Books About Blogs

Sarah Boxer เขียนวิจารณ์หนังสือเกี่ยวกับ Blogs ลงใน The New York Review of Book มีหนังสือที่เกี่ยวกับ Blogs ที่น่าสนใจหลายเล่ม ส่วนใหญ่จะเป็นหนังสือเกี่ยวกับผลกระทบและพลังของ blog ที่มีต่อสังคม เศรษฐกิจ การเมือง

[ที่มา: A Blog Around the Clock ผ่าน The Real Paul Jones อีกที]

คำสั่งของพี่รอง

เห็นหลายคนบ่น ว่าให้เขียนเป็นภาษาไทย สำหรับโพสที่แล้วเรื่อง Your Blog Is Banned By Me, Your Second Big Brother ก็ตามคำเรียกร้องแล้วกันนะครับ ผมเรียบเรียงใหม่ เป็นภาษาไทย อาจไม่ตรงตามภาคภาษาอังกฤษ เป๊ะ ส่วนที่เขียนเป็นภาษาอังกฤษตอนแรก นั้นเป็นความตั้งใจ เผื่อจะให้คนอื่น ๆ ภายนอกประเทศ ได้รับรู้ด้วย เพราะภาษาไทย ผมว่าคุณปุถุชน น่าจะเขียนได้ดีกว่า (กำลังรออ่านรายละเอียดเพิ่มเติม) ยิ่งถ้าถูกนำไปกล่าวถึงต่อในวงกว้าง ก็น่าจะเป็นการกดดันในทางอ้อมแก่บรรดาผู้ให้บริการเหล่านี้ ให้กลับมามองจริยธรรมของการให้บริการของตัวเองด้วย

(ปล. คำว่า บล๊อก ที่ใช้ในโพสนี้คือ blog นะครับ ผมจะพยายามหลีกเลี่ยงไม่ใช้คำว่า block)

—

นอกเหนือไปจากการปิดเว็บไซต์ฟ้าเดียวกัน (อ่านเพิ่มเติมใน FACT) บล๊อกเกอร์ไทยจำนวนไม่น้อย กำลังต่อสู้กับการถูกเซ็นเซอร์ ไม่ใช่จากพี่ใหญ่อย่างรัฐบาลโดยตรง แต่เป็นพี่รองอย่างเจ้าของผู้ให้บริการบล๊อก

เห็นโพสเรื่อง ขอไว้อาลัยแด่เสรีภาพของสื่อและเว็บมาสเตอร์โอเคเนชั่น ของคุณปุถุชน บนบล๊อกสาธารณรัฐกวีนิพนธ์ ขึ้นเป็นโพสแนะนำของ WordPress ภาษาไทย ลองเข้าไปดู แล้วเห็นว่าน่าสนใจ และมีประเด็นที่ควรนำมาคิดต่อ

คุณปุถุชน รายงานว่า account ของคุณปุถุชนบน OK Nation ถูกลบไปเมื่อกลางเดือนที่แล้ว ต่อจากนั้นไม่ถึงเดือนบล๊อกของคุณปุถุชน ก็ถูกลบไปแต่ไม่เท่านี้ ก่อนหน้านั้น ก็มีบล๊อกบน OK Nation โดนปิดไปสองสามราย เช่น กรณีของ บล๊อกลมหายใจสุดท้าย (อ่านฉบับสำเนาได้ที่บล๊อกของคุณปุถุชน) หรือบล๊อก สำนักข่าวอิสระ (Google เก็บ cache ไว้ แต่ไม่รู้ว่าจะอยู่นานเท่าไหร่)

โดยทั่วไป บทบาทของผู้ให้บริการชุมชนออนไลน์ในการเซ็นเซอร์ ไม่ใช่เพียงแต่บล๊อกอย่างเดียว แต่ยังรวมไปถึงบรรดาเว็บบอร์ด และชุมชนออนไลน์อื่น ๆ ด้วย มักจะถูกกดดันจากรัฐ และสังคมไม่ว่าจะทางตรง หรือทางอ้อม ในการดำเนินการเซ็นเซอร์ ซึ่งการเซ็นเซอร์ด้วยการอ้างเงื่อนไขอย่าง ไม่ลามก อนาจาร ไม่ส่อเสียด ไม่กระทบสถาบันทั้งสาม ฯลฯ ต่างก็เป็นผลกระทบทั้งจากรัฐ และสังคม แน่นอนว่า เราจะเห็นกฏ ระเบียบประมาณนี้ เวลาเราจะสมัครสมาชิก ซึ่งผู้ให้บริการไหน ๆ ก็ไม่ต่างกัน

หากแต่ เมื่อเราตีกรอบให้แคบ เฉพาะประเด็นทางการเมือง ยิ่งต้องจับตามองกันเป็นพิเศษ กล่าวคือ ชุมชนออนไลน์ โดยเฉพาะชุมชนบล๊อกเกอร์ ที่มีผู้ให้เป็นบริการเป็นสื่อเก่า อย่างสื่อโทรทัศน์ หนังสือพิมพ์ สำนักข่าว เป็นต้น ถูกตั้งข้อสังเกตว่า มีแนวโน้มจะมีวาระทางการเมือง (ทั้งที่ซ่อนเร้น และไม่ซ่อนเร้น) มากกว่า ผู้ให้บริการ ที่ไม่มีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับ สื่อสารมวลชนแบบเก่า (หลายคนอาจจะแย้งว่า พันทิป นี่การเมืองจ๋า แต่่ผมกลับเข้าใจว่า วาระของชุมชนในพันทิป มันเกิดขึ้นที่ตัวชุมชนเอง ไม่ได้เกิดจากผู้ให้บริการ “เป็นหลัก”)

ซึ่งเมื่อกลับมามองที่กรณีของ OK Nation ก็ค่อนข้างจะน่าสนใจ เพราะในบ้านเรา เท่าที่ผมทราบ ก็มีสื่อมวลชน 3 เจ้า ที่มีชุมชนบล๊อกเป็นของตัวเอง ซึ่งก็ได้แก่ OK Nation ของเครือเนชั่น mBlog ของเครือผู้จัดการ และ blogazine ของประชาไท ซึ่งค่อนข้างชัดเจนว่าผู้จัดการและประชาไท มีวาระทางการเมืองที่โจ่งแจ้ง ในขณะที่เนชั่นเอง ถึงแม้ว่าจะถูกกล่าวหา โจมตีอย่างมาก ในช่วงรัฐบาลทักษิณ เกี่ยวกับความเอนเอียงในการนำเสนอข่าว แต่ก็ดูเหมือนว่า ภาพของความเอนเอียง ยังก้ำกึ่ง คนทั่วไปยังไม่สามารถเดาออกได้ว่า ไปทางไหน นอกจากนี้ เนชั่นเอง พยายามสร้างภาพ และเป็นแกนนำในเรื่องของการเรียกร้องสิทธิเสรีภาพในการแสดงออก ทำให้ภาพความเชื่อมั่น และความเป็นกลาง ค่อนข้างจะยังหลงเหลืออยู่ในองค์กรนี้อยู่บ้าง ในสายตาคนภายนอก

โดยเฉพาะในหน้า “เกี่ยวกับเรา” ของ OK Nation ก็ประกาศชัดเจนว่า

OK nation เกิดขึ้นจากความต้องการสร้างสถานที่สำหรับอิสระทางปัญญา ทุกคนมีสิทธิเขียน เผยแพร่ความคิดผ่านอินเทอร์เน็ต ช่องทางการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดเนชั่นกรุ๊ป ในฐานะสื่อที่ทำหน้าที่ ตรงไปตรงมา ด้วยความน่าเชื่อถือ ทันเหตุการณ์ อย่างสร้างสรรค์ เปิดบล็อกสำหรับทุกท่าน เพื่อบอกเล่าเรื่องราว สิ่งที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน ประสบการณ์ ความรู้ ถ่ายทอดสู่ผู้อื่น ร่วมแสดงความเห็นอย่างเสรี

ดังนั้น จึงออกจะเป็นเรื่องที่เหมือนการขัดขาตัวเองอยู่ไม่น้อย กับการแอบลบ แอบปิดบล๊อกของ OK Nation จริงอยู่ที่ เงื่อนไขของการสมัครสมาชิก กำหนดไว้ว่า

1. กรอกข้อมูลส่วนตัวให้ครบถ้วน และตรงตามเป็นจริง
2. การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
3. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
4. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก

แต่บทสรุปสุดท้าย ที่เขียนว่า

“OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและความคิดเห็นนั้นๆ”

ก็เหมือนเป็นการขีดคร่อม 4 ข้อข้างต้นทิ้ง แล้วบอกว่า สิทธิทั้งหลายทั้งปวง ขึ้นอยู่กับฉันคนเดียว เพราะฉะนั้น อะไรก็เป็นเหตุผลที่ชอบด้วยระเบียบข้อนี้ได้ทั้งนั้น ถึงแม้ OK Nation จะไม่กำหนดว่า “ห้ามคนที่คิดเห็นไม่ตรงกับเครือเนชั่น สมัครสมาชิก” แต่ในทางปฏิบัติ ก็เป็นเรื่องที่ไม่ยากเลย ที่จะเอาเกณฑ์ข้อนี้ มาอ้างเป็นการภายในอย่างไรก็ตาม

เมื่อลองตรวจสอบดูกับชุมชนบล๊อกเกอร์ของสื่อมวลชน อีกสองค่าย อย่าง mBlog กับ blogazine ที่มีจุดยืนทางการเมืองที่โจ่งแจ้ง กลับไม่ปรากฏเงื่อนไขการสมัคร เหมือนอย่างกับของ OK Nation ในขณะเดียวกัน ผมก็ไม่ค่อยได้ยิน ข่าวเกี่ยวกับการเซ็นเซอร์ของชุมชนทั้งสองแห่ง ทั้งนี้ ผมจึงตั้งข้อสันนิษฐานเบื้องต้นว่า การเลือกผู้ให้บริการชุมชนบล๊อกเกอร์ของไทย มีผลต่อความรุนแรงของการเซ็นเซอร์ เนื่องจาก คนที่คนจะสมัคร mBlog หรือ Prachatai (หรือแม้แต่ชุมชนออนไลน์บางแห่ง) ก็ต้องตระหนักอยู่แล้วว่า ข้อคิดเห็น ข้อเขียน นั่นสอดคล้อง กับองค์กรผู้ให้บริการหรือไม่ อย่างไร แต่ในกรณีของ OK Nation ที่ยังก้ำกึ่งในจุดยืนทางการเมือง อาจทำให้ความหลากหลายของคนใช้มีมากกว่า และแน่นอน ก็มีคนจำนวนไม่น้อย ที่ไม่เข้ากับ OK Nation

จริง ๆ จะยิ่งน่าสนใจมากกว่านี้ หากมีคนจะทดสอบ OK Nation ด้วยการเขียนบล๊อกโจมตีเนชั่นล้วน ๆ ไม่รู้ว่า เนชั่นจะเก็บภาพความเป็นกลาง ได้มากน้อยเพียงใด

ดังนั้น สำหรับคนที่กำลังมองหาที่สิงสถิตย์บล๊อกของตัวเอง สิ่งหนึ่งที่อาจจะต้องใช้ถามตัวเอง คือ เราจะมีอารมณ์ไหนมั๊ย ที่วันนึงเกิดนึก อยากจะพิเรนทร์ หรือเขียนเรื่องที่ไม่เป็นที่ยอมรับของคนทั่วไป (บางทีก็ตอบยากเหมือนกันนะ) ถ้าเป็นเช่นนั้น ผู้ให้บริการ ที่เป็นสื่อ ก็ไม่น่าเหมาะกับบล๊อกของคุณ

ถึงแม้ว่าบรรดา ผู้ให้บริการชุมชนบล๊อกเกอร์ ที่เป็นสื่อเก่า ที่พยายามจะก้าวข้ามเขตแดน และมีส่วนร่วมกับการสร้างสื่อภาคประชาชน ดูจะเป็นสิ่งที่สวยงาม และน่านับถือ ในการยอมรับการเปลี่ยนแปลงของวิชาชีพตัวเอง นอกจากนี้ ชุมชนที่เกิดขึ้น ยังเป็นชุมชนที่เน้นเนื้อหาสาระ มากกว่า ชุมชนที่เน้นไดอารี่ทั่วไป แต่กระนั้น ก็ต้องพึงระวังไว้เสมอว่า งานบรรณาธิกร ก็ดูเหมือนจะยังไม่เป็นงานถนัดของบรรดาพวกเค้าอยู่ดี

ปล. ผมไม่ได้เป็นเจ้าของ ทำงานหรือเกี่ยวข้องกับผู้ให้บริการบล๊อก หรือสื่อสารมวลชนใด ๆ ทั้งสิ้น ทั้งในและต่างประเทศ และถึงแม้ว่าผมจะใช้บริการของ WordPress ฟรี แต่ผมก็ไม่ได้รับผลประโยชน์อื่นใดนอกเหนือไปจากนี้

เพิ่มเติม: พลันที่เขียนโพสนี้เสร็จ ไปดูอีกที มีคนใน OK Nation เอาไปโพสไว้บนบล๊อกของตัวเอง ก็โดนแบนทันที (อ่านเพิ่มเติม) ถ้าคนของ OK Nation มาอ่าน ผมไม่ได้ต้องการจะโจมตี เพียงแต่อยากจะส่งสัญญาณว่า ถ้าคุณเห็นว่า อะไรที่มันไม่เหมาะสม ก็ชี้แจงด้วยเหตุผลไปเถิดครับ คนที่คุณคิดว่าเค้าไม่เข้าพวกกับคุณ จะได้ทำตัวได้ถูก ว่าเค้าควรจะทำตัวอย่างไร อย่างน้อย ก็ให้เวลาเค้าได้เก็บเอาทรัพย์สินทางปัญญา ที่คุณเชิญชวนให้เค้ามาฝากไว้กับคุณตอนแรก ย้ายออกไปรักษาไว้ที่อื่น

Your Blog Is Banned By Me, Your Second Big Brother

Besides the shut down of Fah Diew Kun website (see FACT for more information), many Thai bloggers are still struggling with how they are going to survive in Thai blogophere.

