็เพื่อเรียกร้องความสนใจเหมือนกัน เพราะฉะนั้น ไอ้ที่บอกว่า สื่อเก่า เน้นความถูกต้องนั้น ก็คงไม่จริงเสียทั้งหมด

ปล. ดูไปดูมา อุ๊ย เราเนี่ยตัวอ้างเลยนะนี่ ดูดิ มีคำว่า อ้าง เพียบเลย

แนะนำเพิ่มเติม CNET บังคับให้นักข่าวต้องไปคอมเม้นต์บล๊อก ไม่เกี่ยวกับเนื้อเรื่องนี้โดยตรง แต่ว่าน่าสนใจ

NC Science Blogging Conference

พอพูดงาน YouFest เสร็จก็เข้านอนเลย ตื่นเช้ามาก็ไปงาน North Carolina Science Blogging Conference ต่อทั้งวัน คนเข้าฟังประมาณ 120 คน น่าจะได้ มีตั้งแต่ นักวิทยาศาสตร์ นักการศึกษา นักเรียน เต็มไปหมด โต้โผใหญ่ของงาน ก็มาจากกลุ่ม blogger ใน ScienceBlogs ซึ่งเป็น project ของนิตยสาร Seed ที่รวมนักวิทยาศาสตร์ และนักวิจัยที่เป็น Blogger หลาย ๆ คนมาเขียน (อ่านเพิ่มเติม About ScienceBlogs)

Science Blogging 101

Session แรก ก็เป็นการแนะนำทั่วไปเกี่ยวกับ Science Blogs ที่น่าสนใจ โดย Bora Zivkovic บอกว่า บล๊อกที่มีคนอ่านเยอะ ส่วนใหญ่จะเป็นบล๊อกของผู้ที่มีความเชื่ยวชาญ (expert) ในเรื่องนั้น ๆ แล้วก็แนะนำ blog ที่น่าสนใจหลายอัน ถ้าใครสนใจอยากหามาอ่าน ว่า science blogger เค้าเขียนเกี่ยวกับอะไรกัน ลองเข้าไปดูที่เว็บของ conference มีรายชื่อของบล๊อกที่น่าสนใจเต็มไปหมด มีตั้งแต่ที่เป็น commentary ทั่วไป จนถึงบันทึกการทำแล๊บจากห้องทดลอง

อีกเรื่องที่น่าสนใจคือ ปีนี้เป็นครั้งแรก ที่มีการรวบรวม และคัดเลือกเรื่องที่ดีที่สุดแห่งปี บนบล๊อกวิทยาศาสตร์ แล้วก็ตีพิมพ์เป็นรูปเล่ม ชื่อหนังสือ The Open Laboratory (จะว่าไป ถ้าเราลองทำแบบเดียวกันกับ บล๊อกภาษาไทย -ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องวิทยาศาสตร์ แต่เป็นเรื่องที่ดีที่สุดของไทยบน blogophere – มาตีพิมพ์ จะมีคนซื้ออ่านมั๊ยนะ ว่าไปแล้วก็อยากลองทำเหมือนกันแฮะ อยากน้อย ก็เป็นการบอกให้คนทั่วไปที่ไม่มีอินเตอร์เน็ทรู้ว่า ยังมีอีกทางเลือกหนึ่งในการบริโภคข้อมูล ข่าวสารนะ หรือว่ามีใครลองแล้วหรือยังหว่า) นอกจากนี้ยังมีเรื่อง Blog Carnival ที่ชุมชนแนะนำ post เฉพาะเรื่องที่ตัวเองและชุมชนสนใจ

ส่งเสริมความเข้าใจในวิทยาศาสตร์ให้กับสาธารณะ

คนต่อมา Huntington F. Willard เป็น ศาสตราจารย์ด้าน Genome จาก Duke มาพูดถึงเรื่อง การสร้างความเข้าใจเรื่องวิทยาศาสตร์ให้กับสาธารณะ หลัก ๆ เค้าก็มาเล่าว่า การสื่อสารกับสาธารณะในเชิงวิทยาศาสตร์ มีข้อคำนึงถึงหรือความท้าทายอย่างไร

Dr.Willard บอกว่า เป้าหมายของการสื่อสารของนักวิทยาศาสตร์ต่อสาธารณะ มี 2 ส่วน ส่วนแรก คือ การอธิบายให้คนเข้าใจวิทยาศาสตร์ ไม่ว่าจะเป็นการอธิบายแบบเพียว ๆ หรือจะเป็นการชี้ให้เห็นว่า มันมีผลกระทบ หรือมี implication อย่างไร ส่วนที่สอง คือ การพยายามให้คนทั่วไปเข้ามามีส่วนร่วมในวิทยาศาสตร์ ปัญหาก็คือ คนรับสาร มีตั้งแต่คนที่ไม่ได้ให้ความสนใจ ไปจนถึงพวกที่สนใจวิทยาศาสตร์อย่างจริงจัง ถึงกระนั้น คนทั่วไปก็มองวิทยาศาสตร์ ต่างจากนักวิทยาศาสตร์

ประเด็นต่อมา ก็คือ ในการสื่อสารรูปแบบเดิม นักวิทยาศาสตร์ไม่สามารถควบคุมว่า ประเด็นไหนจะถูกนำไปพูดถึงบนสื่อ ปัญหาสำคัญคือ มันถูกตีความไปคนละแบบ อย่างเช่น Dr.Willard เล่าว่า เค้าเคยถูกสัมภาษณ์จากคอลัมน์นิสต์ของ New York Time เกี่ยวกับความแตกต่างของยีนส์ ระหว่างผู้ชายกับผู้หญิง แต่พอเอาเรื่องไปตีพิมพ์กลับกลายเป็นว่า คนเขียนสรุปว่า ผู้หญิงดีกว่าผู้ชาย เพราะยีนที่ดีกว่า อะไรทำนองนี้ ซึ่งในงานวิทยาศาสตร์ไม่ได้พูดไว้แบบนี้

นอกจากนี้ การสื่อสารกับสาธารณะ ยังเป็นเรื่องท้าทายธรรมชาติการสื่อสารของนักวิทยาศาสตร์ กล่าวคือ ถ้าเปรียบเทียบกับการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์แบบทางการ นักวิทยาศาสตร์ต้องการ outcome ที่คาดเดาได้ ต้องอาศัยข้อมูลเป็นพื้นฐาน นอกจากนี้นักวิทยาศาสตร์เอาใจใส่ในงานเขียนมาก ถึงมากที่สุด ใช้เวลาในการเลือกใช้คำ แก้ไขข้อผิดพลาด เพราะป้องกันการตีความที่ผิดพลาด และประเด็นสุดท้าย ก็คือ นักวิทยาศาสตร์ต้องแยกข้อเท็จจริงออกจากการตีความ ส่วนที่เป็นข้อมูล ก็คือ ข้อมูล ในขณะที่ส่วนมัน matter ก็คือ การตีความ ซึ่งต้องใช้ความระมัดระวังในการตีความอย่างรอบคอบ ซึ่งประเด็นหลังเนี่ย มีหลายเสียงเห็นแย้งว่า งานเขียน blog ของตัวเอง เป็น informed commentary มากกว่าที่จะเป็นการเขียนเล่าข่าวแบบลอย ๆ ที่คนพูดเข้าใจ

สำคัญที่ว่าคนพูดแกไม่ได้เป็น blogger ผมว่าแกยังมองไม่เห็นภาพในบทบาทของ blogger ชัดเจน อย่างเช่น ดูเหมือนว่า แกมองว่า blogger ก็เป็นพวกเดียวกับ media release ซึ่งจริง ๆ แล้วมันก็ไม่ใช่ เพราะ การสื่อสารมันไม่เป็นสองขั้วระหว่างนักวิทยาศาสตร์ กับสื่ออีกต่อไปแล้ว แต่มันมีขั้วที่สาม ที่สามารถคอมเม้นต์และเปรียบเทียบ ข้อมูลที่ได้จากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ กับรายงานการวิจัยที่ปรากฏใน media release ได้ นอกจากนี้ก็มีคนเสริมว่า บล๊อกจะช่วยให้สาธารณะมีส่วนร่วม และเข้าถึงวิทยาศาสตร์มากขึ้น เนื่องจากเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง สำหรับคนที่ไม่สามารถเข้าถึงวิทยาศาสตร์ ผ่านการสื่อสารทางวิชาการในรูปแบบเดิมได้ โดยเฉพาะด้วยสาเหตุทางด้านเศรษฐกิจ