Putushon (คุณปุถุชน) of the Republic of Poetry recently reported the deletion of his blog on OK Nation (in Thai). His account has been diminished on December 20. On January 8, the blog has been entirely disappeared with no warning. Prior to this incident, a couple of censoring acts were reported. For instance, Wayward’s blog has been banned because it is apparent that there was a strong language writing (Thanks Putushon for the backup copy). Independent Press, an anti-junta government blog, has also been deleted by OK Nation (Thanks Google Cache for at least the trail of this blog). Apparently these censoring actions have been conducted without prior notification.

OK Nation is a blog community platform run by the Nation Group, one of the major news organizations in Thailand. As of this writing, there are nearly 25,000 registered accounts with more than 150,000 posts. Interestingly enough, on OK Nation’s About Us page, it says (my own translation):

“OK Nation was established in order to building a place for intellectual freedom. Everyone has his own right to write and distribute via the Internet, the most effective communication channel.

The Nation Group as a media who are honest, trustworthy, updated, and creative, opens blogs for everyone to share stories in your daily life, experiences, knowledge and opinion to others freely.”

However, on the registration page, there are four criteria to apply the membership including:

1. Filling information (in the registration form) completely and honestly.
2. Any writings or opinions must not insult or affect the institution of nation, religion, and king or affect the stability of the nation.
3. Do not use rude, insulting, instigating language giving faults to other or breaking up the society. Also do not include pornographic and obscene image, video clip and words.
4. The content and opinions in the blog is not related to the web managing teach. They are the legal responsibility of member personally.

With an interesting ending saying:

“OK Nation reserves right to close any blog and delete any content or opinion that are against the above statement without prior notification to the blog or opinion owners.”

The censorship at OK Nation seems to be a very interesting case because it is the traditional media who try tries to handle citizen journalism. In these cases at OK Nation, I (expect to) see no response from the provider as they would refer to the agreement. Not surprisingly, those criteria in the agreement are quite common in any online community in Thailand. The exercises of censorship happen occasionally (to regularly) in Thai blogophere.

However, the communities run by traditional media might be a bit trickier when the conflict of interest arrives, in particular political ones. Independent blog providers seem to have less political agenda than traditional media. To date (to my knowledge), there are three major blog communities in Thailand that run by media agencies: OK Nation, MBlog run by Manager Group, and Prachatai’s blogazine.

Obviously Manager have involved in many political activities in the last couple of years. Its political news are totally biased against ousted Prime Minister and his alliance. Prachatai also has political driven agenda. Its leaders also have political roles.

I suspected that the blogger at these communities have been aware of the political drive since they began are choosing these providers. For instance, any pro-Thaksin would rarely choose Manager’s MBlog. Interestingly enough, even though I could not find term of service or any agreement at registration of MBlog and blogazine, I have never heard about censorship from these two sources (Correct me if I am wrong about this!). If my assumption is held, the selection of provider plays significant role of how censorship would work here in Thailand.

Nation Group tries to represent itself as a neutral source to most people, although at some point of Thaksin period they were accused of being biased. They have also been experienced the survival of freedom of expression crisis. Thus, the image of Nation Group in terms of freedom of expression is generally highly regarded. Therefore, a number of bloggers would have joined OK Nation as its image of neutrality and independently independence.

However, without the clarification on any action of censorship, anything (even besides those mentioned in the agreement) could be claimed as a reason. Hence, if you are looking for blog provider and you know that you, at some point or at a moment of your blogging life, will enter the battle field of conflict, hosting with traditional media may not be the right choice for you.

Disclosure: I do not own or work for any blog service providers nor any news agencies. Although I host my blog on WordPress, I do not get any other benefits from WordPress besides a free blogging account.

คำถามของนักข่าวกับบล๊อกเกอร์

ต้องยอมรับบล๊อกเกอร์ในอเมริกา มีบทบาทต่อการเมืองเป็นอย่างมาก เมื่อต้นสัปดาห์ มีบทความชิ้นหนึ่งในนิตยสาร Slate (FYI: ค่อนข้าง pro blogger และนำเอาประเด็นที่เกิดขึ้นบน Blogophere มาเขียน) เค้าเปรียบเทียบการตั้งคำถามสัมภาษณ์ ระหว่างคำถามของนักข่าวกับของบล๊อกเกอร์ ที่ถามไปยัง Mike Huckabee (อดีตผู้ว่าการรัฐ Arkansas ที่ลงสมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดีของสหรัฐฯ ของพรรค Republican) ซึ่งเป็นการสัมภาษณ์แบบแยกกลุ่ม คือ ตอบคำถามจากนักข่าวกลุ่มหนึ่ง กับกลุ่มบล๊อกเกอร์อีกกลุ่มหนึ่ง แยกกัน (bifurcated)

เค้าวิเคราะห์ออกมาว่า คำถามของนักข่าวค่อนข้างกระชับและเตรียมการมาอย่างดี ในขณะที่ของบล๊อกเกอร์ (ส่วนใหญ่เป็นกลุ่มสนับสนุน Huckabee) มีเนื้อมีหนังมากกว่ามาก (ในบทความใช้คำว่า substantive)

ในบทความก็ได้ยกตัวอย่างคำถามมาด้วยเช่นกัน ก็จะเห็นได้ชัดว่า ถึงแม้ว่าคำถามของนักข่าวจะกระชับ แต่ก็ดูถามกว้างมาก ในขณะที่คำถามของบล๊อกเกอร์ นั้นเจาะลึก และมีรายละเอียดมากกว่า

แน่นอนมันมีข้อแตกต่าง ทั้งในเชิงวัตถุประสงค์ และพื้นหลัง ระหว่างทั้งสองกลุ่ม ทั้งนี้ ผมมองเห็นว่า นักข่าว ตั้งคำถาม ถึงแม้จะกระชับ เตรียมการมาแค่ไหน สิ่งที่บรรดานักข่าวต้องการ ก็คือ “ความเป็นข่าว” (เพราะเหตุนี้ การเมืองบ้านเรา จึงมีแต่เรื่อง ใครจะควบกับใคร ใครจะคู่ใคร ใครจะไปเสนอหน้าออกทีวีที่ไหน ในขณะที่เนื้อข่าวเกี่ยวกับ นโยบาย แนวคิดของคนเรานั้น เป็นอย่างไร มีน้อยมาก) ในขณะที่ บล๊อกเกอร์ นั้น ต้องการเข้าถึงประเด็นปัญหา และมีความเข้าใจในพื้นหลังของปัญหามากกว่า

อ่านแล้ว ก็ทำให้ได้ความคิดขึ้นมาว่า บ้านเรา น่าจะให้บล๊อกเกอร์ ในชุมชนต่าง ๆ ช่วยรวบรวมกันตั้งคำถามที่ตัวเองสนใจ แล้วก็ส่งไปยังพรรคการเมือง แล้วให้เค้าตอบมาบ้าง

รูปแบบการส่งคำถาม ก็น่าจะทำเหมือนกับ digg หรือ slashdot คือ ให้ตั้งคำถามมา แล้วก็ให้คนในชุมชนช่วยกันโหวตจัดลำดับ ว่าอยากให้พรรคการเมืองต่าง ๆ ตอบ คำถามไหนมากที่สุด

โดยส่วนตัว ผมเห็นว่า ชุมชนอย่าง Blognone น่าจะเริ่มง่ายที่สุด เพราะชุมชนค่อนข้างจะ active และการตั้งคำถามในช่วงสัมภาษณ์ ที่เคย ๆ ทำ ก็ดูเหมือนจะได้รับความนิยมจากสมาชิกในชุมชน นอกจากนี้การเป็นชุมชนเฉพาะด้าน ก็จะทำให้ได้คำถามที่ไม่กว้างเกินไป และมีน้ำหนัก

จริง ๆ อยากเห็นคำถามจากชุมชนเฉพาะด้านมากกว่านี้ เช่น กลุ่มผู้มีผลได้ผลเสียจากการออกนอกระบบ กลุ่มผู้มีผลได้ผลเสียกับการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ (การไฟฟ้า การรถไฟ อะไรก็ว่าไป)

เขียนแบบนี้ จริง ๆ ก็เพราะมีแรงผลักดันส่วนตัวด้วยประการหนึ่ง เนื่องจากเริ่มรู้สึกว่า จะเลือกตั้งอีกไม่ถึงเดือนนี้แล้ว ยังไม่รู้เลยว่า พรรคไหน มีนโยบายอะไรบ้าง (แม้กระทั่งพรรคที่บอกว่า ชูนโยบาย ก็ยังไม่เข้าใจ ว่าจะทำอะไร) ไม่รู้ว่าที่เมืองไทย คนทั่วไปรู้สึกแบบเดียวกันหรือเปล่า ส่วนตัวมีคำถามตั้งหลายอย่าง ตั้งแต่คำถามแบบพื้นฐาน จนถึงคำถามเฉพาะเจาะจง อย่างเช่น

• มีนโยบาย e-government หรือไม่ ถ้ามี จะทำอะไร
• ปัญหาความแตกต่างในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารที่ไม่เท่าเทียมกัน (Digital divide) ทำให้คนที่ไม่สามารถเข้าถึง หรือเข้าถึงได้น้อยขาดโอกาสในการดำรงชีวิตหลายประการ มีแนวคิดที่จะช่วยเหลืออย่างไร
• มีแนวคิดจะช่วยเหลือ สนับสนุนการบริหารจัดการห้องสมุด พิพิธภัณฑ์และแหล่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต อย่างไร
• มีความคิดเห็นเกี่ยวกับ Open Society ผ่าน Open Source หรือ Open Access หรือไม่ อย่างไร
• มีความคิดเห็นอย่างไรต่อปัญหาลิขสิทธิ์ รู้เรื่องและสนับสนุน Creative Commons หรือไม่
• กระทรวงวัฒนธรรม ดูเหมือนจะมีปัญหากับสังคมของคนรุ่นใหม่ ถ้าได้มาเป็นรัฐบาล จะมีแนวนโยบาย หรือแนวทางในการบริหารงานเชิงวัฒนธรรมอย่างไร (หรืออีกนัยหนึ่ง กระทรวงวัฒนธรรม ในรัฐบาลของคุณ จะทำหน้าที่อะไรบ้าง มีบทบาทอย่างไรในสังคม)
• มีความคิดเห็น และอยากจะแก้ปัญหาอย่างไร กับปัญหาสิทธิเสรีภาพของสื่อ นักวิชาการ และการแสดงออกทางความคิดสร้างสรรค์ของประชาชน ถูกริดรอนด้วยการเซ็นเซอร์ และอำนาจรัฐ
• มีความคิดเห็นต่อรัฐบาลพม่าอย่างไร
• กระทรวงกลาโหมของรัฐบาลปัจจุบัน ถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่า ใช้งบประมาณเปลือง คิดเห็นอย่างไร และมีนโยบายในการซื้ออาวุธยุทโธปกรณ์อย่างไร
• มีแนวทางอย่างไร ที่จะป้องกันไม่ให้เกิดรัฐประหารขึ้นในรัฐบาลของตน
• ฯลฯ

และผมก็คิดว่า ยังมีคำถามอีกตั้งมากมายที่คนทั่วไป อยากรู้ และก็อยากถาม แต่ไม่มีที่ให้ถาม การรวมพลังและนำเสนอตัวเองของสื่อพลเมือง ในยามนี้ น่าจะมีบทบาทในการสร้างกระแส เพื่อให้ประชาชนและสื่อหลัก หันมาสนใจนโยบาย และรู้จักความคิดอ่าน ของคนที่จะมาเป็นรัฐบาลมากขึ้น มากกว่าจะไปสนใจว่าใครจะไปอยู่กับใคร

บางคนอาจจะบอกว่า ถามไปก็งั้น ๆ พอได้เข้ามาเป็นรัฐบาลก็อีหรอบเดิม แต่กระนั้น ผมเห็นว่า ถึงแม้ว่าการตอบคำถาม จะไม่ได้เป็นการสัญญิง สัญญาอะไรเป็นมั่นเป็นเหมาะ แต่อย่างน้อยก็ช่วยให้เราตัดตัวเลือกที่แย่กว่าออกไปได้…

ปล. อ่าน Live blogging ของงาน YouFest2 แล้วชอบมากครับ ใครยังไม่ได้อ่าน แนะนำให้ไปอ่านครับ มีประเด็นที่น่าสนใจเยอะทีเดียว

Update: อ่านเพิ่มเติม

• ผลศึกษาพบ ‘ข่าวการเมืองเรื่องเลือกตั้ง’ ในฟรีทีวีเน้น ‘ความเป็นละคร’ มากกว่าสาระสำคัญ’ [ประชาไท]
• แนะ ‘สื่อทีวี’ ปรับวิธีรายงานข่าวการเมือง [ประชาไท]

JCMC ตุลา’07

จริง ๆ post ที่แล้วกะเขียนแนะนำฉบับนั้นทั้งฉบับโดยรวม ๆ แต่ไป ๆ มา ๆ มันยาว เลยยกให้เค้าไปเลย อันนั้น จริง ๆ JCMC ฉบับล่าสุด (Vol. 13 No. 1) ยังมีเรื่องที่น่าสนใจอื่น ๆ อีก เช่น

IM=Interruption Management? Instant Messaging and Disruption in the Workplace โดย R. Kelly Garrett and James N. Danziger ซึ่งค้นพบว่า คนที่ใช้ IM ในที่ทำงาน ส่วนใหญ่จะสามารถจัดการกับการขัดจังหวะได้ดีกว่า คนที่ไม่ใช้ IM น่าสนใจดี

Every Blog Has Its Day: Politically Interested Internet Users’ Perceptions of Blog Credibility โดย Thomas J. Johnson, Barbara K. Kaye, Shannon L. Bichard, and W. Joann Wong ศึกษากลุ่มผู้ใช้อินเตอร์เน็ทที่สนใจประเด็นทางการเมือง ว่ามีวิธีการในการพิจารณาความน่าเชื่อถือของบล๊อกและสื่ออื่น ๆ อย่างไร น่าสนใจมาก เมื่อพบว่า บล๊อก เป็นสื่อที่ได้รับความน่าเชื่อถือมากที่สุดตาม Creditability index โดยผู้ชายเชื่อถือบล๊อกมากกว่าผู้หญิง คนที่มีรายได้น้อยเชื่อถือบล๊อกมากกว่าผู้มีรายได้สูง นอกจากนี้การเข้าไปมีส่วนร่วม ความสนใจต่อการเมือง และความสนใจต่อการเลือกตั้ง มีผลต่อการพิจารณาความน่าเชื่อถือ ที่น่าสนใจที่สุดคงอยู่ที่ ความสนใจต่อการเมือง ที่มีผลเชิงลบ (negative effect) ต่อการพิจารณาความน่าเชื่อถือ

The Creative Commons and Copyright Protection in the Digital Era: Uses of Creative Commons Licenses โดย Minjeong Kim เก็บข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เอกสาร survey และการสัมภาษณ์เชิงลึก ศึกษาเกี่ยวกับคนที่ใช้ Creative Commons ว่าเป็นคนกลุ่มใด มี private และ public interest อย่างไรบ้าง ค่อนข้างเป็น descriptive และ informative ที่ให้รายละเอียดเกี่ยวกับคนที่ใช้ Creative Commons ได้เป็นอย่างดี

Social Network Sites: Definition, History, and Scholarship โดย danah boyd and Nicole Ellison (สองเจ้าแม่งานสายนี้ก็ว่าได้) ซึ่งเขียนงานวิจารณ์วรรณกรรม (Literature review) ที่ค่อนข้างสมบูรณ์ที่สุด ณ ตอนนี้ สำหรับคนที่สนใจศึกษา Social Networking Sites ไม่ควรพลาดอย่างยิ่ง

Social Network Profiles as Taste Performances โดย Hugo Liu จาก MIT ศึกษา profile บน Myspace โดยใช้ empirical study กับ NLP technique เข้ามาช่วยในการเก็บข้อมูล และใช้ semiotic framework ในการวิเคราะห์ taste statement บน profile มันบ่งบอกรสนิยมของชุมชนนี้อย่างไร

Although social network sites are relatively new, SNP taste performance can be seen as an instance of what sociologist Erving Goffman (1959) termed everyday performance. Successful performers are “aware of the impression they foster.” (Introduction, Para. 3)

นอกจาก 5 งานนี้แล้ว ยังมีบทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจอีกมาก ไม่ว่าจะเป็น SNS ในเกาหลี เรื่อง Privacy บน Youtube เรื่องการใช้ชื่อเล่นบน forum ในเยอรมัน ฯลฯ ลองเข้าไปอ่านดูครับ

พลังของฝูงควายที่ Kruger

กลายเป็น Talk of the town อย่างสุด ๆ ตอนนี้ สำหรับวิดีโอบน Youtube ที่ชื่อ Battle at Kruger ที่ตอนนี้ (ณ ที่ผมเขียนอยู่) ถูกชมไปแล้วกว่า 11 ล้านครั้ง และมี comment กว่า 12,000 ข้อความแล้ว และก็เพิ่มขึ้นไปอย่างไม่มีทีท่าว่าจะตกลง นอกจากนี้ถูกนำไปวิจารณ์จากสื่อหลายแห่ง ไม่ว่าจะเป็น Time, BBC หรือ Guardian และแน่นอน ก็ต้องติด top video ของ Technorati อย่างไม่ต้องสงสัย

ล่าสุดก็ถูกนำไปออกในรายการ i-CAUGHT ช่อง abc เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว (เสียดายที่ไม่สามารถเอารูป หรือวิดีโอมาลงบน blog ได้ เพราะติดลิขสิทธิ์ของเจ้าของวิดีโอ ที่เข้าเขียนดักไว้อย่างจัง ไม่ใคร่กล้าจะเอามาลอง – ถึงจะเอามาลง ก็เป็นของ Youtube คนส่วนใหญ่ก็ยังดูไม่ได้อยูดี เมื่อไหร่จะเลิกก็ไม่รู้ เราก็ทนให้เค้าปิดหู ปิดตาก็ไปได้เนอะ – ยังไง ก็ตาม link ไปดูกันเอาเองนะครับ ผมไม่แน่ใจว่าดูได้หรือเปล่านะ ถ้าไม่ได้ลองช่วยกันหาหน่อย ว่ามีจากแหล่งอื่นหรือเปล่า)

วิิดีโอความยาวแปดนาทีครึ่ง เป็นคลิปที่เก็บภาพ การต่อสู้ระหว่าง สิงโตผู้องอาจ จระเข้เจ้าเล่ห์ และฝูงควาย เพื่อจะแย่งเอาชีวิตของลูกควายตัวหนึ่ง ที่ตกเป็นเหยื่อของผู้ล่าทั้งสอง ซึ่งถ่ายไว้โดย นักท่องเที่ยวชาวอเมริกัน ชื่อ Dave Budzinski ขณะนั่งอยู่บนรถซาฟารี ในอุทยานแห่งชาติ Kruger ประเทศอาฟริกาใต้ เมื่อเดือนกันยายน 2004

จริง ๆ วิดีโอนี้ upload มาตั้งแต่เมื่อเดือนพฤษภาคมปีนี้ จนเมื่อ Chad Hurley หนึ่งในผู้ก่อตั้ง Youtube ได้ให้สัมภาษณ์กับ CNN (ออกอากาศเมื่อ 8 มิถุนา ที่ผ่านมา) ว่าเป็น clip ที่ชอบมากที่สุด ก็เล่นทำเอา video ได้รับความนิยมแบบ exponential กันเลยทีเดียว

ปรากฏการณ์นี้ ไม่เพียงแต่ทำให้ คนถ่ายวิดีโอ และเจ้าของลิขสิทธิ์อย่าง negativespace มีชื่อเสียง แต่ผมว่า อย่างน้อย ก็ทำให้ชื่อ Kruger เป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวาง และก็กลายเป็นเป้าหมายของนักท่องเที่ยวจำนวนมาก อย่างไม่ต้องสงสัย

ปรกติ ผมก็ไม่ใช่เป็นคนชอบดูหนังสารคดี แนวชีวิตสัตว์โลกมากเท่าไหร่ โดยเฉพาะสัตว์ป่า ที่มีการล่า อะไรเทือกนี้ แต่คราวนี้ ถึงจะดูไปแล้วก็ลุ้นไป แต่ตอนจบก็ให้ความรู้สึกดี (เหมือนดูละครน้ำเน่าที่มี happy ending ทั้ง ๆ ที่ผมก็ไม่แน่ใจเหมือนกันว่า นี่เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอยู่เสมอหรือไม่)

สิ่งที่ผมรู้สึกชอบเป็นการส่วนตัว ปรกติ ควาย ถูกนำไปเปรียบกับ ความโง่เขลา อยู่เสมอ ๆ ถึงแม้ว่าตัวจะใหญ่ แต่ก็ดูเชื่องช้า แต่เมื่อถึงเวลาที่คับขัน จากวิดีโอนี้ ก็จะเห็นว่า ควายก็รู้จักใช้ต้นทุนทางสังคมของมัน สร้างพลัง the power of the crowd (คิดดู มันยังวกมาเรื่องหลักการ อีกจนได้ -_-”) เพื่อแก้ไขสถานการณ์ได้เป็นอย่างดี แถมเป็นฝ่ายเอาชัยชนะมาอย่างที่เรียกว่า ได้ใจคนดูมาก

มีอีกสิ่งหนึ่งที่ผมรู้สึกว่า น่าสังเกต คือ พฤติกรรมของควายผู้นำ จะเห็นได้ว่า ในระหว่างที่ฝูงควายเดินเข้าไป เพื่อจะช่วยเจ้าลูกควายผู้โชคร้ายนั้น ไม่ใช่ว่าทุกตัวจะเดินถลาเข้าไป โดยเฉพาะตัวที่อยู่ข้างหน้า บางตัวพอใกล้ ๆ จะถึงก็ป๊อดเหมือนกัน เดินหนีออกไป จนต้องมีตัวใด ตัวหนึ่งหาญกล้า วิ่งผ่าน comfort zone ของตัวไป เมื่อนั้นเอง ความกล้าของทั้งฝูงก็ปะทุเต็มที่

อืม… คนกับควายก็ไม่ต่างกัน ด้วยเหตุนี้ประการหนึ่ง

แบบสอบถามบรรณารักษ์เขียนบล๊อก

ป่าวครับ ผมไม่ได้ทำเอง อันก่อนยังเขียน paper ไม่เสร็จเลย

เพียงแต่ เมื่อสองสามวันก่อน ผมเขียนเกริ่นเล็ก ๆ เกี่ยวกับ ผลการสำรวจ bibliobloggers (แปลง่าย ๆ ก็คือ บล๊อกเกอร์ ที่ทำงานในห้องสมุด ถ้าเป็นอาสาสมัครก็น่าจะรวมด้วย) ที่ Meredith เค้าทำไปเมื่อปี 2005

ตอนนี้เค้าทำแบบสำรวจอันใหม่ขึ้นมาแล้วครับ ซึ่งมีคำถามคล้าย ๆ อันเก่า (มีเปลี่ยนแปลงบ้างเล็กน้อย) ผมก็เข้าไปตอบให้เค้าด้วยแล้ว ก็เลยอยากชวนคนที่ทำงานในห้องสมุด ศูนย์สารสนเทศ และเขียนบล๊อกที่เข้าข่าย (ไม่จำเป็นต้องเขียนเป็นเรื่องเป็นราวนะครับ เขียนเรื่องส่วนตัว diary ก็เข้าข่ายทั้งนั้น) ไปตอบ แบบสอบถาม

ถ้ามีคนตอบแบบสอบถามบ้านเรามีมากพอ ผมอาจจะติตต่อขอข้อมูล เค้ามาวิเคราะห์เฉพาะของคนไทย แต่คิดว่าน่าจะติดเรื่องภาษา ที่จะทำให้คนไทยตอบน้อย (หรือเปล่า)

แบบสอบถามไม่ยาวเท่าอันที่ผมทำหรอกครับ เพียงแต่สำหรับคนที่ไม่ถนัดภาษาอังกฤษ อาจจะลำบากหน่อย เข้าใจว่าจะปิดแบบสอบถามประมาณ ปลายเดือนสิงหาครับ

ถ้ายังไงก็ช่วย ๆ กันประกาศหน่อยนะครับ

บรรณารักษ์เขียนบล๊อก เป็นคนแบบไหน…

Meredith Farkas ผู้แต่งหนังสือ Social Software in Libraries และ Information Wants to be Free เคยทำแบบสอบถาม ถามบรรณารักษ์ที่เขียนบล๊อก (biblioblogophere) เมื่อปี 2005 และชี้ให้เห็นว่า บรรณารักษ์ที่เขียนบล๊อกส่วนใหญ่ เป็นคนพร้อมจะเปลี่ยนแปลง (Open to change)
แล้วคุณหล่ะ พร้อมหรือยัง???

Blog Preservation Survey – Preliminary Results

Carolyn just got back from presenting our poster at JCDL in Vancouver and set up a blog sharing the preliminary results from the study, “Blogger Perceptions on Digital Preservation” [project website; survey invitation] that some of you participated in our study. You can have a look at them at “persistentblog.wordpress.com“. Note that the preliminary results include only descriptive analysis of the responses.  Anyway, I think they are quite useful and give you the big picture of what is going on.

The handout version of the poster is also available. However, I found if you print it on Letter or A4 paper, it is quite hard to read.

I would like to prompt you about interpreting and distributing these results. Firstly, the majority of our respondents tends to come from professional field, in particular information, library, and communication studies. As you can see in the Subject Areas section, the majority of respondents said they blog about professional interests, followed by technology. Interestingly enough, life and personal experience, usually the most written topic from other studies including a couple of Pew studies, become the third cited subject. In addition, we are also concerned about how highly educated our respondents are. 63% earned graduate and professional degree (beyond undergraduate).

This is mainly because of the limitation of snowball sampling technique, although we tried to get it out to the public as much as possible. Therefore, these results tend to reflect those who are conscious/concerned about preserving their own content. There are a couple of results that we think they are off-the-ground. Also as the number of bloggers keeps growing every minutes, it is hard to generalize the entire bloggers as our populations. In particular, we have only 215 valid responses which is considerably low. Therefore, if you want to make comment on any of these results, please note that these results could hardly imply to bloggers in general.

In addition, some descriptive figures could not be directly interpreted. They need additional contextual information. For instance, we could not summarize the money to invest in preserving blogs without geographical context because the value of blog based on currency could not be directly compared (e.g. $5 in the US is not culturally worth as $5 in Jamaica). We probably need to analyze the money investment by country, for example.

Additionally, we have received a number of valuable comments regarding how we ask and construct the questions which confused them. We do really appreciate all of your comments and we will take them into our consideration for the analysis and future work.

Note that this work is licensed under Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 United States License. Therefore, feel free to share, copy, distribute, display this work not for commercial purposes. Please also link us back to the page, if you want to distribute.

We are still working on writing as journal articles to share our results and what we have learned from this project. When we finish the paper version, I will update to you folks again.