ผจญภัยไปกับการบล๊อกทางวิทยาศาสตร์

Dr.Janet Stemwedel หรืออีกชื่อหนึง Dr.Freeride (อ่านประวัติแล้วแบบ เอ่อ.. จบ ป.เอก สองใบ ตอนสองอาทิตย์ก่อนจะ defense ปริญญาเอก ใบแรกด้านเคมี ก็ไปสอบ GRE เพื่อจะสมัครเรียนต่อ ป.เอก สายปรัชญา ตอนนี้จบแล้ว มาสอนปรัชญาอยู่ Stanford) มาเล่าให้ฟังเกี่ยวกับชุมชนของ science blogger แล้วมี converstaion แบบไหนบ้าง ที่ science blogger พูดถึงกัน และหาอ่านได้ยากในการสื่อสารทางวิชาการ ไม่ว่าจะเป็น ประเด็นด้านการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ การเมืองและนโยบาย การพูดถึงงานวิจัยอื่น ๆ แบบ jounal club การประชุมออนไลน์ การเล่าถึงชีวิตนักวิทยาศาสตร์ รายงานการประชุม วิธีปฏิบัติในวงการวิทยาศาสตร์ เป็นต้น

มีหลาย quote ที่น่าสนใจเช่น “Community and communications key ingredients for human flourishing”หรืออย่าง วิทยาศาสตร์คือกระบวนการ ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ แล้วก็แนะนำให้อ่านหนังสือ ชื่อ Science as Social Knowledge ของ H.E. Longino

Dr.Janet เปรียบเทียบการบล๊อกกับการพูดคุยผ่านการประชุมทางวิชาการ (ที่ดูว่าทั้งสองแบบเป็น informal เหมือนกัน) ว่า การสนทนา (conversation) บนบล๊อกดีกว่าตรงที่มันอยู่ได้นานกว่า less ephemeral แล้วสามารถอ้างอิงได้ มากกว่าการพูดคุย ผ่านแล้ว ผ่านเลย อ้างอิงลำบากกว่า

อย่างไรก็ตาม blogger ในสายวิทยาศาสตร์หลายคนก็ใช้ชื่อปลอมในการเขียน ซึ่ง Terrell ก็ตั้งคำถามว่า ในเมื่อการบล๊อกในสายวิทยาศาสตร์ จำเป็นที่จะต้องอาศัยความเชื่อถือ แล้วทำไมต้องใช้ชื่อปลอม ซึ่งหลายคนก็ให้ความเห็นว่า เพื่อป้องกันความเสี่ยงที่จะเกิดกับชีวิต แต่มีความเห็นหนึ่งที่ผมว่าน่าสนใจ เข้าใจว่าเค้าเฺป็น blogger คนหนึ่ง เค้าพยายามจะบอกว่า ผู้ชายไม่เข้าใจหรอก ว่าผู้หญิงมีเรื่องที่ต้องปิดบังมากน้อยแค่ไหน เพราะฉะนั้นเค้าเชื่อว่า ผู้หญิงน่าจะใช้ชื่อปลอมในอินเตอร์เน็ทมากกว่าผู้ชาย …

สองช่วงหลังเป็น Breakout session ผมเข้าฟังสองอัน คือ Open Source/Notebook Science กับ Emerging Nanotechnologies

Open Source/Notebook Science

Jean-Claude Bradley จาก Drexel ก็มาเล่าถึงโครงการ Useful Chemistry ซึ่งเป็นการใช้ Wiki กับ Blog ในการนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับการคิดค้นสูตรเคมี

ข้อมูลที่นำเสนอ มีตั้งแต่ข้อมูลดิบจากการทดลอง ข้อมูลที่วิเคราะห์แล้ว สมมติฐาน การทดลองที่ล้มเหลว ผลการวิจัยที่เป็นผลและสามารถนำไปใช้ได้ รวมไปถึงบทความทางวิชาการ

ปัญหาที่ต้องคำนึงถึง ก็ได้แก่ ทรัพย์สินทางปัญญา การอ้างอิง ความน่าเชื่อถือทางวิชาการ และกระบวนการ Peer-reviewed ซึ่งนอกจากนี้ยังมีคนให้ความเห็นเกี่ยวกับ ประเด็นเรื่อง ความปลอดภัยของข้อมูล และความเสถียรของงาน ซึ่ง Jean-Claude บอกว่า เวลาทำงานก็ให้เก็บทั้งสองรูปแบบ คือ ทั้ง blog และ wiki ในขณะที่ผมก็ค่อนข้างจะ concern เกี่ยวกับการอ้างอิงมากกว่า เพราะถ้าหากในวันข้างหน้า host provider เค้าเจ๊ง หรือเราต้องย้าย server แล้ว link มันจะไม่ valid คนอื่นที่ link มาหาเราจะมีปัญหามากกว่า ในขณะที่ข้อมูลเนี่ย ยังไงมันก็น่าจะเก็บ local version ได้อยู่แล้ว แล้วก็ backup ได้ไม่ยาก

อีกประเด็นหนึ่งที่คนถาม ก็คือ การทำ Open แบบนี้ อาจจะทำให้คนทำงานตัดหน้าเราไปได้ ซึ่งอันนี้ก็พูดคุยกันว่า มันน่าจะอยู่ที่ custom ของชุมชนนั้นเอง หลายคนบอกว่า case แบบนี้อาจเกิดได้น้อย แต่จริง ๆ แล้วมันก็เคยเกิดขึ้นแล้ว ล่าสุดก็เมื่อสองปีก่อนใน New York Times ซึ่งเป็นประเด็นของการค้นพบดาวดวงหนึ่งของนักวิทยาศาสตร์ในอเมริกา แต่ดูเหมือนโดนตัดหน้าไปจากนักดาราศาสตร์จากสเปน ซึ่งมันก็เป็นไปได้ แต่ถ้ามองในมุมของวิทยาศาสตร์สายอื่น ซึ่งการอ้างอิงน่าจะถือเป็น custom ที่น่าจะรับได้ หมายถึง ถ้าเราเอาข้อมูลที่เค้า open ไว้มาใช้ ก็ควรจะติดต่อเค้าก่อน แล้วก็ acknowledge เค้าในงาน ก็น่าจะเพียงพอแล้ว

Emerging Nanotechnologies

session นี้ไม่มีอะไรเลย คน present ไม่ใช่นักวิทยาศาสตร์ ไม่ใช่ blogger แต่เป็นคนมาจากพิพิธภัณฑ์ แล้วประมาณว่าเล่าเรื่องนาโนให้ฟัง เพื่อจะให้ blogger ช่วยคิดหน่อยว่า จะทำยังไงให้คนตระหนักถึงเทคโนโลยีที่มันจะเข้ามา ผมฟังได้ซักพัก mode การรับรู้ก็เริ่มหยุดทำงาน เพราะมันไกลจากหัวข้อ conference จนดึงกลับมาไม่ถูก Break out session นี้คนส่วนใหญ่จะไปอยู่ที่ Teaching Science กันหมด ซึ่งเป็นการพูดถึงการใช้ Blog มาประกอบการเรียนการสอน

ก็เป็นอันหมดหนึ่งวัน ผมสรุปประเด็นที่ผมเห็นว่าน่าสนใจเท่านั้นะครับ จริง ๆ ในแต่ละหัวข้อก็มีประเด็นอื่น ๆ อีกมาก มีหลายคนมากที่ Liveblogging อย่างเช่น Paul Jones และ Christina’s LIS Rant

YouFest: Makeup

เมื่อคืนนี้ รู้สึกแปลก ๆ ยังไงไม่รู้สำหรับงาน YouFest เพราะรู้สึกโดดเดี่ยวพิกล เพราะเป็นครั้งแรกที่พูดต่่อสาธารณะที่ไม่เห็นหน้าคนฟัง (นึกถึงพวกดีเจอย่างแรง) อีกอย่างก็รู้สึกเกรงใจคนจัดงาน กลัวตัวเองพูดนาน แล้วคนอื่นจะเบื่อ ก็เลยทำให้ดูลน ๆ ยังไงไม่รู้แฮะ ยังไงก็ขออภัย หากมันดูแข็ง ๆ ห้วน ๆ แล้วก็ดูหนักเกินไปหน่อย เพราะผมไม่แน่ใจเหมือนกันว่าจะ set tone เรื่องของผมยังไง ก็เลยได้ประเด็นไม่ได้อย่างที่เตรียมไว้ ก็เลยคิดว่า ขอ make up ใน post นี้ละกัน

ความเป็นชุมชนของบล๊อกเกอร์

จริง ๆ ผมเตรียมไว้ประมาณ 2-3 ประเด็น ที่ผมอยากจะพูด เรื่องแรกก็คือ เป็นเรื่องที่ผมสนใจตั้งแต่ต้น ก็คือ community informatics (ไม่รู้จะเขียน ภาษาไทยว่ายังไง ใครมีไอเดีย ช่วยแนะนำด้วยละกันครับ) โดยเน้นไปที่ความเป็นชุมชน (หรือภาษาอังกฤษที่เรียกว่า sense of community) ใน blogophere ซึ่งโดยส่วนตัว ผมเชื่อว่า sense of community สามารถนำมาใช้เป็นตัวชี้วัดตัวหนึ่งว่า ความยั่งยืนของชุมชน นั่นหมายถึง การเติบโตและความคงอยู่ของสื่อรากหญ้าผ่าน Blog นอกจากนี้ยังมีผลต่ออิทธิพลในเชิงชี้นำของสื่อรากหญ้าที่มีต่อมวลชน

ในทางสังคมวิทยา องค์ประกอบของความเป็นชุมชนมีอยู่ 4 องค์ประกอบสำคัญ (McMillan and Chavis, 1986) ได้แก่

• ความรู้สึกว่าเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน
• ความรู้สึกของอิทธิพล ทั้งบุคคลที่มีต่อชุมชน และชุมชนที่มีต่อปัจเจก
• การประสานงาน และความร่วมมือกันเพื่อตอบสนองความต้องการของกันและกัน
• การมีอารมณ์ร่วมกัน ความผูกพัน การมีความหลัง ความทรงจำร่วมกัน และ “สปิริต” ของชุมชน

ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ พัฒนามาจากชุมชนทางกายภาพ ซึ่งถ้าเอามาปรับใช้กับชุมชนของ blogger เนี่ย ก็น่าสนใจว่า ไอ้ปัจจัยเหล่านี้ มันใช้วัดได้แค่ไหน แล้วมีปัจจัยเพิ่มขึ้นอีกบ้าง ขอบเขตของมันอยู่ตรงไหน แล้วมีตรงไหนบ้างที่เหมือน หรือต่างจากชุมชนทางกายภาพ หรือชุมชนออนไลน์ประเภท อื่น ๆ

ถ้าสนใจประเด็นนี้แนะนำให้เริ่มอ่าน Blogs as Virtual Communities: Identifying a Sense of Community in the Julie/Julia Project โดย Anita Blanchard ที่ตั้งคำถามว่า บล๊อกที่ได้รับความนิยมเนี่ย จริง ๆ แล้วมันเป็นชุมชนหรือเปล่า โดยยกเอากรณีของ Julie/Julia Project มาเป็นตัวอย่าง Julie/Julia Project เป็นบล๊อกที่เขียนเกี่ยวกับการทำอาหาร ที่ได้รับความนิยมอย่างมาก และได้รับรางวัล Lulu Blooker Prize (ฺBlook = Book + Blog คือ เอาบล๊อกมาตีพิมพ์เป็นหนังสือขาย LuLu เป็นสำนักพิมพ์ที่เน้นตีพิมพ์จาก open source content นอกจากมีขายเป็นตัวเล่มแล้ว ก็ยังมีขายเป็น pdf ในราคาที่ถูกกว่ามากอีกด้วย ปีนี้ก็กำลังเปิดรับสมัครอยู่)

เครื่องมือที่ช่วยชี้วัด sense of blogber community ก็ไม่ใช่อะไรที่ไหน Technorati นั่นแหละ Technorati ไม่ใช่เครื่องช่วยค้นหา content ในบล๊อกอย่างเดียว แต่มันยังทำให้เราเห็นรูปธรรม และปฏิสัมพันธ์ของคนในชุมชนบล๊อกเกอร์ได้ชัดขึ้น นอกเหนือจากการที่ใช้ tag บอกว่าตอนนี้คนสนใจอะไรแล้ว ข้อมูล State of Blogophere ที่ Sifry เขียนเป็นประจำ (ตัวอย่างข้อมูลล่าสุด เมื่อเดือนตุลาคม 2006) ก็บ่งบอกพลวัตของชุมชนบล๊อกเกอร์ได้เป็นอย่างดี (อ่านเพิ่มเติม  จริง ๆ แอบหวังไว้ว่า น่าจะมีคนทำ service แบบเดียว Technorati  ที่จำกัดเฉพาะของบล๊อกเกอร์คนไทย (หรือที่อยู่ในไทย) ไว้ทั้งหมดก็น่าจะดี)

อนาคตของนักวิชาชีพที่ทำหน้าที่เป็นประตูสู่ข้อมูลข่าวสาร

การเป็นประตู่สู่ข้อมูลข่าวสาร หรือ gatekeeper คือ คุณลักษณะอย่างหนึ่ง ที่บรรณารักษ์กับนักข่าวมีเหมือนกัน หรือกล่าวในอีกนัยยะหนึ่งคือ กระบวนการคัดเลือกและเลือกสรรข้อมูล ข่าวสารนั้น คนของสองกลุ่มนี้  เชื่อว่าสิ่งที่ทำเป็นสิ่งที่มีคุณค่าในวิชาชีพ และเป็นสิ่งที่ต้องใช้อาศัยทักษะด้านนี้ เพื่อสร้างความเป็นมืออาชีพ

สิ่งที่แตกต่าง และมีผลสำคัญต่อวิชาชีพของสื่อมวลชน มากกว่าบรรณารักษ์ คือ การ repackage สารสนเทศ เนื่องจากสื่อมวลชน ต้องปรับสารสนเทศเพื่อให้เข้าถึงสาธารณะ

อย่างไรก็ตามเทคโนโลยีเอื้ออำนวย ให้เกิดสื่อรากหญ้า ทำให้คุณค่าของวิชาชีพที่กล่าวมาข้างต้น ถูกท้าทายด้วย เทคโนโลยี และประเด็นทางจริยธรรม ทำให้วิชาชีพของคนที่เป็น gatekeeper ถูกตั้งคำถาม

ยกตัวอย่าง เรื่องที่เกิดขึ้นกับตัวเอง ในคืนวันรัฐประหาร นักข่าวโทรทัศน์ท้องถิ่นที่นี่ติดต่อเพื่อสัมภาษณ์ผม ตอนแรกก็เข้าใจว่าเป็นการสัมภาษณ์เพื่อถามความคิดเห็นส่วนตัว แล้วก็ปฏิกิริยารอบ ๆ ตัว เกี่ยวกับเรื่องที่เกิดขึ้น เค้าติดต่อมาอีกครั้ง ก็ถามว่า ไม่ทราบว่ามีรูปครอบครัวติดตัวหรือเปล่า จริง ๆ ก็มีรูปติดอยู่ในกระเป๋าสตางค์นะ แต่ผมก็ตอบปฏิเสธว่าไม่มี เพราะผมก็ไม่เข้าใจว่ารูปครอบครัวผม มันเกี่ยวกับปฏิวัติยังไง แล้วอีกอย่างตอนที่เค้าถามเบื้องต้น ก็เหมือนจะถามเรื่องส่วนตัวมาก จนดูมันเหมือนเค้าจะมี theme มาแล้ว เพื่อทำให้เรื่องมันมีน้ำหนักมากขึ้น ในที่สุดเค้าก็เลยตัดสินใจไม่มาสัมภาษณ์ผม ในที่สุดผมก็ตัดสินใจ blog เอง (อ่านเพิ่มเติม Seeking Information in a Critical Situation: 2006 Thailand Coup D’état)