—–

จริง ๆ สำหรับคนไทย ตอนแรกผมคิดว่า ถ้ามีจำนวนคนตอบแบบสอบถามมาก ก็จะแยกออกมาวิเคราะห์ต่างหาก แต่พอเอาเข้าจริง มีคนไทยตอบแบบสอบถามเพียง 8 คน ก็เลยคิดว่า เอาไว้ก่อนดีกว่า ซึ่งผมก็เข้าใจดีว่า ทั้งตัวแบบสอบถามเอง และเทคนิคในการเก็บข้อมูลยังไม่เอื้ออำนวยเท่าไหร่ ทั้งนี้ผมวางแผนไว้ว่าจะทำ version สำหรับคนไทยไว้แล้ว เพียงแต่ว่ามันติดปัญหาเรื่อง IRB ที่ใช้เวลานาน ก็เลยต้องพักไว้ก่อน แต่ถ้าใครสนใจจะช่วยผมทำต่อ เฉพาะในเมืองไทย ก็ลองมาคุยกันได้นะครับ เพราะเครือข่ายของ blogger คนไทยเราน่าจะไม่ใหญ่เท่าคนชาติอื่น แล้วก็น่าจะเก็บได้ไม่ยาก หรือถ้าใครมี idea อะไรจะ share หรือนำเสนอก็ยินดีน้อมรับครับ

ควันหลงห้องสมุด 2.0

ก่อนอื่นก็ขอขอบคุณทุกคนนะครับ ที่ไปในงานเมื่อวานนี้ และอีกหลายคนที่สนใจ เมื่อวานก็โดนแซว ตำหนิ ติเตียนหลายเรื่องเหมือนกัน ผิดประมาทพลาดพลั้งอะไรยังไง ผมก็ต้องขออภัยมาตรงนี้เลยละกันครับ แต่ท้ายที่สุดหวังว่า อย่างน้อยคนที่ได้ฟังกลับไปเมื่อวานนี้ หลายท่านคงมีความคิดอะไรผุดขึ้นมาบ้าง หรือแม้แต่เพียงเพิ่มความสงสัย เพื่อที่จะำนำไปค้นคว้าด้วยตัวเองต่อได้ ผมก็ถือว่า อย่าง “น้อย” ก็ได้อะไรกลับไป

ส่วน presentation ทั้งของผมแล้วก็ของเลอชาติ ก็ Post อยู่บนเว็บไซต์ของ TCDC Resource Center เรียบร้อยแล้วนะครับ

จริง ๆ มีเรื่องเยอะแยะมากมายอยากจะเล่าแล้วก็ demo ไปด้วย แต่เนื่องจากเตรียม Presentation ไว้ 2 ชั่วโมง เหลือประมาณชั่วโมงครึ่ง แล้วแต่ละแนวคิดย่อย ๆ สามารถพูดได้เป็นวัน ๆ เพราะฉะนั้นก็เลยต้องเต้น hip-hop อย่างที่หลายคนแอบแซว แต่ก็นั่นแหละครับ อาจจะเป็น style ผมด้วย ส่วนหนึ่ง แหะ ๆ ยังไงก็ติชมกันได้เลยครับ ผมจะได้นำไปปรับปรุงต่อไป…

สำหรับคนที่ไม่ได้ไป ก็ขอเล่าคร่าว ๆ แล้วกันนะครับ ถ้าจะให้เล่ารายละเอียดทั้งหมด ก็คงจะไม่ไหว ผมรับผิดชอบในช่วงเช้่า โดยพูดเกี่ยวกับแนวคิด 2.0 ในภาพกว้าง ที่มาที่ไป แล้วการนำเอาแนวคิดดังกล่าวมาใช้ให้เกิดขึ้นจริง

คร่าว ๆ ผมก็ดึงเอา The Long Tail มาเป็นเท้าความถึงแรงผลักดันด้านเศรษฐกิจ ที่ปัจจุบัน จำเป็นจะต้องให้ความสำคัญ กับผลิตภัณฑ์ที่ได้รับความนิยมน้อยด้วย เช่นกันกับสินค้าสุดฮิต และใช้ทฤษฎี Social Capital มาเป็นทัพเสริมทางด้านสังคมศาสตร์ เพื่อที่จะชี้ให้เห็นว่า เทคโนโลยีสามารถเข้ามามีบทบาทต่อการสร้าง social capital ของคนเราได้ (ปล. จนปัจจุบันก็ยังหาคำไทยของคำว่า social capital ไม่ได้ ใครทราบรบกวนหน่อยนะครับ) หลังจากนั้นแนวคิดการให้บริการในแนวเทคโนโลยี web 2.0 จึงผุดขึ้น และโลกห้องสมุดก็เห็นประโยชน์ในการที่จะนำมาปรับใช้ด้วยเช่นเดียวกัน

คนที่เรียกขาน “ห้องสมุด 2.0″ เป็นคนแรก ก็คือ Michael Casey ซึ่งเขียนไว้บน blog ของเค้า LibraryCrunch เมื่อเดือนกันยายน 2005 และแนวคิดดังกล่าวก็ถูกนำมา promote อย่างต่อเนื่องโดยบริษัท ที่ปรึกษาด้านห้องสมุดของอังกฤษ ที่ชื่อ Talis โดยมีหัวเรือใหญ่ชื่อ Paul Miller เป็นตัวตั้งตัวตี และหลัง ๆ ก็มีนักวิชาการห้องสมุดก็เริ่มให้ความสนใจ อย่างไรก็ตามการใช้คำว่า ห้องสมุด 2.0 หรือ library 2.0 ก็ยังเป็นที่ถกเถียงกันถึงความเหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นเนื่องจากมันไม่ใช่แนวคิดใหม่อะไรในวงวิชาการ หรือแม้กระทั่งว่าไม่สามารถให้คำนิยามที่ชัดเจนได้ โดยเฉพาะนักวิชาการบางคน ก็ไม่ใคร่สนใจกับแนวคิดเลยด้วยซ้ำ เนื่องจากเห็นว่าจะเป็นแนวคิดฉาบฉวย แฟชั่น ไม่ยั่งยืน อย่างไรก็ตามสิ่งที่ผู้ที่สนใจในแนวคิดนี้ เห็นพ้องต้องกัน คือ แนวคิดห้องสมุด 2.0 เป็นการผนวกปรัชญาการบริหารห้องสมุดเข้ากับการจัดการเทคโนโลยี web 2.0 ดังนั้นคำสำคัญของแนวคิดนี้ คือ คำว่า “mashup” ที่การให้บริการห้องสมุดออนไลน์กลาย เป็นการบูรณาการ (เอ่อ ไม่อยากจะใช้คำนี้ แต่ไม่รู้ว่าจะใช้คำอื่นว่าอะไร) แหล่งสารสนเทศจากหลายแหล่งเข้าด้วยกัน (แหล่งในที่นี้ รวมไปถึงแหล่งสารสนเทศที่เป็นตัวบุคคลด้วย ผ่าน social networking)

จริง ๆ แล้ว (มีคนแอบแซวว่า ผมพูดคำว่า “จริง ๆ แล้ว” เยอะมาก คงเห็นจะจริง แหะ ๆ) แนวคิดนี้ไม่ใช่เรื่องยากที่จะคาดถึง เนื่องจากธรรมชาติของห้องสมุด ก็เป็นพื้นที่สาธารณะ เป็นที่พบปะกัน และสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้ใช้ด้วยกันเอง หรือแม้กระทั่งระหว่างผู้ใช้กับผู้ให้บริการ ดังนั้นการพัฒนาบริการห้องสมุดออนไลน์ให้นอกเหนือไปจากการเป็นแหล่งให้ค้นหนังสือเท่านั้น

องค์ประกอบที่สำคัญของแนวคิดห้องสมุด 2.0 ก็คือ เจ้ากลุ่มเทคโนโลยี web 2.0 เนี่ยแหละ (อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับ web 2.0 ที่ blog ของ Tim O’Reilly นะครับ) ดังนั้นผมก็เลยสรุปแนวคิดการให้บริการที่สำคัญ ๆ ซึ่งก็ได้แก่ User-Generated Content (เป็นเรื่องในทำนองเดียวกันกับ The Wisdom of Crowd, Collective Intelligence, Citizen Journalism, Open Content), Bookmarking and Recommendation System ที่สามารถแบ่งปันข้อมูลร่วมกันได้, Social Networking ที่มีทั้งเป็นอยู่ในรูป instant messenger และ profile based application ที่เริ่มมาตั้งแต่ profile ของตัวเอง ว่าประวัติของเราเป็นอย่างไร มีความสัมพันธ์กับใคร ไปจนถึง Profile ของสัตว์เลี้ยง (อย่างหมา แมว) ข้าวของ (เช่น ตุ๊กตาบาร์บี้) ที่เราสามารถแบ่งปันข้อมูลกันได้ เพื่อหา “แนวร่วม” หรือคนที่มีความสนใจร่วมกัน

ข้างของที่ว่า ก็รวมไปถึงหนังสือด้วย ซึ่ง LibraryThing กับ Bookjetty (ผมเคยเขียนถึงไว้ เมื่อไม่นานมานี้) ก็เป็นตัวอย่าง application ที่น่าสนใจ ที่ใช้แนวคิดเดียวกัน ในการรวมพลคนรักหนังสือ และใช้ application ต่าง ๆ เพื่อสร้างชุมชนของคนที่รัก สนใจหนังสือคอเดียวกัน หรือแม้กระทั่งเล่มเดียวกัน

นอกจากนี้เทคโนโลยี web 2.0 ยังรวมไปถึงความสำคัญของ folksonomy ที่ผู้ใช้สามารถกำหนดคำสำคัญ (tag) ของ object ต่าง ๆ ได้ด้วยตนเอง โดยการแสดงผลในภาพรวมมักจะแสดงผลในรูปของ Tag Cloud

นอกจากนี้ยังมีตัว virtual reality game อย่าง second life ที่ทำให้คนสามารถเข้าไปหาเพื่อน พูดคุย ได้ผ่านเกมส์ในรูปแบบ 3 มิติ แต่กลุ่มสุดท้าย คือ กลุ่ม aggregator ซึ่งเป็น application ที่รวมรวบ content ที่เราสนใจเข้าไว้ด้วยกันด้วยเทคโนโลยี RSS (Really Simple Syndication) ตัวอย่างเว็บไซต์ที่ให้บริการ ก็ได้แก่ Bloglines, Google Reader และ Technorati

การนำแนวคิดเหล่านี้มาใช้ หลัก ๆ ก็ทำได้ 2 รูปแบบ ได้แก่

• การนำแนวคิดไปใช้โดยตรง เช่น การพัฒนา extension เพื่อให้ผู้ใช้ tag หนังสือได้โดยตรงจาก Library Catalog (ตัวอย่าง: PennTags)
• การใช้เทคโนโลยี web 2.0 ที่ให้บริการอยู่ในอินเตอร์เน็ตมาใช้ เช่น การใช้ Flickr โดยเปิด accountของห้องสมุด, การสร้าง group ใน Flickr เพื่อสร้าง digital collection ที่เกี่ยวกับมหาวิทยาลัย/องค์กร หรือการ link authority record ของ Library Catalog กับ Wikipedia เป็นต้น (ตัวอย่าง: Picture Australia, Biz Wiki ของห้องสมุด Ohio University)

นอกจากนี้ผมก็ได้เน้นในเรื่องการใช้ Blog เพื่อใช้ในห้องสมุด โดยอ้าง guideline จาก Fichter (2003) ที่เฉพาะเจาะจงกับการไปใช้เพื่อการตลาด ซึ่งประกอบไปด้วย

• Promote Library Events
• Support Your Dedicated Users
• Engage Your Community
• Support Your Community
• Building New Ties

นอกจากนี้แนวคิดห้องสมุด 2.0 ก็สามารถเอามาผนวกกับ Trend ของการปรับปรุงระบบสืบค้นทรัพยากรสารสนเทศยุคใหม่ ซึ่งมีต้นแบบมาจาก Library Catalog ของ NC State University ที่พัฒนาร่วมกับ Endeca ซึ่งเป็นบริษัทพัฒนาเว็บไซต์ชั้นนำ function และกำลังเป็นที่จับตามอง และเป็นต้นแบบให้กับห้องสมุดหลายแห่ง (ซึ่งรวมถึง TCDC ด้วย) และเชื่อได้ว่า เหล่าบรรดา vendor ก็จะหันมาพัฒนา library catalog ในรูปแบบนี้มากขึ้น หลัก ๆ ของการพัฒนาที่ถือว่าเป็นนวัตกรรมของการพัฒนา library catalog ก็ได้แก่

• การใช้ประโยชน์ของหมวดหมู่มาใช้ให้เป็นประโยชน์ (สามารถ Browse หนังสือ ตามหมวดหมู่ต่าง ๆ ได้บนเว็บ)
• การใช้ประโยชน์ของ Subject Heading ในการ Refine ผลการค้น (สามารถบ่งจำนวนหนังสือในหมวดหมู่ที่เกี่ยวข้องได้, แตก LCSH เพื่อสามารถใช้ประโยชน์ของ subfield ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ)
• การจำนวนผลการค้นให้แสดงผลเฉพาะ หนังสือที่ Available ในห้องสมุด (ไม่ได้ถูกยืมออก) เท่านั้น
• ใช้ Dictionary เพื่อช่วยเหลือในการป้อนคำค้น เวลาพิมพ์ผิด หรือไม่ค้นพบผลการค้น
• การแปลงผลการค้นให้อยู่ในรูป RSS เพื่อที่ผู้ใช้สามารถเก็บผลการค้นแล้วติดตามรายการใหม่ ๆ ที่จะเกิดขึ้นมาได้
• การเพิ่มระบบ Recommendation ในหน้า item (“more titles like this”)
• ฯลฯ

ท้ายที่สุด ผม (โดยส่วนตัว) ก็ลองวิเคราะห์ถึงความท้าทายและอุปสรรค ในการนำแนวคิดมาใช้ในบริบทของไทยเรา ซึ่งหลัก ๆ ผมเห็นว่ามี stakeholders อยู่ 4 กลุ่ม