ถึงแม้ว่าปัจจุบัน บล๊อกเกอร์ส่วนใหญ่จะยังเป็นแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ (secondary source) หลัก ๆ ก็คือไปเอาข่าว หรือเรื่องราวที่ได้อ่านมาโพสแล้วก็ให้ความคิดเห็นต่อ แต่โอกาสที่บล๊อกจะทำให้คนที่มี/เป็นแหล่งข้อมูลปฐมภูมิ (primary source) สามารถเข้าถึงมวลชนได้โดยตรงก็มีอยู่มาก ดังนั้นบทบาทของการ repackage สารสนเทศของสื่อมวลชนก็มีน้อยลง การคัดเลือก ก็มีบทบาทน้อยลงตามไปด้วย นึกถึง ถ้าปัจจุบันข้อมูลเศรษฐกิจส่วนใหญ่ ที่ปรากฏบนหน้าหนังสือพิมพ์ได้มาจาก นักวิเคราะห์ในตลาดหลักทรัพย์ ศูนย์วิจัย และหน่วยงานราชการ แล้วกลุ่มคนหรือหน่วยงานเหล่านี้มี blog เกี่ยวกับเรื่องต่าง ๆ อย่างสม่ำเสมอ คนก็สามารถเข้าถึงและเลือกที่จะรับสารได้โดยตรง และความเป็น authenticity ก็จะมีมากกว่าด้วย

ความท้าทายเช่นนี้ ทำให้คนเริ่มสงสัยในความเป็น “วิชาชีพ” หรือ “มืออาชีพ” ของคนกลุ่มเหล่านี้ มันยังเป็นที่ต้องการอยู่หรือเปล่า งานพวกนี้จำเป็นจะต้องมีการสอนอย่างจริงจัง (มีหลักสูตรในมหาวิทยาลัย) หรือไม่ และการเรียนการสอนในห้องเรียน มันช่วยให้เป็น “มืออาชีพ” ได้จริงหรือ นอกจากนี้การทำงานที่เน้นในตัวเนื้อหาของงาน ทำให้เราไม่ค่อยเห็นการพัฒนาในเชิงเทคนิค ที่เกิดจากคนในวิชาชีพนี้ งานพัฒนาเทคโนโลยีในสายงานเหล่านี้ กลายเป็นว่า เกิดจากคนนอกสายงานเสียเป็นส่วนมาก ยังทำให้ถูกตั้งคำถามว่า “ความเป็นวิชาชีพ เป็นปรปักษ์กับการสร้างสรรค์นวัตกรรม” จนกลายเป็นที่มาที่ทำให้คนมองว่า สื่อรากหญ้าเป็นคู่แข่งของสื่อมวลชนแบบเดิม ทั้งที่จริง ๆ แล้ว ดูเหมือนว่ามันสามารถไปคู่กันได้เป็นอย่างดี (ตัวอย่าง ความพยายามในการสร้างสภาพแวดล้อม และระบบที่สื่อสองแบบทำงานด้วยกัน จาก NewAssignment.net) เพียงแต่ข้อพิจารณาที่หลายฝ่าย ตั้งคำถามกัน ก็คือ คำถามในเชิงเศรษฐศาสตร์ เช่น ใครควรจะได้ผลประโยชน์จากข้อมูล ที่เป็นผลผลิตของชุมชน  และจะออกมาในรูปแบบใด อะไรคือผลตอบแทน เหล่านี้เป็นต้น (อ่านเพิ่มเติม The Union of Citizen and Old Media)

บล๊อกกับงานวิชาการ

ประเด็นสุดท้าย อันนี้เนื่องจากผมปัจจุบันทำงานอยู่ในวงวิชาการ รู้สึกว่า เราเองก็คิด ๆ เขียน ๆ เรื่องที่ไม่เป็นเรื่องบ้าง เรื่องที่เป็นเรื่องบ้างลงบนบล๊อก ก็มีคนมา่อ่านบ้าง  comment ต่อบ้าง พูดถึงต่อบ้าง ก็เลยคิดว่า มันน่าจะมีหนทางที่น่าจะเอาบล๊อก เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งในการประเมินผลงานทางวิชาการนะ ถึงแม้จะไม่ได้ Full credit เหมือนกับการเขียนลงในวารสารทางวิชาการ แบบเดิม ๆ แต่มันก็น่าจะถูกนำไปใช้ในการพิจารณา ถึงแม้จะไม่ใช่เพื่อชี้เห็น การพัฒนาตนเองในทางวิชาการ แต่อย่างน้อยมันก็น่าจะได้ในส่วนที่เป็น งานบริการสังคม กล่าวคือ เป็นการสอนและให้สาธารณธมีส่วนร่วม และเข้าใจในวิทยาศาสตร์ และวิชาการมากขึ้น

ถึงแม้ว่าจริง ๆ ดูแล้ว มันก็เข้าทาง Open Access ที่เค้าพยายามจะทำให้คนสามารถเข้าถึง งานทางวิชาการมากขึ้น และมีกระบวนการตีพิมพ์ที่รวดเร็วมากขึ้น นอกจากนี้วิธีการเขียนบล๊อก ก็ทำให้คนทั่วไปเข้าใจเรื่องวิทยาศาสตร์มากขึ้น แต่มันก็ต้องได้อย่างเสียอย่าง ประเด็นที่ต้องพิจารณาเพิ่มเติมเรื่องแรก ก็คือ ความน่าเชื่อถือ จริงอยู่ที่บล๊อกที่ได้รับความนิยมส่วนใหญ่ จะเป็นบล๊อกของคนที่มีความเชี่ยวชาญในเรื่องนั้น ๆ โดยเฉพาะคนในแวดวงวิชาการ แต่ความเชี่ยวชาญที่ไปปรากฏบนบล๊อก มันทำให้เกิดมุมมองสองด้าน (dichotomy) ขึ้นมา ด้านหนึ่ง คือ คนส่วนใหญ่ที่เชื่อในตัวบล๊อกเกอร์มากกว่าในตัวเนื้อหา กล่าวคือ ไม่ได้มองดูว่าหน้าตาข้อมูล ที่เค้าพูดถึงมันเป็นยังไง แค่เห็นว่าเค้ามี authority ในเรื่องนั้น ๆ ก็ทำให้เชื่อได้ว่า เรื่องที่เค้าเขียนมีความน่าเชื่อถือ ถึงมันกลายเป็นการ spoil credit ทางวิชาการไปเสีย เพราะจริง ๆ แล้ว การเขียนในเชิงวิชาการ ความน่าเชื่อถือมันอยู่ที่หลักฐาน และข้อมูลที่เอามายืนยัน แต่การเขียนบล๊อก นอกเหนือจะมีข้อมูล และหลักฐานประกอบแล้ว การใส่ความคิดเห็นลงไป โดยไม่ผ่านกระบวนการ peer reviewed ก็ทำให้เรื่องนั้น ๆ ด้วยในเรื่องน่าเชื่อถือลงไป ซึ่งก็เป็นมุมมองด้านที่สอง

นอกเหนือจากเรื่องความน่าเชื่อถือ แล้วยังมีเรื่องของ จริยธรรมของบล๊อกเกอร์นักวิทยาศาสตร์/นักวิชาการ ที่จะต้องมาคิดหรือตามดูกัน อย่างเช่น การบล๊อกเกี่ยวกับงานวิจัยที่ตัวเองทำอยู่ แล้วก็เขียนถึงข้อมูลที่วิเคราะห์ไปเพียงเบื้องต้น ทำยังไงที่จะให้คนไม่เอาข้อมูลที่วิเคราะห์คร่าว ๆ ได้ ไปเขียนต่อเป็นผลงานของตัวเอง หรือคนสาธารณะทั่วไปเข้าใจว่า ข้อมูลทีี่ได้ไม่สามารถเอาไปอ้างอิงได้ เป็นต้น

ปัญหาเรื่อง persistence ของข้อมูลก็เป็นอีกเรื่องที่สำคัญ กล่าวคือ ถ้าเป็นวารสารทางวิชาการทั่วไปที่อยู่ในรูปเล่ม อย่างน้อยผ่านไปสิบปี ยี่สิบปี ตัวเล่มก็ยังคงอยู่ในห้องสมุดใด ห้องสมุดหนึ่ง หรือหอจดหมายเหตุ หรือต้นฉบับก็ยังคงมีอยู่ แต่พอพูดถึงข้อมูออนไลน์ โดยเฉพาะข้อมูลทางวิชาการที่สำคัญ ๆ ฟังดูแล้วมันมีความเสี่ยงมากกว่า เพราะถ้าวันดี คืนดี บล๊อกล่ม หรือข้อมูลที่เราเขียนไว้บนบลีอกหายไป จะทำยังไง นอกจากนี้ยังกระทบไปถึง persistence ของ citation อีกด้วย นึกถึงภาพในอีก 2-3 ปีผ่านไป แล้วผมก็ย้ายบล๊อก ลบอันเก่า เปลี่ยนโดเมนเรียบร้อย อย่าลืมว่า ไอ้คนที่เคย link คุณไว้ใน post เก่า ๆ ของเค้า มันก็จะกลายเป็น dead link ไปเสีย ยิ่งแล้วใหญ่ถ้า post นั้น ถูกเอาไปอ้างถึงในฉบับตีพิมพ

สรุป

ก็อย่างที่บอกในงานแหละครับ เตรียมให้พูด 5 นาทีเนี่ยมันยากมาก ไม่รู้จะพูดเรื่องอะไรที่ทำให้คนรู้เรื่อง และเข้าใจเราภายใน 5 นาที เพราะเรื่องมันเต็มหัวไปหมด เท่าที่ได้อ่านจาก live blogging แล้วก็ดู presentation ของหลายคนแล้ว มีสีสันดีจัง อยากเห็นหน้าและไปแลกเปลี่ยนกับ blogger หลายท่านเหมือนกัน ขออภัยที่ไม่สามารถอยู่นานได้ และหวังว่าคงจะมีจัดงานอย่างนี้อีก แล้วผมก็คงจะได้มีโอกาสเห็นหน้าทุกคนอ่ะครับ

อ้างอิง

McMillan, D. W., & Chavis, D. M. (1986). Sense of community: A definition and theory. Journal of Community Psychology, 14(6-23).

KONTROL

แนะนำนิตยสารออนไลน์่ ชื่อ Kontrol โดย theme ก็คือ

perspectives on control in the course of contemporary art, culture, technology, information channels and politics

แนะนำให้อ่านเรื่อง Escaping the Control Loops: Understanding MySpace น่าสนใจทีเดียว Geert Lovink ตั้งคำถามตอนต้นไว้ว่า

“Is it possible for tactical media makers, activists and artists to move beyond the critical enlightenment paradigm, to take an amoral position and see control as an environment one can navigate through instead of merely condemn it as a tool in the hands of authorities?”

บทความนี้เป็นการตี + ขยายความจากผลการศึกษาเรื่อง วัยรุ่นกับ MySpace ของ danah boyd โดยมองว่า MySpace เป็นที่ที่วัยรุ่นออกมา hang out เพื่อหนีการควบคุมที่ถูกควบคุมมาทั้งวัน โดยการสร้างพื้นที่ส่วนตัว (ซึ่งจริง ๆ แล้ว มันอาจจะ imply ได้ถึง พฤติกรรมของวัยรุ่น บนอินเตอร์เน็ท​​โดยรวม ไม่เพียงแต่ social network site เท่านั้น)

Why Traditional Media Still Win…

A poll of 1,203 adults operated by Zogby International indicates that Americans chose to watch an old-fashioned TV evening news coverage rather than “citizen video” like YouTube by a 2-1 ratio.  However, about a quarter of 25 – 34 years old Americans are willing to watch video rather than news coverage.

In terms of news consumption, the major advantage of the TV news coverage is storytelling which is comprehensively combined combines different pieces together.  A single coverage can contain different perspectives.  The narration by reporters allows audiences to do something else rather than focusing on the TV.

By spending time “researching” themselves and “watching” the whole news, it takes more time and need a good deal of intention.  In addition, the gatekeeper functon of tradditional journalists, especially in information overload environment, still attracts news consumers.   In overall, that means the least effort theory still won the hearts of audiences.

Also I think people still recognize citizen videos as secondary/supplement source.  That means they would “browse” by watching and listening from the traditional media.  (I guess that’s the same reason why print version still works for newspaper.)  Then they can go to look more detail online.  Although serendipity can appear during search process, it does not usually happen intentionally .  I mean people still tend to search for what they know rather than search for what they do not if it is going to exist.  Therefore, people still think they might miss something by browsing online by themselves only.  Also due to the aspect of “mainstream”, people still do want to know what other people are into.

Also there is no such reciprocal relationship, in terms of intellectual property between TV clips and citizen videos.  What I mean is, at the present time, it’s quite easier to get citizen videos to be on TV than to put TV clips into citizen media.

Beside being real (live and unfiltered) and community driven (comments and such), one of the major advantages of citizen videos, in terms of news, is temporal aspect of interaction.  The videos are quickly uploaded and available.  Thus, they can be played at anytime.  In addition, due to the two-way interactivity, they can be played as many times as they want.

Anyway, I think we can see results of the convergence of both sectors in the near future.  In particular citizen media side, I would imagine such services will advance their compositions of storytelling.

Well this is not the answer, just my personal observation.

[via Cyberjournalist.net, The Mercury News]

Thai High Schoolers More into Porn Than College Students..

Dr.Amornwich Nakornthap, director of Ramchitti Institute and PI of Child Watch research project, said that Thai students increasingly consume pornographic media.

The result indicates that 41% of high school students watch porn, while 30% of college kids do. The figures increased from last year about 2% and 3% respectively. The study found the correlation between watching pornography and drinking alcohol and having premature sex.

The data about time used is also noticeable. Thai students spend one-third of their daily lives with technology and media.

Primary-school students and teens are spending up to six or seven hours a day engrossed in their mobile phones, TVs, computers and other electronic gadgets.

The study results also show the average time(s) daily on particular activities:

• an hour talking on the phone,
• sending SMS twice,
• downloading ringtones twice,
• an hour using the Internet (including e-mail, chat, reading news, and search for information)
• two hours listening to music,
• two hours watching movies, and
• two hours playing computer games

Dr.Amornwich only commented on the pessimistic sides of cyberspace. He said by being on cyberspace for many hours a day, students are risk from Alzheimer’s disease and addiction which could lead to drugs, alcohol, and cyber (and/or mobile) crimes.

[via The Nation, TRF News (in Thai), and Banmuang (in Thai)]

Freedom of Thai Press: 2006 Roundup

The Nation nicely summarized the dull atmosphere of freedom of media in Thailand in 2006.  The article includes such interesting topics: media intervention from Thaksin, threatened from political groups, fake media, the bitter mixtures between the coup and media, and professional ethics.

The article is also available in Thai via Prachatai.com.

20.8 Million Bloggers in China

As my curiosity from the yesterday post, today Masters of Media, based on the Chinese state media announcement, reports that the Chinese government is not satisfied with the growing number of bloggers. It’s sure hard to control, even though they have a list of registered bloggers. The state media also says that there were 20.8 million bloggers at the end of 2006.

Geez, that’s nearly 1/3 of Thai population. Don’t even want to imagine how the amount of Chinese content will be growing.

The Union of Citizen and Old Media

This is just a further thought from Dan Gilmour’s question about the rewarding ecosystem which is the reflection on User-generated content good for old media-report.

If we believe Davies’ two categories of user-generate content are true, people who want to contribute to the discussions are more meaningful for a sustainable system than the “five minutes of fame” folks. If so, the “rewards” from old media should not have much effects on sustainability since the discussions and the sense of community themself are the rewards, unless we believe that the old media have power enough to drive the citizen journalists.