กลุ่มแรก คือ ผู้ใช้เอง ที่นอกเหนือจากข้อคำนึงถึงด้านปริมาณผู้ใช้อินเตอร์เน็ท “เพื่อการศึกษาหาความรู้ ข้อมูล” แล้ว ข้อคำนึงถึงเชิงคุณภาพก็ไม่ควรมองข้ามด้วยเช่นกัน โดยเฉพาะเรื่อง ทักษะการรู้สารสนเทศและอินเตอร์เน็ต

กลุ่มที่สอง คือ ตัวบุคลากรห้องสมุด ซึ่งผมถือว่า เป็นกลุ่มที่มีบทบาทสำคัญมากที่สุด ในการริเริ่ม สำคัญอยู่ที่ว่าบุคลากร ต้องเปิดใจมากขึ้น ว่าต่อไป ผู้ใช้ไม่ได้เป็นเพียงผู้เข้าถึงข้อมูลเท่านั้น แต่ต่อจากนี้ไป ผู้ใช้จะกลายเป็นผู้ผลิตข้อมูล ความรู้ นั่นหมายถึง เราจะต้องให้กุญแจแห่งการควบคุม ที่เราเคยถือครองอยู่ออกไป นอกจากนี้เนื่องจากแนวคิด ห้องสมุด 2.0 คือ แนวคิดในการสร้าง และส่งเสริมชุมชนแห่งการแบ่งปันความคิดเห็น ความรู้ ข้อมูล ข่าวสาร บุคลากรจึงมีบทบาทสำคัญที่สุด ในการที่จะ promote ให้ผู้ใช้เข้ามาใช้บริการเหล่านี้ (ก็อย่างที่บอกกับผู้เข้าฟัง เมื่อวานนี้ว่า ผมหวังว่า อย่างน้อยคงจะเห็น blog ของบรรณารักษ์และห้องสมุดเยอะมากขึ้น)

กลุ่มที่สาม คือ เครือข่ายห้องสมุด แนวคิดห้องสมุด 2.0 จะเกิดประสิทธิภาพสูงสุดได้ ก็ต่อเมื่อนำไปขยายต่อและเชื่อมกันระหว่างเครือข่ายห้องสมุด และในที่สุดก็จะทำให้ชุมชน weak ties เหล่านี้มีพลังขึ้นมา

กลุ่มสุดท้าย คือ กลุ่มผู้บริหาร ซึ่งถือเป็นกลุ่ม classic อีกกลุ่มหนึ่ง ที่ท้ายที่สุดแล้ว idea จะกลายเป็นความจริงได้ คนกลุ่มนี้ก็ถือว่าเป็นคนที่มีกุญแจอยู่ในมือด้วยเช่นกัน หากไม่เข้าใจในแนวคิดและบทบาทในเรื่องนี้แล้ว ก็ยากที่จะให้การสนับสนุนด้วยเช่นกัน.. (เอ่อ นี่ขนาดคร่าว ๆ นะนี่… จริง ๆ ถ้ามีคนช่วย live blogging ก็จะดีมากเลยครับ)

ส่วนช่วงบ่าย เลอชาติเค้าก็มาพูดประสบการณ์ในการพัฒนาเว็บไซต์ของ TCDC Resource Center ตัวใหม่ ที่นำเอาแนวคิดห้องสมุด 2.0 และการ renovate library catalog ห้องสมุดมาใช้ ไม่ว่าจะเป็น

• ระบบสืบค้นหนังสือ ที่เอาต้นแบบมาจาก NCSU มาใช้ โดยเฉพาะในเรื่อง
• การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้งานของหมวดหมู่และหัวเรื่องในการ refine ผลการค้น และการ browse ผลการค้น
• การใช้ dictionary
• การ sort ผลการค้นโดยเรียงตามความนิยม (จากสถิติการใช้บริการทั้งหมดของห้องสมุด)
• การแสดงหน้าปกหนังสือ (ทั้งปกหน้า ปกหลัง ปกด้านใน)
• การแสดงตำแหน่งหนังสือบนชั้นในห้องสมุด
• สามารถ customize เขตข้อมูลในหน้าผลการค้นได้
• การใช้ระบบ tag
• ผู้ใช้สามารถ review หรือ rate หนังสือได้โดยตรง และสามารถอ่าน review หรือ rating ของผู้เชียวชาญ
• การนำแนวคิด Wikipedia มาใช้ในการพัฒนา Pathfinder (Subject Guide)
• การสร้าง Widget ที่ผู้ใช้สามารถเห็น profile
• การสร้างหน้า profile ของตัวเอง
• การ add feed ที่สนใจได้
• ระบบ recommend ในหน้า item detail (Related items, การเชื่อมโยงกับ pathfinder ที่หนังสือเล่มนั้นไปปรากฏอยู่)
• ฯลฯ

ไม่แน่ใจว่า เลอชาติเค้าจะมาเขียนในรายละเอียดให้อ่านบน blog เค้าหรือเปล่า ลองติดตามดู ยังไงเสียก็ดูจาก presentation ของเค้าไปก่อนนะครับ

ทีนี้สำหรับใครที่ยังมีคำถาม ไม่เข้าใจ หรืออยากจะแลกเปลี่ยน แนะนำ ติชม ก็เขียน comment บน Post นี้ได้ครับ ยินดีต้อนรับทุกความเห็นเลยครับ

ปล. สำหรับคนแถว ๆ อีสานที่พลาดโอกาส แล้วอยากมาแลกเปลี่ยนนะครับ ผมกับเลอชาติจะไปที่ ม.ขอนแก่นช่วงกลางเดือนหน้า (กรกฎาคม) ส่วนกำหนดการที่ชัดเจนจะแจ้งให้ทราบอีกครั้งครับ

Blog Identifier?

ผมเคยเขียนถึงความเป็นห่วงในเรื่องของ persistence ของ blog เมื่อครั้งไปงาน NC Science Blogging Conference ซึ่งความสำคัญในบริบทนั้นอยู่ที่การอ้างอิงในอนาคต

ล่าสุด Matt Raymond แห่ง Library of Congress ออกมาโยนหินถามทางกับบรรดาเหล่าบรรณารักษ์และนัก catalog ทั้งหลาย เกี่ยวกับการออก ISSN ให้กับ Corporate Blog โดยถือว่า เป็นสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง จึงจำเป็นต้องมี ISSN ซึ่งก่อนหน้านี้ IBSN (Internet Blog Serial Number) ก็ตั้งขึ้น ด้วยเหตุผลที่ว่า Blog ถูกปฏิเสธที่จะให้ ISSN จากข้อมูลของ ISSN International Center ว่าไว้ดังนี้

Are ISSN assigned to electronic publications?

Yes, ISSN are assigned to electronic publications as far as they are serials or other continuing resources. However commercial web sites, personal weblogs and web pages, web pages which contain only links to other URLs are not eligible for ISSN.

ประเด็นที่ถกเถียงเริ่มขึ้นจาก คำถามที่ว่า “ต้องการ ISSN ไปทำอะไร” บางคนบอกว่า ใช้เพื่อ findable แต่จริง ๆ ผมก็มองว่าการใช้ ISSN คือ การควบคุม authority อย่างหนึ่ง เช่น ปัญหาเรื่องการเปลี่ยนชื่อ การใช้ตัวย่อ รวมไปถึงหน้าตาหรือ look ที่แปรเปลี่ยนไป

อย่างไรก็ตาม blog มักจะถูก argue ว่า ไม่ตรงกับ requirement ยกตัวอย่างเช่น ในเรื่องของระยะเวลาที่ไม่แน่นอน แต่จะว่าอย่างนั้นก็ไม่ถูกนัก เพราะตอนนี้ open access journal หลายชื่อ ก็เปลี่ยนระยะเวลาการตีพิมพ์เป็นแบบ annual โดยที่บทความก็จะ available บนเว็บทุกครั้งที่พร้อมตีพิมพ์ เพราะฉะนั้นระยะเวลาการตีพิมพ์จริง ๆ ก็ไม่แน่นอน

จริง ๆ ไม่เพียงแต่ Open access journal เท่านั้น แต่ใน traditional Journal ส่วนใหญ่ เดี๋ยวนี้ก็มี in-press article ให้บริการเมื่อผ่านกระบวนการ review เรียบร้อยแล้ว เป็นต้น

คำถามต่อมา จะเห็นได้ว่า เป็นคำถามที่อยู่ในแบบสอบถาม เรื่อง Blogger Perceptions on Digital Preservation อยู่แล้ว เช่น ถ้าเช่นนั้นแล้ว ทุก blog ควรจะมี identifier หรือไม่ ถ้าไม่ การใช้กฏเกณฑ์อะไรในการคัดเลือก ทั้งนี้ส่วนหนึ่งของการมี Identifier ก็สำหรับการ Preserve อีกทางหนึ่ง (Note: เวลาที่จะ register ISBN หรือ ISSN ผู้ขอจะต้องส่งสำเนา ให้กับผู้ออกหมายเลขเพื่อเก็บรักษาและใช้เป็น reference ซึ่งบ้านเราก็เป็นหน้าที่ของ หอสมุดแห่งชาติ อย่างไรก็ตามในการกำหนดกฏเกณฑ์ ปัจจัยที่สำคัญอย่างหนึ่ง ที่ไม่พูดถึง ไม่ได้ก็คือ คุณค่า ซึ่งถ้าจะว่ากันตรง ๆ แล้ว คุณค่ามันค่อนข้างเป็น subjective มาก นั่นหมายความว่า identifier เหล่านี้ก็ไม่มีมาตรฐาน กล่าวคือ blog หนึ่ง ไปขอ ISSN จากหอสมุดแห่งชาติ แล้วไม่ผ่าน ก็อาจจะต้องไปขอจาก LC แล้วได้ก็ได้ ทั้งนี้เพราะคุณค่าที่มองกันคนละมุมมอง โดยเฉพาะ cultural value ที่ค่อนข้างมองกันได้ในหลายมุม (ซึ่งหอสมุดแห่งชาติบ้านเรา ค่อนข้างจะเป็นแนวอนุรักษ์นิยมค่อนข้างสูง)

อย่างไรก็ตาม ISSN อาจไม่ใช่ทางออกเดียวกับของ identifier ยังมี IBSN (Internet Blog Serial Number) หรือแม้กระทั่ง DOI หรือ PURL ซึ่งดูแล้ว ก็น่าจะเหมาะกว่า เพราะมันมีประโยชน์ในเชิงการจัดการข้อมูลด้วย แต่ดูเหมือนมันมี Option เยอะเหมือนกันแฮะ ไป ๆ มา ๆ ก็จะกลายเป็นว่า ระบบไม่ consistent อยู่ดี คือ blog นั้นใช้อันนี้ blog นี้ใช้อันนั้น

แต่ท้ายสุด ก็กลับมาที่คำถามเดิมว่า เราต้องการ identifier นี้เพื่ออะไร

[Thanks Simon Spero for sharing this story.]

Blogs and Digital Preservation Survey

I’m now working on a research project studying blogger’s perceptions on digital preservation with other two Ph.D. fellows, Carolyn Hank and Laura Sheble. This potentially leads to the major part of the future of blogophere. The survey has just been launched. We welcome bloggers to respond our survey. Please also help us spread out the words. Feel free to post the invitation below on your own blog or email to your fellow bloggers.

Do you blog? If yes, then please consider participating in an online survey from the University of North Carolina at Chapel Hill’s School of Information and Library Science. The study, Blogger Perceptions on Digital Preservation, is being conducted under the guidance of the Real Paul Jones. The study team is interested in hearing from all bloggers on their perceptions on digital preservation in relation to their own blogging activities, as well as the blogosphere in general. To hear more about this survey, please visit the study’s fact sheet at http://www.ils.unc.edu/~hcarolyn/blogsurvey/.

From there, you can link out to the web-based survey. The survey will be available from April 25 through May 23, 2007. We believe blogs are valuable records of the human experience. Help to contribute to continued access to these important records by participating in our study. If you have any questions, feel free to contact Carolyn Hank, the study Principle Investigator, at hcarolyn@email.unc.edu.

Thanks!

Campus Disaster and Web 2.0

Whoever is the communication director of VT at the moment would face the toughest and most challenging time in his/her life, I am pretty sure.  However, centralized model is probably not an absolute solution anymore.

Phil Windley nicely discusses possible implications of Web 2.0 during crisis in campus.

Note that the things that are happening in Blacksburg are emergent and decentralized. They are not being organized by some central administration (although surely there’s plenty of that as well). There will be plenty of hand wringing over what can be centrally organized when disaster happens. What David’s suggesting is that planners ought to also consider how to harness the decentralized, emergent opportunities that the Web, mobile phones, cameras, and the like present.

Thanks to Terrell who brought this piece to me.

ขอ’เม้นต์หน่อยได้ป่าว

เจอมาจาก blog ของ David Weinberger

ฮาที่ตอนท้าย ยังบอกว่า “Click here to view our full terms of service.”