Then, the next question is whether old media will have power on citizen journalists or not. If so, how? “What if” mainstream media will no longer exist, can the citizen journalist be survive by themselves?

Also if rewards make sense to the sustainability, what kind of rewards do users really want? If fame is the major answer, Davies’s assumption would be wrong then because it tells us that there is only one group of user-generated content which is one that come from those who want fame. The variety of the users is just based on what kind of fame and how last long they want.

—

เอามาจากข่าว Reuters

Howard Davies จาก Deloitte บริษัทที่ปรึกษาชั้นนำ บอกว่า สื่อมวลชนรุ่นเก่า ฉลาดพอที่จะยืนดูการเปลี่ยนแปลง อยู่ห่าง ๆ และพร้อมที่จะนำแนวคิด user-generate content เอามาใช้เป็นโอกาส มากกว่าที่จะเป็นวิกฤต และยังบอกด้วยว่า user-generate content แบ่งออกเป็นสองกลุ่ม คือ กลุ่มเป็นกลุ่มสำหรับคนที่มองหา “five minutes of fame” กับอีกกลุ่ม คือ กลุ่มคนต้องการที่จะมีส่วนร่วมกับชุมชนจริง ๆ จัง ๆ

นอกจากนี้ยังมองว่า ข้อจำกัดของ content เหล่านี้ คือ เกิดจากชุมชนที่ไม่ใช่มืออาชีพ (professional) และสมาชิกในชุมชนก็ไม่มีความต้องการที่จะนำชุมชนไปสู่พาณิชย์กิจ (commercialization)

Dan Gilmour ตั้งคำถามต่อว่า สื่อมวลชน จะเลือกอย่างไหน ระหว่างฉวยโอกาสใช้ข้อมูลฟรี กับการสร้างสภาพแวดล้อมที่ยั่งยืน ด้วยการให้ผลตอบแทนกับคนที่มีส่วนร่วมในการสร้างเนื้อหา

จริง ๆ ถ้ามองสองด้านรวมกัน ก็พอจะเห็นว่า ตัวเลือกสองแบบที่ Dan เสนอมา มันก็เหมาะคนแต่ละกลุ่มของ Davies เหมือนกัน คือ คนที่ต้องการจะมีส่วนร่วมจริง ๆ ก็ไม่น่าจะสนใจเรื่องผลตอบแทนที่เป็นตัวเป็นตน มากกว่าการให้ชุมชนมีความเคลื่อนไหว เพราะฉะนั้นถ้าสื่อมวลชนจะฉวยโอกาสนี้เอาไป ก็คงจะไม่ใช่เรื่องที่น่าเดือดเนื้อร้อนใจ แต่ถ้าต้องสร้างกลไกด้วยการให้ผลตอบแทน เพื่อสร้างมั่นคง อันนี้ก็ไม่แน่ว่าจะใช่เสมอไป เพราะคนที่ต้องการผลตอบแทน มันน่าจะเป็นกลุ่มคนพวก five minute of fame เสียมากกว่า

เพราะฉะนั้น ถ้าดูจากความยั่งยืนจริง ๆ ไม่ว่าจะอย่างแรกหรืออย่างหลัง ก็คงจะไม่แตกต่าง ถ้าสื่อรากหญ้า มีความมั่นคงอยู่แล้ว โดยไม่จำเป็นต้องสร้างผลตอบแทน ซึ่งนำมาซึ่งคำถามที่น่าจะถามต่อในมุมกลับกันก็คือ ถ้าเป็นเช่นนั้น สื่อมวลชนรุ่นเก่ามีอิทธิพลต่อ สื่อรากหญ้าอย่างไร

Wall Street Journal กับชุมชนออนไลน์

Wall Street Journal ดูเหมือนจะเป็นค่ายสื่อใหญ่ (มียอดจำหน่ายสูงสุดในอเมริกา รองจาก USA Today) ที่ีหลายคนกำลังจับตามอง เนื่องจากมีการเปลี่ยนในหลาย ๆ ด้าน โดยเฉพาะการปรับตัวให้เข้ากับยุค 2.0 ไม่ว่าจะเป็นเรื่อง blog, social networking, แล้วก็พวก online multimedia content

Bill Grueskin บรรณาธิการบริหารของ WSJ.com ได้ออกมาให้สัมภาษณ์ใน MediaShift เกี่ยวกับการแนวคิดในการปรับตัว ซึ่งมีหลายเรื่องที่น่าสนใจ ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงการทำงานของนักข่าว โดยใช้แนวคิด Build Method

We call it the Build Method, where you start off with a breaking news headline, if it’s significant enough you do an email alert or desktop alert. Then you build the story minute by minute or hour by hour on the website. This isn’t much different than what the wire services have been doing for generations. We’re trying to funnel that work so everyone’s contributing what’s appropriate to the story and not doing the same things. So you can come to the site any time during the business day and get truly the latest version of that story, and you can’t say that about most other places where they just do one story and they’re done.

ความท้าทายของ WSJ นอกเหนือจากจะเน้นเนื้อหาเฉพาะด้านเศรษฐกิจ การเงิน การคลัง ที่ทำให้คนอ่านและสังคมการบริโภคข่าวมีลักษณะเฉพาะแล้ว อย่างหนึ่งที่ WSJ เคยเป็น advocate มาก็ก่อน ก็คือ เรื่อง เสียตังค์เพื่ออ่าน ซึ่ง Grueskin ก็มีมุมมองที่น่าสนใจ โดยเปรียบเทียบแนวคิดระหว่าง WSJ กับ New York Times แล้วก็ Washington Post ที่เริ่มต้นจากการให้ฟรีทุกอย่าง

ส่วนเรื่อง blog นี่ ก็มีหลายเรื่องที่น่าสนใจ Grueskin บอกว่า

“Posts are all read before they get posted. We don’t go back and forth arguing for hours about the nut [para]graph of a four-paragraph blog post.”

และด้วยความเป็นสื่อทางด้านธุรกิจ ทำให้มีประเด็นที่น่านำไปคิด

One of the biggest issues we face with citizen journalism is disclosure. That is, in financial and business news, it’s vital that readers know what interest, if any, a journalist has in a company. That’s why our ethics code  [PDF file] is so tough on issues such as stock ownership, selling stocks short, etc. WSJ journalists sign that code every year, and it is critically important in establishing our bona fides on stories in which people can make, or lose, a fortune. I don’t know how we could replicate that with citizen journalists.

(สำหรับคนที่สนใจเรื่อง จรรยาบรรณและจริยธรรมของสื่อ แนะนำให้ตามไปอ่าน ethics code ของ dow jones)

Grueskin ปิดท้ายด้วยการเปรียบเทียบระหว่าง WSJ กับ Blog ที่ได้รับความนิยมต่าง ๆ ไว้น่าสนใจว่า ปัจจัยที่ทำให้ WSJ ประสบความสำเร็จมาเป็นปี ๆ ก็คือ ความสามารถในการทำให้ผู้อ่านมองเห็นภาพมุมกว้างของธุรกิจ และเศรษฐกิจ การเงิน การคลังได้ ในขณะที่ Blog หรือสิ่งพิมพ์อื่น ๆ ที่เจาะลึกเป็นเรื่อง ๆ ไปไม่สามารถทำได้ ซึ่งพอพูดแบบนี้ก็ทำให้ นึกได้ว่าก็จริงเหมือนกัน

ขอยกตัวอย่างล่าสุด สด ๆ ร้อน ๆ ที่ระเบิดเมื่อตอนปีใหม่ ตามอ่านข่าวจากหนังสือพิมพ์ ทำให้งงเหมือนกัน มันเหมือนพาดหัวตีกันไป ตีกันมาอ่ะ ไม่รู้ว่าอันไหนล่าสุด อันไหนมีข้อมูลซ้ำ ไม่ซ้ำบ้าง แต่พอไปอ่าน live blogging ของ Bangkok Pundit รู้สึกเข้าใจสถานการณ์ได้ดีกว่า เพราะมีการลำดับเรื่องราว แล้วก็เห็นภาพในเชิงรายละเอียดได้ดีกว่า ทั้งนี้อาจมีส่วนมาจากเทคนิคในการนำเสนอด้วยเช่นกัน ซึ่ง blog ดูจะมีความยืดหยุ่นมากกว่า

แต่กระนั้นก็เถอะ จะบอกว่า blog ให้ภาพมุมกว้างไม่ได้ ก็เห็นจะไม่จริงสักเท่าไหร่นัก เพราะมีหลาย blog ที่ไม่ได้ให้ข้อมูลในเชิงลึกเลย แต่ในทางตรงกันข้ามก็ทำการสรุปเรื่องราวจากสื่อต่าง ๆ มา ซึ่งทำให้เห็นภาพมุมกว้างได้มากกว่าเสียอีก โดยเฉพาะ blog ก็ไม่ได้จำกัดให้มีคนเขียนแค่คนเดียว

Blogs and Journalists: China Correspondence

Rebecca MacKinnon, a research Fellow at Berkman Center for Internet and Society and a co-founder of Global Voices Online, conducted a survey on the relationship between blogs and foreign correspondents around the world who cover China.