ว่าแต่ คุ้น ๆ กันมั่งหรือป่าว

จรรยาบรรณของบล๊อกเกอร์ฉบับ O’Reilly

Cory Doctorow เขียนวิจารณ์ Blogger Code of Conduct (ที่ยังเป็น draft) ของ Tim O’Reilly ไว้น่าสนใจว่า Code of Conduct ของ Tim ชี้ให้เห็นแรงดันจากสองขั้ว คือ “ความสุภาพ” (Civility) กับ “ความเป็นอิสระ” (Freedom) ถ้าเข้าไปอ่านใน Blog ของ Tim แนะนำให้อ่าน comment ต่อ หลายอันมีประเด็นที่ควรค่าแก่การเลื่อน scroll bar ลงมาอ่าน

ไม่รู้ว่า งาน YouBlog เค้าจะมีคุยเรื่องนี้ด้วยป่าว อิอิ (แต่คิดว่ามีแน่ ๆ ดูแกนนำแต่ละคน ก็ไม่น่าพลาดประเด็นนี้ -แอบแซว) เพราะเท่าที่อ่านใน comment ของ O’Reilly คนที่เห็นด้วยก็มีอยู่ (แต่ดูเหมือนคนที่เห็นด้วย เพราะอยากได้ Badge ก็มีไม่น้อย) คนที่ไม่เห็นด้วยก็วิจารณ์อย่างดุเดือด ก็เลยคิดว่า ถ้ามี YouBlog ขึ้นมาจริง ๆ คิดว่าเป็นโอกาสดี ที่จะถกกันว่า ใน community ของบล๊อกเกอร์ในเมืองไทย คิดเห็นอย่างไรกับประเด็นนี้

• อยากให้มีหรือไม่
• ถ้ามี มีประเด็นอะไรบ้าง (อาจจะไล่จากประเด็นอะไรสำคัญที่สุด สำหรับ community เมืองไทย)
• ถ้ามี แล้วจะใช้กลไกอะไรในการสร้าง “แรงจูงใจ” ให้บล๊อกเกอร์ปฏิบัติตาม
• ถ้าไม่อยากให้มี เพราะอะไร

“หลายคนบอกชอบความเป็นกลาง โดยหลางหลายครั้ง เรายังที่ไม่รู้ว่าจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุดมันอยู่ตรงไหน”

[อ่านเพิ่มเติม: จรรยาบรรณและมารยาทของการเขียนบล๊อก; จรรยาบรรณของสื่อพลเมือง / YouFest / blog tag ภาคพิเศษ โดย คนชายขอบ]

ภาษาญี่ปุ่นครอง blogosphere

ข้อมูลล่าสุดจาก Technorati พบว่า เมื่อ Quarter ที่ 4 ของปีที่แล้ว ภาษาอังกฤษถูกแซงจากภาษาญี่ปุ่น ในฐานะที่เป็นภาษาที่ใช้มากที่สุดบน blogophere คิดจากจำนวน post บน Technorati ในขณะเดียวกันในบรรดาบล๊อกที่ได้รับความนิยมมากที่สุด ก็มี blog ภาษา Farsi อย่าง TodayLink.ir, Persian Blog Fans Club, และ Giliran.com รวมอยู่ด้วย

นอกจากนี้ยังมีตัวเลขอื่น ๆ ที่น่าสนใจโดยสรุป ก็ตามนี้…

• 70 million weblogs
• About 120,000 new weblogs each day, or…
• 1.4 new blogs every second
• 3000-7000 new splogs (fake, or spam blogs) created every day
• Peak of 11,000 splogs per day last December
• 1.5 million posts per day, or…
• 17 posts per second
• Growing from 35 to 75 million blogs took 320 days
• 22 blogs among the top 100 blogs among the top 100 sources linked to in Q4 2006 – up from 12 in the prior quarter
• Japanese the #1 blogging language at 37%
• English second at 33%
• Chinese third at 8%
• Italian fourth at 3%
• Farsi a newcomer in the top 10 at 1%
• English the most even in postings around-the-clock
• Tracking 230 million posts with tags or categories
• 35% of all February 2007 posts used tags
• 2.5 million blogs posted at least one tagged post in February

อ่านข้อมูลฉบับเต็มได้ที่ Sifry’s Alert อย่างไรก็ตาม การใช้ข้อมูลของ technorati ก็ต้องระมัดระวังกันหน่อย เช่น blog host ในฝรั่งเศสอย่าง Skyblog ก็ไม่ได้ถูก index หรืออย่างในจีนที่ Rebecca Mackinnon จาก Global Voices Online ก็บอกว่า ในจีนมีบล๊อกกว่า 40 ล้านบล๊อก [ที่มา: AsiaMedia]

[อ่านเพิ่มเติม blogger เป็นใครกันแน่]

WordPress Blocked in Thailand?

There have been a bunch of folks reporting that they could not access wordpress.com lately [See also Pantip.com, gooogolf, poakpong, mymoney]. Some suspected it was because of their internal networks. Some thought the poor speed from the ISPs caused the inaccessibility as it returned Error 404.  Myfreezer commented that when he used proxy.org to access the site, it was forwarded to ICT’s blocking announcement page. Although it has been told that they could already access now, Thai bloggers are still panic about being blocked.

The panic of “blog brother” has been around Thai bloggers since ICT ministry apparently blocked Youtube earlier this month. There are a couple of anti-junta government blogs hosted on wordpress.com, including hicomrade, and thinking in ink. FACT, Freedom Against Censorship Thailand, is also hosted on wordpress.com.

The last attempt to block the Internet is the pro-Thaksin website, hi-thaksin.net.  Manager Online, a media leader for anti-thaksin (apparently highly influence the government and political situation), has a feature on an “underground” website as its opponent’s website.  The article primarily sets an accusing tone that those ousted PM supporters use viral marketing on the Internet to spread out false information as propaganda, including the recent clip of an ousted PM.  (Apparently the clip has been censored by the government, even on Youtube.  However, the ICT ministry still refuses the claim as usual.)  The article attempts to reveal the component of the website as the ministry tries to do to block the site, including domain name, proxy, free online content hosting (in particular blog providers), and online video providers.

[Note that Hi-thaksin.net has an argumentative response to this article named "Response to Manager Onli(n)e" in Thai]

Although it seems likely that there is no highly correlation between hi-thaksin.net and other blogs, I hope none of the ISP is too sensitive about this.  Anyway, I am sure that they are aware of the power of blogs.

Keep your fingers crossed that it was just an “accident”.  Maybe wordpress had a downtime.

ความ(ไม่)โปร่งใสของ blogophere

เมื่อวาน มีแหล่งข่าววงใน มาเล่าเกี่ยวกับเรื่องที่ทำงานเก่า ที่ไม่ค่อยจะสู้ดีนัก ใจนึง ก็อยากจะเขียนลงบล๊อกเสียเต็มประดา ถ้าเขียนลง ผมคิดว่า ก็คงจะมีคนเอาไปลง แนวประชาไทต่อ หรือไม่ก็ห้องราชดำเนิน (ถึงผมไม่เขียน ก็คาดว่า น่าจะมีคนเอาไปเขียนต่อเร็ว ๆ นี้แน่นอน)

่อีกใจนึงก็นึกว่ามันเสี่ยงเหมือนกัน เอาเรื่องภายในมาเปิดเผย และแน่นอน มันมีประเด็นทางการเมืองมาเกี่ยวข้อง ถ้าเขียนไป ก็กลัวว่าจะแสดงอารมณ์มากจัดเสียจนน่าเกลียด แล้วก็จะดูว่าลำเอียงมากไปเสียได้ (เล่ามาแค่นี้ ก็น่าจะรู้แล้วว่า ผม “พยายาม” ที่จะเป็นพวก diplomatic แค่ไหน)

ความคิดหยั่งชั่งใจ เล่นทำเอานอนไม่หลับ แต่ที่นอนไม่หลับ ไม่ใช่เพราะความอินกับเรื่องจากแหล่งข่าว แต่เป็นเพราะสิ่งที่มองเห็นภายในตัวเอง ในฐานะบล๊อกเกอร์คนนึง ที่ถามตัวเองว่า “เราถึงอยากเขียนเรื่องนั้น แต่ทำไมเราไม่กล้าเขียน” อะไร คือ เบื้องลึกเบื้องหลัง

คิดไปคิดมา มันลึกไปเรื่อย ๆ เลยแฮะ (มาถึงตรงนี้ ก็ขอเตือนก่อนว่า post นี้ออกจะเป็นแนว เพ้อเจ้อ + มั่วซั่วเสียมาก ด้วยความที่มันลึก “สำหรับผม” – แต่สำหรับคนอื่น อาจจะไม่ลึกก็ได้ – ผมก็จะพยายามลำดับความคิดให้ง่ายที่สุดเท่าที่จะทำได้ละกัน)

สิ่งที่มันลึก คือ “ความกลัว”

การที่เรื่องราวต่าง ๆ ที่ผมพูดออกไปบนบล๊อก มันจะผูกมัดตัวเอง ซึ่งมันก็คือ แนวคิดเรื่อง identity นั่นแหละ ถึงแม้บล๊อกผม อาจจะมี level ของความเป็น diary น้อยกว่า อีกหลายบล๊อกที่มาเล่าเกี่ยวกับชีวิตประจำวัน ที่ดูเหมือนจะแสดงความเป็นตัวตนออกมากกว่า แต่สิ่งที่ผมเขียนถึง มันก็สามารถบ่งบอก ได้ว่าผมเป็นคนอย่างไร ชอบอะไร ไม่ชอบอะไร แต่ไอ้เจ้า identity มันมักจะไม่ได้มาเดี่ยว ๆ มันมักจะมาพร้อมกับ stereotype ที่คนอ่านเอาติดตัวมา

หลายคน อาจจะรู้จักบล๊อกของผม ใน post ผมเขียนวิจารณ์เกี่ยวกับ คำพูดของ รมต.ไอซีที หรือโพสต์เกี่ยวกับ ความท้าทายของสื่อเก่า หรือการเขียนถึงหนังสือ The King Never Smiles อะไรก็แล้วแต่ แน่นอนมันมีสิ่งที่เป็นตัวตนของผม แฝงอยู่ ถึงแม้บางครั้ง ผมจะไม่ได้เขียน comment เลยซักกะตัว เพียงแค่การคัดเลือก สรรหาเรื่องมาลง มันก็มีความเป็นตัวตนของเราลอยอยู่แล้ว

(ปล. หลายคนอาจจะสับสนว่า identity หรือ ไอ้เจ้าความเป็นตัวตน ในนิยามของผม หมายความว่าอย่างไร เพราะมันมีหลายสำนักเหลือเกิน ผมให้มองสั้น ๆ อย่างนี้ว่า เป็นสิ่งที่ผนึกในความเป็นตัวบุคคล/สิ่งของ ซึ่งเมื่อรวมกันองค์ประกอบเข้าด้วยกันแล้ว ก็จะทำให้เกิดความเฉพาะเจาะจงของคนหรือสิ่ง ๆ นั้น  ถึงแม้จะมีผลต่อ perception และ social psychology แต่ก็ไม่ถือเอามาเป็นส่วนหนึ่งของ identity)

แต่บ่อยครั้ง ที่ post เหล่านี้ ถูกเอาไปใช้ในบริบทที่ บางครั้งผมก็รู้สึกไม่ค่อยปลื้มเท่าไหร่ แต่ผมก็ไม่คิดจะทำอะไรต่อ เพราะผมก็ถือว่า มันเป็น perception ของคนอ่านแต่ละคน ที่จะตีความกันไป แต่บางครั้งพอหลาย ๆ เรื่อง นาน ๆ เข้า มันทำให้คนเอาไปสร้าง stereotype ได้ ซึ่งจะว่ากันตามจริงแล้ว คนเราจะสร้าง stereotype เกี่ยวกับคนหนึ่ง ๆ หรือสิ่งใดสิ่งหนึ่งได้ มันไม่ต้องอาศัยทรัพยากรอะไรมากมายเลย

สิ่งที่ผม (และเชื่อว่าหลายคน คิดคล้าย ๆ กัน) คือ กลัวอย่างหลังมากกว่า คือ ไม่รู้ว่า คนอ่านจะคิดยังไง แต่นั่นยังไม่ใช่ประเด็นสำคัญที่สุด ประเด็นที่อยู่ปลาย (เกือบ) สุดมันอยู่ที่ว่า เรากลัวว่า  สิ่งที่คนอ่านสัมผัสได้ เป็นสิ่งที่เราไม่ชอบ (เน้นว่าไม่ใช่ประเด็นของความแตกต่างเพียงระดับเดียว แต่มันลึกกว่านั้น ตรงที่มันมีความเป็นบวก กับความเป็นลบของสองขั้ว แล้วก็มี dichotomy แบบง่าย ๆ คือ “รับได้” กับ “รับไม่ได้” มารวมอยู่ด้วย)

เน้นต่ออีกว่า ความกลัวที่เกิดขึ้น ไม่ใช่เป็นการกลัวความขัดแย้งระหว่าง สิ่งที่คนอ่านสัมผัสได้ กับสิ่งที่เราต้องการจะ”สื่อ” แต่รวมไปถึงสิ่งที่เราอาจจะไม่ได้ “ตั้งใจ” จะสื่อด้วย ถ้าคนอ่านบอกว่ารู้สึกอีกอย่างหนึ่ง แบบที่เราไม่ได้ตั้งใจอยากให้เค้ารู้สึก มันอาจจะลึกหรือตื้นไปจากที่เราจะตั้งใจไว้ ซึ่งโดยปรกติเราก็มักจะ “รับได้” เราก็ไม่แคร์ แต่ถ้ามันเลยเส้นของความรับได้ (acceptable) ไปแล้ว ซึ่งที่เห็นได้ชัด ก็คือ ไปอยู่ฝั่งตรงกันข้ามกัน เราก็ไม่ปลื้ม (ส่วนจะจบหรือเปล่านั้น อันนี้ก็อีกเรื่องนึง สำหรับผม ส่วนใหญ่ก็ จบ!)

นอกจากนี้ยังมีอีกปัจจัยหนึ่ง ที่เพิ่มความซับซ้อนให้กับวงจรนี้ ก็คือ หมวกที่เราใส่กัน คนเรามีบทบาท หน้าที่และความผิดชอบที่แตกต่าง หลากหลาย ซึ่งมันสามารถขัดแย้งกันในตัวเองได้ เช่น ้เมื่อวานได้ดู Dateline ตอนฮิต To catch a Predator (เป็นรายการทีวีที่ล่อพวกชอบ chat เพื่อนที่จะมี sex กับเด็กมาจับ แล้วก็ประจานออกทีวี) ดูแล้วก็จะเห็นว่า มีคนทั้งที่เป็นครูบาอาจารย์ ไปจนถึงตำรวจ ที่ต้องเป็นคนไปจับ แต่ดันมาทำเสียเอง เยอะมาก คนพวกนี้ มีหมวกสองใบที่เข้ากันไม่ได้อย่างสิ้นเชิง หรือ กรณีบนบล๊อก ในหลาย post บนบล๊อกผม บางครั้งผมก็เขียนโดยใช้หมวกของคนทำงานด้านสารสนเทศ (ซึ่งมันเป็นทั้งเรื่องปากท้องและ passion) บางครั้งก็ใช้ passion เรื่องการเมือง สังคมมากกว่า บางครั้งเรื่องปากท้องก็มาก่อน ซึ่งถ้าหมวกหลายใบพวกนี้ มันใส่ทับกันไม่ได้ เราก็อาจจะต้องเลือกหมวกใบใดใบหนึ่งอยู่ แล้วก็เก็บใบอื่นไว้ในตู้ที่ “มิดชิด”  อย่างเช่น เรื่องที่ทำงานเก่าที่กะว่าจะเล่าเนี่ย ถึงแม้ว่าผมเองจะไม่มีส่วนได้เสียกับที่ทำงานเก่าแล้ว แต่ความที่มันจารึกอยู่ในอัตชีวประวัติผมแล้วเนี่ย คนอ่านก็ยากที่แยก หมวกของวิชาชีพ กับหมวกขององค์กร ออกจากกัน ผมเขียนไปด้วยอารมณ์เพื่อนร่วมวิชาชีพ แต่คนก็อาจจะคิดได้ว่า ผมรับจ้างที่ทำงานเก่ามาเขียนให้

ฟังดูแล้วมันเหมือนเข้าใจง่าย แล้วก็ดูชัดเจนดีอยู่หรอก แต่ก็ไม่ง่ายอย่างนั้น เพราะคนเรา มันไม่ได้รู้ตัวอยู่ตลอดเวลาหนิ ว่าความขัดแย้งในตัวมันจะเกิดขึ้นเมื่อไหร่ อย่างเช่น เวลาผมมี passion เกี่ยวกับเรื่องห้องสมุดที่มันต้องเกี่ยวข้องกับการเมือง ผมก็เขียน ๆๆๆๆ ไปด้วยหมวกผู้มีส่วนได้เสียในเชิงวิชาชีพ โดยก็ไม่ได้นึกระวังหรือตระหนัก state of mind ว่าตอนนั้น ผมรู้สึกอย่างไรกับการเมืองในตอนนั้น ซึ่งจริง ๆ มันก็เป็นไปได้ที่มันจะตรงข้ามกัน ซึ่ง passion เชิงวิชาชีพมันมีมากกว่า ผมก็เขียนไป โดยไม่ได้คำนึงถึง ว่า คนที่มี passion เรื่องการเมือง มาอ่าน แล้วจะมองว่าอย่างไร หรือว่าวันดีคืนดี มีคนที่มีจุดยืน เกี่ยวกับประเด็นทางสังคมมาอ่าน แล้วก็คิดว่าผมเป็นพวกนั้น พวกนี้

นอกจากนี้ บางคนตระหนักถึง แต่ก็ไม่สามารถเลือกได้ว่า หมวกใบนั้น จะเป็นหมวกสีอะไร แบบไหน  อย่างเช่น ถ้าเป็นเรื่องการเมือง ผมก็ยังเชื่อว่า ยังมีคนหลายคนที่ไม่สามารถปักใจได้ว่า จะเชื่อใคร ไม่เชื่อใคร จะชอบใคร ไม่ชอบใคร (และก็ยังไม่วาย ที่จะถูกคนบางพวก “ตราหน้า” ว่าเป็นพวกไม่มีจุดยืน) ก็เขียน ๆ ไป โดยไม่ได้มองว่า คนจะคิดยังไง แต่บางครั้ง ไอ้คำว่า ไม่มีจุดยืน มันก็แรงพอที่จะทำให้คนต้องตัดสินใจ เลือกว่า จะต้องไปทางใด ทางหนึ่งเหมือนกัน

ไหนจะมีเรื่อง บริบท เข้ามาเกี่ยวข้องอีก วันนี้เราเขียนเห็นด้วยกับอีกอย่าง พรุ่งนี้เราเปลี่ยนใจไม่เห็นด้วยแล้ว ซึ่งการเปลี่ยนแปลง (หรือจะบอกว่า แปรปรวน รวนเร อะไรก็แล้วแต่) นั่นเอง มันผนวกเข้าไปไว้ในเรื่องราวที่เขียนถึง และมันก็กลายมาเป็น ความเป็นตัวตน ของคน ๆ นั้น  ฝ่ายคนอ่านอ่านวันนี้เห็นคิดอีกอย่าง พอมาอ่านเรื่องเดิม วันต่อมา ก็อาจจะเห็นตรงกันข้าม เรื่องหนึ่ง ๆ ที่เราเขียน มันก็มี context มี moment ของมัน ถ้าจะให้โปร่งใสจริง ๆ มันก็อาจจะต้องอธิบายกันยืดยาว ถ้าไม่คิดมาก ก็ไม่เป็นไร ปล่อยมันไป + กับความที่ต้องการจะให้มันกระชับ (หรือขี้เกียจด้วย) เวลาจะเขียน เราก็มักจะไม่ค่อยได้ให้บริบทกับมันเท่าไหร่ เอาเนื้อ ๆ น้ำไม่ต้อง แค่ให้บริบทไม่ครบ มันก็สร้างความไม่โปร่งใสให้เกิดขึ้นได้ ซึ่งถ้ามองแบบนี้ก็ดูจะเป็น idealistic มากไป

คิดไปคิดมา ทำให้ขอบเขตเบลอ ๆ ระหว่างความไม่โปร่งใสกับความไม่รู้อยู่เยอะเหมือนกัน หลายครั้งที่เราไม่กล่าวถึงเพราะเราไม่รู้ ไม่ตระหนักถึง มันก็กลายเป็นความไม่โปร่งใสเสียนี่

แต่ไอ้ความรู้สึกที่อยากเขียนแต่ไม่กล้าเขียนนี่ มันก็เป็นเรื่องของความโปร่งใสโดยตรงเลยแฮะ ปรกติความไม่โปร่งใส ในโลกเราบางครั้งมันก็เห็นกันซึ่ง ๆ หรือไม่ก็ทิ้งพิรุธไว้ให้เราสงสัยกันไว้บ้าง แต่การที่เราไม่เขียนถึงเรื่องใดเรื่องหนึ่ง หรือสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ไปเลย ทั้ง ๆ ที่มี passion เกี่ยวกับเรื่องนั้น เพราะไม่อยากให้คนคิดกับเราว่าเป็นอีกแบบนั้นแบบนี้ หรือกลัวว่าจะมีปัญหา เกิดความขัดแย้งกับคนรอบข้าง หรือมีผลกระทบต่อชีิวิต การเรียน การทำงาน ซึ่งแน่นอน ถ้างั้น ไม่เขียนดีกว่า…

ถ้าเช่นนั้น ที่หลายคนมักมอง (และหวัง) ว่า สื่อรุ่นใหม่ หรือ สื่อรากหญ้า หรือพลังของมวลชนอะไรก็ตาม จะสร้างความโปร่งใสให้เกิดขึ้นในสังคม boundary หรือ limit ของมันอยู่ตรงไหน ที่บอกว่า ในอนาคต สังคมจะเต็มไปด้วยความโปร่งใส คือมองโลกด้วยแง่ดีเกินไปหรือเปล่า

มองในทางตรงกันข้าม เราจะเห็นอยู่เยอะว่าทุกวันนี้ บน blogophere เริ่มมี commercial blog เยอะขึ้น ที่เปิดเผยตัวก็มาก ที่ไม่เปิดเผยตัวก็ไม่น้อย คนที่เอาเรื่องคนอื่นมาเขียน สาดเสียเทเสียก็มี ดูเหมือนจะสร้างความโปร่งใส แต่ก็คนที่เขียนเรื่องไม่ดีของคนอื่น ก็มักจะเขียนแบบบัตรสนเท่ห์ อะไร ๆ ก็ anonymous เทคโนโลยีเปิดโอกาสให้คนพูดดังขึ้นและบ่อยขึ้น แต่ในขณะเดียวกัน มันก็ทำให้คนพูดแบบพล่อย ๆ ได้มากขึ้นเช่นกัน

David Weinberger พยายามจะสร้างความโปร่งใสด้วยการเขียน disclosure statement ที่ตอนหลัง danah boyd ก็เอาตามมั่ง ถึงแม้จะเขียนกันถึงขนาดนี้ ผมก็ยังอดย้อนกลับไป ที่เขียนไว้ยืดยาวข้างบนนั้นไม่ได้อ่ะ ว่า ไอ้ disclosure ที่เขียนมาตอนนี้ มัน valid ถึงตอนไหน แล้วมันแสดงความโปร่งใส​ได้ “ทั้งหมด”​จริงหรือ

หรืออย่างปรากฏการณ์ blog tag คนก็มักจะเขียนเล่าเรื่องตัวเองที่คนอื่นไม่รู้ คนก็เล่าเรื่องที่คิดว่าตัวเองอยากเล่า หรือคนอื่นน่าจะสนใจ ก็เป็นการแสดงความเป็นตัวตนได้ส่วนหนึ่ง แต่เป็นส่วนที่เรารู้และอยากจะสื่อ แต่ถ้าลองเปลี่ยนกฏให้คนเขียน disclosure  statement แบบเฉพาะเจาะจง เช่น ถามว่า จะเลือกใครระหว่างรัฐบาลเก่า คมช. รัฐบาลใหม่ แล้วก็อดีตพันธมิตร ผมว่าก็คงจะตายตั้งแต่คนเขียนคนแรกแล้วหล่ะ (ไม่รวมปัจจัยเกี่ยวกับที่โดน tag ถี่ หรือขี้เกียจนะ) หรืออย่าง wallpaper tag คำสั่งข้อแรก ก็ยังกำชับเลยว่า “ห้ามสร้างภาพ” ซะงั้น แสดงว่ามันไม่ไว้ใจกันตั้งแต่แรกเริ่มแล้ว เหอๆๆ
บางคนอาจจะบอกว่า บางที ความโปร่งใสมันก็มีขอบเขต บล๊อกเกอร์ก็สามารจำกัดขอบเขตของความโปร่งใส ไม่ใช่เราว่าจะต้องเปิดเผยตัวตนทุกอณูขุมขน แต่ก็แสดงความบริสุทธิ์ใจ เปิดเผยในประเด็นที่ “เกี่ยวข้อง” เท่านั้น
จริง ๆ มันก็ไม่จำกัดเฉพาะในหมู่บล๊อกเกอร์นะ มันก็ครอบคลุมไปหมดเหมือนกัน ที่เขียนมาทั้งหมด ยืดยาวเนี่ย ก็เพราะเพียงแค่ความสนใจส่วนตัวเท่านั้น เพราะถ้ามองความโปร่งใสแบบ deterministic ก็คงจะเป็นไปได้ยากเลย แต่ถ้าเอาแบบ practical แบบคนที่ “สังคม” เค้าเรียกร้องต้องการ ความโปร่งใสกันเนี่ย เค้าอยากให้มันโปร่งใสแค่ไหน

Wallpaper Tag

ตอน Blog-tag ก็ไปบีบคอ gooogolf ให้มา tag ต่อ พอมัน wallpaper tag มา ก็ตอบต่อให้เป็นการตอบแทนละกัน (ที่เล่นกันไป กันมา ก็เพราะเพื่อนในกลุ่มไม่ค่อยมีคนเขียนบล๊อก ก็บ้ากันอยู่สองคนนี่แหละ เอิ๊ก ๆ) อีกอย่างพักนี้ไม่ค่อยได้โพสอะไร เลยเล่นด้วยละกัน blog จะได้ไม่เงียบ (ขออภัยคนที่ติดตามอ่านนะครับ เทอมนี้ ไม่ธรรมดาจริง ๆ งามงานอื้อ แถม “distraction” รอบตัว เยอะไปหมด อิอิ)

1. Wallpaper ตอนนี้ (เค้าบอก ไม่ให้สร้างภาพ เหอๆๆ) จริง ๆ ผมมีสองจอ เอาจอหลัก ไปละกันนะ ส่วนอีกจอก็เป็นรูป Cinderella ที่เป็นโฆษณาอันใหม่ของ Disney อ่ะ เอาต่อมาจากคุณ wat อีกที

2. OS ก็ Mac OS X ส่วน Resolution ก็ 1440 x 900

3. ที่มาของภาพก็ ANDiDAS.com

4. สาเหตุที่เลือกภาพนี้ ก็ไม่มีอะไร เห็นมันเศร้าดี จะได้เตือนตัวเอง อย่าคึกให้มากนัก เหอๆๆ ปรกติเปลี่ยน desktop บ่อยมาก เพราะขี้เบื่อ ก็เปลี่ยนไปตามอารมณ์ ก็นะคนเรา ตอนนี้มี 3 จอ (รวม laptop ด้วย แต่ปรกติชอบอะไรที่มันสะอาด ๆ ตาอ่ะ)

5. ขออนุญาตไม่ tag ต่อละกันนะ เพราะไม่อยากรบกวนคนอื่นอ่ะ กลัว tag ไปแล้วเค้าไม่เล่นด้วย หน้าแตก แต่ถ้าใครอยากจะเล่น แล้วยังไม่มีใคร tag ก็ comment ไว้ละกันครับ เดี๋ยวผมจะ tag ไปให้ ;)

อิอิ เล่นง่ายไปมั๊ยเนี่ย..

Dr.Cochrane at TCDC

Yesterday Lynn Scott (Scottie) Cochrane, a fulbright scholar from Denison University Libraries, OH, visited TCDC.  She has blog about her trip to TCDC.  (Her blog is primarily about her fulbright trip in Thailand.)   She highlights bookshelf system with a concern about limited space.

Their programmer developed a system for computer screens at eye level on the book shelves whereby you can touch the screen to see what books are on the high shelves above (including images of the cover, the contents page, etc.) Pretty cool. I suspect they will run out of space here before their current lease is up in a few years.