The results are interesting and useful. I like the way she elaborated more on the creditability issues. The elaboration are mostly about how dependent the creditability is which seems to me primarily coming from sources, content, context (as usual), and the very important readers’ perceptions and expectations. Thus, the feedbacks brought her to the tentative conclusion that:

“journalists approach blogs as raw sources. Thus asking whether blogs are reliable is just as useless as asking whether people are reliable. Each tipoff or story idea coming from any human source must be judged in a very specific context”.

[via David Weinberger's Joho the Blog]

ปัญหาท้าทายของนักข่าวในยุค 2.0

ไปอ่านข่าว สภาการหนังสือพิมพ์แห่งชาติ จัดตั้งเรื่องร้องทุกข์​ ก็เลยเข้าไปดูในเว็บของสภาฯ ก็ไปลองอ่านหนังสือครบรอบ 9 ปี (ในหน้าเว็บของสภาฯ ข้างล่างมี link สมุดปกขาว ฟังแล้วก็ทะแม่งเหมือนกันแฮะ มันห่างกับ “หนังสือปกขาว” ไปนิดเดียวเองนะเนี่ย) เรื่อง ปัญหาท้าทายสื่อมวลชนไทย (PDF) มีงานเขียนที่น่าสนใจหลายเรื่อง แต่ส่วนใหญ่จะออกไปทางประเด็นเกี่ยวกับสื่อมวลชนในทางการเมือง ไม่ว่าจะเป็นเรื่อง ความสัมพันธ์กับพระมหากษัตริย์ ระบอบการเมืองไทย ตลอดจนเรื่องสิทธิเสรีภาพ บทบาทของสื่อมวลชนท้องถิ่น จริยธรรม และอุดมการณ์

มีอยู่งานเขียนนึงที่แตะนิดหน่อย เกี่ยวกับความท้าทายของสื่อมวลชน จากนักข่าวรากหญ้า (Citizen Journalist) หรือนักข่าวภาคประชาชน (Citizen Journalist) คือ บทความเรื่อง โฉมหน้าใหม่ของธุรกิจสื่อสิ่งพิมพ์: อนาคตของหนังสือพิมพ์ (หน้า 45)

จริง ๆ ความท้าทายของนักหนังสือพิมพ์ มันเริ่มมาตั้งแต่การเกิดขึ้นมาของเว็บแล้ว ที่หลายคนพอจะมองออกว่า สมัยก่อนคนที่จะบริโภคข่าวสาร ได้ต้องเสียตังค์ซื้อหนังสือพิมพ์ (ไม่นับพวกที่ไปอ่านหน้าตาเฉยตามแผงหนังสือ) และนั่นคือรายได้ที่สำคัญส่่วนหนึ่งของผู้ผลิตหนังสือพิมพ์ (อีกส่วนหนึ่งคือ ค่าโฆษณา) แต่พอมีเว็บเกิดขึ้น การที่จะปิดตัวเองให้อยู่แต่ในโลกใบเก่า คงอยู่ไม่ได้ การแข่งกันนำเสนอข่าวบนเว็บ ก็กลายเป็นว่า นักหนังสือพิมพ์ก็กลัวจะขายที่เป็นตัวเล่มไม่ได้ (ซึ่งอันนี้มีทั้งที่เป็นจริง และไม่จริง) นอกจากจะเป็นความท้าทายของการอยู่รอดของหนังสือพิมพ์แล้ว มันยังเป็นการเปิดโอกาสของการแข่งขันมากขึ้น

คำว่า หนังสือพิมพ์ท้องถิ่น พอเอามาขึ้นบนเว็บ ก็กลายเป็นหนังสือพิมพ์ระดับชาติ ระดับนานาชาติ ได้ คุณภาพของข่าวก็แข่งกันที่ความรวดเร็วมากขึ้น (ถึงแม้ว่าหนังสือพิมพ์หลายหัวในบ้านเรา ยัง update ข่าวตามกรอบเช้า บ่ายอยู่เหมือนเดิม ด้วยเหตุผลอะไรก็แล้วแต่)

แต่พอมาถึงในยุค web 2.0 แล้วนี่ พลังประชาชนกลายเป็นความท้าทายที่สำคัญของนักข่าวไป ไปเรียบร้อย

สิ่งหนึ่งที่นักหนังสือพิมพ์​ (โดยเฉพาะบ้านเรา) อ้างเป็นประจำ คือ อ้างความเป็นพวกเดียวกับประชาชน ตัวอย่างที่เห็นประจำ ก็บอกว่า เป็นกระบอกเสียงให้กับประชาชน เป็นประตูสู่ข้อมูลข่าวสาร

แต่ประชาชนทั่วไปก็ทราบดีว่าว่า สื่อมวลชน เป็นกระบอกเสียงที่ต้องผ่านการกลั่นกรองหลายทอด เป็นประตูสู่ข้อมูลข่าวสารที่มี CTX ตรวจจับหลายขั้นเหลือเกิน ไหนยังมีประเด็นเรื่องความน่าเชื่อถือ ทั้งทางด้านวิชาชีพ (เช่น ลองดูจาก บทรวมข้อผิดพลาดของสื่อต่างประเทศในปี 2006 ดู ขำ ๆ แต่ได้ใจความ) หรืออันเนื่องมาจากเรื่องจริยธรรม (เหมือนอย่างที่สนธิ ลิ้มทองกุล ออกมายอมรับตรง ๆ ว่า “ความเป็นกลางของสื่อมวลชนไม่มีอยู่จริง“) จริยธรรมหรือจรรยาบรรณ ที่เขียนขึ้นมันดูก็เป็นเหมือนแค่ utopia เท่านั้น ดูตัวอย่างง่าย ๆ ข่าวสารเดี๋ยวนี้ ถ้ามันเป็นข่าวเพียว ๆ มันก็ขายไม่ได้ มันต้องมีสีสัน สมัยก่อนเป็นกับข่าวพวกอาชญากรรมอย่างเดียว แต่เดี๋ยวนี้ ข่าวประเภทไหน ๆ มันก็ถูกระบายแต่งแต้มไปด้วยข้อคิดเห็นเสียส่วนมาก ที่หลายคนไม่สามารถแยกคุณค่าของ “ข่าว” กับ “ความคิดเห็น” ที่ปรากฏบนหน้าหนังสือพิมพ์ ออกจากกันได้

ยิ่งตอกย้ำไปด้วยอิทธิพลของสื่อ ตามทฤษฎีของนักสื่อสารมวลชน ที่ว่า พูดมาก พูดนาน จากไม่เชื่อ ก็อาจทำให้ลังเล หรือเปลี่ยนใจตาม “เขาว่า” ได้เหมือนกัน

แรงผลักดันพวกนี้ ทำให้บทบาทของนักข่าวภาคประชาชนมันแรงมากขึ้น ถามว่าจริง ๆ แล้วมันเรื่องใหม่ไหม มันก็ไม่ใช่เรื่องใหม่

ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้ Manager Online ได้รับความนิยม (รวมทั้งก่อนหน้าที่จะมีเรื่องการเมืองเข้ามาเกี่ยวข้องอย่างโจ่งแจ้ง) ที่นอกเหนือไปจากเนื้อหาที่เข้มข้นแล้ว ก็คือ ชุมชนคนอ่านนั่นเอง ชุมชนคนอ่านที่ active มันก็กลายเป็น ไทยมุง ได้เหมือนกัน จำได้ว่า เวลาซ้อเจ็ดมาแฉอะไรทีไร คนก็จะมา “เม้าท์” กันต่อในความคิดเห็นข้างล่าง (แม้ว่าส่วนใหญ่ comment แรก ๆ จะเป็นการนับคนเข้าก็เหอะ)

หรืออย่างในคุยคุ้ยข่าว ผู้ชมก็สามารถส่งข้อความไปร่วม “คุ้ยข่าว” ได้ เป็นต้น

หลายคนบอกว่า จริง ๆ แล้ว แค่มีโทรศัพท์มือถือแบบมี SMS หรือมีกล้องได้เนี่ย ก็เป็นนักข่าวภาคประชาชนได้แล้ว แต่จริง ๆ องค์ประกอบที่ขาดหายไปก็คือ ความเป็นมวลชน นั่นเอง ซึ่งถ้าต้องผ่านสื่อมวลชนช่องทางทั่วไป สิ่งที่เรานำเสนอ อาจได้เป็นข่าว หรือไม่เป็นก็ได้ ตามใจคนที่เห็นว่าเป็นข่าว อย่างเช่น วิดีโอของเด็กนักศึกษาถูกจับในห้องสมุดของ UCLA จะไม่เป็นข่าวได้เลย ถ้าไม่เอาขึ้น Youtube

อินเตอร์เน็ตก็เลยเป็นช่องทางที่ทำให้เกิดเสรีภาพมากขึ้น ประชาชนไม่ใช่อยู่ในฐานะผู้บริโภคอีกต่อไป แต่ยังเป็นผู้สื่อข่าว ผู้ผลิตข่าวอีกด้วย ยกตัวอย่างง่าย ๆ ยังไม่ต้องเอาถึง web 2.0 application เอาแค่ Forward Mail หล่ะ คนใช้และคนไม่ใช้อินเตอร์เน็ท ต่างก็เรียนรู้การได้มาซึ่งข่าวสาร (ทั้งที่ลับและไม่ลับ) โดยไม่ต้องผ่าน กอง บก. แต่ Forward mail ก็มีปัญหาเรื่อง spam ที่น่ารำคาญ และการวัดความนิยมที่ไม่ชัดเจน เท่ากับ web 2.0 application ทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นทั้ง Digg, wikipedia, newsvine, newsmap หรือ OhMyNews ที่ได้รับความนิยมอย่างสูงในเกาหลี ที่ตอนนี้เริ่มขยาย model ออกไปประเทศอื่น ๆ แล้ว เหล่านี้เป็นต้น (ผมมีเพื่อนคนนึงเป็น visiting scholar เป็นนักหนังสือพิมพ์จากเกาหลี ก็บอกว่า นักหนังสือพิมพ์ในเกาหลีก็ไม่ค่อยชอบและกลัว ๆ อิทธิพลของ OhMyNews อยู่ไม่น้อย)

แต่ในบรรดา application จะโดดเด่นและทรงพลังที่สุดก็น่าจะเป็น blog นี่แหละ เพราะเขียนเอง edit เอง เสรีภาพเต็มเปี่ยม เป็นเจ้าของเรื่องของตัวเอง เล่าเอง ตัดต่อเอง ทำเองหมด ความนิยมก็วัดจากพวก aggregator ต่าง ๆ ข่าวที่ได้จาก source พวกนี้ นอกจากจะสด ใหม่แล้ว ยังมีความ authentic มากกว่าด้วย ซึ่งแน่นอนว่า ถ้าพลังตรงนี้มันมีมากขึ้น ๆ นักสื่อสารมวลชน ก็เริ่มจะห่วงว่า จะทำให้คนหันไปอ่าน blog มากกว่าไปอ่านหนังสือพิมพ์หมด แล้วในที่สุดก็จะอยู่ไม่ได้ (หรือดูว่าแนวคิด Youtube TV ก็ได้รับการตอบรับ อย่างดีทีเดียว จนคนในวงการทีวีก็อดไม่ได้ที่จะจับตามอง)

ก็เลยมีการพยายามหาทางที่จะทำให้หนังสือพิมพ์ทั้งหลาย ต่างปรับตัวเข้ากับยุคสมัยเหล่านี้ หนังสือพิมพ์หลายฉบับ แทนที่จะจ้างนักข่าวเพิ่ม ก็เริ่มจ้าง blogger แทน หรือนักสื่อสารมวลชนอย่าง Jay Rosen แห่ง Pressthink ก็พัฒนา project NewAssignment.net ขึ้นมา เพื่อหาวิธีการที่จะดึงพลังภาคประชาชนเข้ามาใช้ในสื่อมวลชน

ที่เห็นเป็นรูปธรรมแน่ ๆ ก็คือ การร่วมมือกันระหว่าง web 2.0 application ต่าง ๆ กับสำนักข่าว เช่นล่าสุด Flickr (โดย Yahoo) กับ Reuters ร่วมมือกัน ให้คนใช้ Flickr สามารถส่งภาพข่าวไปยัง Reuter ได้ เป็นต้น (Tom Glocer, CEO ของ Reuters มีบทความเกี่ยวกับ ความเชื่อถือในยุคของหนังสือพิมพ์ภาคประชาชน – Trust in the Age of Citizen Journalism แนะนำครับ)

บ้านเรายังเป็นอย่างนั้นไม่ได้ ก็เพราะไม่เพียงแต่ Internet penetration แล้ว internet+media literacy ที่ยังน้อยแล้ว ยังมีเรื่องของ perception ของสื่อที่ทรงอิทธิพล ก็ยังคงมีอยู่มาก ในขณะเดียวกัน ประชากร “active” blogger ก็ไม่เยอะเท่าไหร่ lurker น่าจะมีเยอะกว่า อีกอย่าง การสร้างวัฒนธรรมใหม่ โดยเฉพาะวัฒนธรรมที่ไม่ชัดเจนในเรื่องของ identity ด้วยแล้ว ไม่ใช่เรื่องง่าย ยกตัวอย่างเช่น เพิ่งไปเห็นใน กระทู้ในห้องราชดำเนินใน Pantip.com เกี่ยวกับเรื่อง TCDC กับ TK Park ที่มีแนวโน้มร่อแร่ ก็มีคนมาเขียนตอบไปเรื่อย จนมีคน ๆ นึงเขียนมาว่า

“ออกข่าวรึยัง ให้ออกข่าวแล้วค่อยมาพูดดีกว่าไหม
ยังงี้ใครจะพูดก็ได้ แล้วด่ารัฐบาลชุดนี้ไปก่อน
ถ้าไม่เป็นจริง ก็หายไปกับสายลม ไม่คิดจะรับผิดชอบกะทู้ที่ตั้งเลย”

ถึงแม้จะมีประเด็นอื่น ๆ แฝงมากับความคิดเห็นนี้มาด้วย แต่จากความคิดเห็นนี้ ก็มองว่า “ความเป็นข่าว” ดูเหมือนว่าจะยังต้องยึดติดกับสื่อมวลชนอยู่ดี ซึ่งผมว่าคนส่วนใหญ่ก็ยังคิดแบบนี้

ส่วนไอ้เรื่องจริยธรรมก็ดูเหมือนจะไม่ใช่เรื่องที่น่าเป็นห่วงเลย ก็ในเมื่อคนไม่เชื่อในจรรยาบรรณหรือจริยธรรมในวิชาชีพสื่อมวลชนแล้ว นับประสาอะไรกับสื่อประชาชน มันก็คงไม่ต่างกัน (หรือเปล่า)

จริง ๆ มีอีกหลายประเด็นที่น่าสนใจเหมือนกัน แต่เหนื่อยแล้วอ่ะ