อารมณ์บนตัวอักษร ตอน 2

คราวที่แล้วมีแต่ ผลวิจัยแห้ง ๆ คราวนี้มาเป็นแบบ live มาให้ลองเล่นกัน ไปอ่านเจอมาใน IA Summit 2007 (จัดที่ Las Vegas) เป็นหัวข้อ Blog Data Mining and Analysis โดย Clai Rice

ซึ่งตัวอย่างอันนึงที่ใช้ คือ Opinmind.com เป็น blog search engine ธรรมดาตัวหนึ่ง แต่ที่แตกต่าง คือ การแสดงผลการค้น จะแยกออกเป็นสองฝ่าย ระหว่าง positive กับ negative tone ก็ไปลองเล่นกันดูครับ (เล่น ๆ นะ อย่าเอาจริงจัง)

ผมลองค้น 2 คำนี้ดู me กับ myself ให้ผลการค้นแตกต่างกันอย่างน่าสนใจ เพราะพอใช้ me ก็จะได้ผล positive 71% negative 29% แต่พอค้น myself กลับตรงกันข้าม 55% เป็น negative อีก 45% เป็น positive

ส่วนอีกอันที่เหมาะกับบรรยากาศช่วงนี้ แถว ๆ นี้มากที่สุด ก็ต้องนี่เลย

• “UNC”: 83% (+) — 17% (-)
• “Duke”: 72% (+) — 28% (-)

ขำ ขำ

Research: The Rise and Prospects of Hyperlocal Journalism

แนะนำงานวิจัยฉบับใหม่ เรื่อง Citizen Media: Fad or the Future of News? โดย Jan Schaffer แห่ง J-Lab ของ UMD – College Park เขียนได้ค่อนข้างละเอียด

งานวิจัยใช้วิธีสัมภาษณ์เชิงลึก (โครงสร้าง) ถามผู้ก่อตั้ง เจ้าของหรือคนทำงานเว็บไซต์สื่อประชาชน จำนวน 31 ราย
ตามด้วยสำรวจโดยใช้แบบสอบถาม คนอ่าน และ contributors ของเว็บไซต์เหล่านี้

แบ่งออกเป็น 6 ส่วน (ชอบบทท้าย มากที่สุด เท่าที่อ่านผ่าน ๆ ตา)

ที่มา: Center for Citizen Media

อารมณ์บนตัวอักษร

ถ้าคนสนใจแนว Retrieval คงไม่มีใคร ไม่รู้จัก TREC (Text REtrieval Conference)  นักวิจัยจาก UMBC (University of Maryland, Bultimore County) ปีที่แล้วส่ง Blog Track เข้าร่วม หลักการก็ง่าย ๆ คือ เพื่อดูว่าชาว LiveJournal รักอะไร เกลียดอะไร และต้องการอะไรมากที่สุด โดยดึงจากคำ ปรากฏว่า ประชากรบล๊อกเกอร์

รัก 

ชาว LiveJournal รักชีวิต (“love life”) มากที่สุด (จริง ๆ เป็นคำยอดนิยมอันดับสอง แต่เนื่องจากอันดับแรกเป็นคำว่า “รัก รัก” ก็เลยไม่แปลไม่ออก ว่ามันหมายความว่ายังไงกันแน่ แม้กระทั้งอันดับสาม ยังกลายเป็นคำว่า “รัก รัก รัก”​ซะงั้น จะรักอะไรกันมากมาย)

เกลียด

แน่นอน “เกลียดคน” เป็นอันดับแรก ตามมาด้วย “เกลียดที่…” (hate the way) แล้วก็ “เกลียดที่มี”

อยาก

บล๊อกเกอร์พูดว่า อยากจะรู้ อยากจะพูด แล้วก็อยากจะสร้าง มากที่สุด

[เพิ่มเติม: list เต็ม ๆ ของทั้งสามหมวด]

นอกจากนี้นักวิจัยจาก Amsterdam ก็พัฒนา MoodViews ขึ้นมา เพื่อรายงานสภาพอารมณ์ ของบรรดาบล๊อกเกอร์บน LiveJournal เหมือนกัน เข้าใจว่า เอาคำที่แสดงอารมณ์ดึงออกมาเป็นคำหลัก แล้วก็ดึงคำบริบทออกมาวัด

ไม่รู้ว่าถ้าเป็นภาษาไทย คนไทยจะเกลียดอะไรมากที่สุด อิอิ

[ที่มา Smartmobs]

เงินกับสื่อใหม่

Micro Persuation พูดถึงการที่ ZDNet ออกมาเปิดเผยวิธีการจ้าง blogger แบบ pay-per-performance หรือจ่ายตามจำนวนคนมาเข้ามาอ่า พร้อมกับวิพากษ์วิจารณ์ ความเป็นสองมาตรฐาน ของรายได้ระหว่างบล๊อกเกอร์ กับนักข่าวในขณะที่ GroundReport ก็เปิดตัวว่า เป็นการผนวกกัน ระหว่างแนวทางของสื่อรากหญ้ากับระบบสร้างความนิยม เหมือนกับ Digg มารวมกัน แล้วก็เก็บรายได้จากการโฆษณา หลังจากนั้นก็จะแบ่งรายได้ให้กับ contributors แบบครึ่งต่อครึ่ง ในทางปฏิบัติผมก็ไม่แน่ใจเหมือนกันว่า มันเป็นยังไง

ไม่รู้ว่า ไอ้วิธีการหาเงินทองจากการนับ click แบบนี้จะเป็นวิธีการ sustain community หรือสร้างชุมชนความรู้ที่โปร่งใสจริงหรือไม่ หรือว่าช่วยสร้างมลภาวะทางการรับข้อมูลข่าวสารกันแน่ ว่าแต่ว่า ก็ยังคิดไม่ออกอยู่ดี ว่าแล้วไม่ใช่จากประชานิยม แล้วยังมีแบบไหนอีก

จริง ๆ การคิดเงินตามความนิยม มันก็ไม่เสียหายหรอกนะ แต่มันก็ไม่น่าจะใช่ทั้งหมด ของการประเมินความสามารถ (Performance) เพราะหลายครั้งมันไม่เกี่ยวกับ “ความสามารถ” เลยแม้แต่น้อย ยกตัวอย่าง เริื่องที่ผมทำ link ข่าว เว็บบุดด้าพอน สถิติการเข้าพุ่งกระฉูด ทั้ง ๆ ที่เรื่องที่เขียนนั้น ไม่มีอะไรเลย เป็นลิงค์ธรรมดา แล้วคนส่วนใหญ่ก็มาจาก Google search ที่มันจำนวนคลิกมันเยอะ ก็เพราะ Demand มันเยอะเท่านั้นเอง มันไม่เกี่ยวกับความสามารถ อะไรเลย หากผมจะได้ตังค์มาเพราะคลิ๊กนี้ มันก็ไม่น่าจะแฟร์กับลิงค์ที่เค้า เขียนบทวิพากษ์วิจารณ์ จริงจัง

จริงอยู่ที่ระบบแบบนี้จะเอื้อกับส่วนที่เป็น Long tail แต่ไอ้ส่วนที่เป็นตัว เป็นหัวกราฟ ซึ่งมันจาก mainstream เนี่ย มันจะไม่ mess up เอาหรือ

เมื่อคืน Colbert Report (ตอน Great News) ก็เหน็บแนมการที่ Times Inc. มีแผนจะ lay off พนักงานสาย magazine เกือบ 300 คน แล้วหันไปเล่นกับสื่อออนไลน์มากขึ้น ซึ่ง Colbert ก็เสียดสีเรื่อง ความเป็น original ของสื่อใหม่ ที่มักจะเป็นแบบ อ้างบล๊อกแห่งหนึ่ง ที่อ้างบล๊อกอีกแห่งหนึ่ง ที่อ้างบล๊อก อีกแห่งหนึ่ง ที่อ้างบล๊อกอีกแห่งหนึ่ง ที่อ้างบล๊อกอีกแห่งหนึ่ง ที่เขียนเกี่ยวกับรายงานหรือแหล่งข่าวจริง ๆ (งงมั๊ยเนี่ย ถ้างง ก็ลองเปิด video ดู แต่ถ้าไม่งง ก็แนะนำให้เปิดดูอยู่ดี อิอิ) แล้วคนที่ได้รับความสนใจ ก็หาใช่คนที่เขียนเกี่ยวกับเรื่องนั้นคนแรก แต่เป็นคนที่บล๊อกเอาเฉพาะส่วนที่มีสีสัน ซึ่งตอนท้าย Colbert ก็ออกมาพูดประมาณว่า ต่อจากนี้หากต้องการความสนใจ ไม่จำเป็นการความถูกต้อง แค่ “ตะโกน” ก็พอ

ดูเหมือน Colbert จะพยายามทำเรื่องที่บล๊อกเกอร์คิดว่าเป็น มารยาทในการเขียนบล๊อก ให้มีภาพลบอยู่ในที เพราะบล๊อกเกอร์มองว่า การที่จะเขียนเรื่องใดเรื่องหนึ่ง การอ้างถึงเรื่องที่คนอื่นเขียนก่อนหน้านี้ (ไม่ว่าเค้าจะเป็นแหล่งปฐมภูมิหรือไม่ก็ตาม) เป็นมารยาทที่สำคัญ แต่มองในอีกมุมหนึ่ง มันก็เป็นประเด็น เพราะมันการสร้างสีสัน โดยการ “ตัด แปะ และต่อ” มันมีผลต่อคุณภาพของการรายงาน ส่วนไอ้ประเด็นที่บอกว่า เรียกร้องความสนใจนั้น จริง ๆ ผมว่าก็ไม่ผิด ถ้าที่เขียนมาก่อนหน้านี้แล้วว่า เงินอาจไม่ใช่ส่วนทั้งหมด ที่บล๊อกเกอร์ต้องการ หากแต่เป็น visibility (และรวมไปถึงชื่อเสียง) ในสายตาของคนอื่นเสียมากกว่า

จะว่าไป Colbert เอง ถึงไม่ใช่บล๊อกเกอร์ แต่รายการของเค้า ก็อาศัยการสร้างสีสัน ด้วยการเสียดสี แล้วก็เนื้อเรื่องส่วนใหญ่ ก็มาจากการตัด แปะ เหมือนกัน ทั้งนี้ก็เพื่อเรียกร้องความสนใจเหมือนกัน เพราะฉะนั้น ไอ้ที่บอกว่า สื่อเก่า เน้นความถูกต้องนั้น ก็คงไม่จริงเสียทั้งหมด

ปล. ดูไปดูมา อุ๊ย เราเนี่ยตัวอ้างเลยนะนี่ ดูดิ มีคำว่า อ้าง เพียบเลย

แนะนำเพิ่มเติม CNET บังคับให้นักข่าวต้องไปคอมเม้นต์บล๊อก ไม่เกี่ยวกับเนื้อเรื่องนี้โดยตรง แต่ว่าน่าสนใจ

NC Science Blogging Conference

พอพูดงาน YouFest เสร็จก็เข้านอนเลย ตื่นเช้ามาก็ไปงาน North Carolina Science Blogging Conference ต่อทั้งวัน คนเข้าฟังประมาณ 120 คน น่าจะได้ มีตั้งแต่ นักวิทยาศาสตร์ นักการศึกษา นักเรียน เต็มไปหมด โต้โผใหญ่ของงาน ก็มาจากกลุ่ม blogger ใน ScienceBlogs ซึ่งเป็น project ของนิตยสาร Seed ที่รวมนักวิทยาศาสตร์ และนักวิจัยที่เป็น Blogger หลาย ๆ คนมาเขียน (อ่านเพิ่มเติม About ScienceBlogs)

Science Blogging 101

Session แรก ก็เป็นการแนะนำทั่วไปเกี่ยวกับ Science Blogs ที่น่าสนใจ โดย Bora Zivkovic บอกว่า บล๊อกที่มีคนอ่านเยอะ ส่วนใหญ่จะเป็นบล๊อกของผู้ที่มีความเชื่ยวชาญ (expert) ในเรื่องนั้น ๆ แล้วก็แนะนำ blog ที่น่าสนใจหลายอัน ถ้าใครสนใจอยากหามาอ่าน ว่า science blogger เค้าเขียนเกี่ยวกับอะไรกัน ลองเข้าไปดูที่เว็บของ conference มีรายชื่อของบล๊อกที่น่าสนใจเต็มไปหมด มีตั้งแต่ที่เป็น commentary ทั่วไป จนถึงบันทึกการทำแล๊บจากห้องทดลอง

อีกเรื่องที่น่าสนใจคือ ปีนี้เป็นครั้งแรก ที่มีการรวบรวม และคัดเลือกเรื่องที่ดีที่สุดแห่งปี บนบล๊อกวิทยาศาสตร์ แล้วก็ตีพิมพ์เป็นรูปเล่ม ชื่อหนังสือ The Open Laboratory (จะว่าไป ถ้าเราลองทำแบบเดียวกันกับ บล๊อกภาษาไทย -ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องวิทยาศาสตร์ แต่เป็นเรื่องที่ดีที่สุดของไทยบน blogophere – มาตีพิมพ์ จะมีคนซื้ออ่านมั๊ยนะ ว่าไปแล้วก็อยากลองทำเหมือนกันแฮะ อยากน้อย ก็เป็นการบอกให้คนทั่วไปที่ไม่มีอินเตอร์เน็ทรู้ว่า ยังมีอีกทางเลือกหนึ่งในการบริโภคข้อมูล ข่าวสารนะ หรือว่ามีใครลองแล้วหรือยังหว่า) นอกจากนี้ยังมีเรื่อง Blog Carnival ที่ชุมชนแนะนำ post เฉพาะเรื่องที่ตัวเองและชุมชนสนใจ

ส่งเสริมความเข้าใจในวิทยาศาสตร์ให้กับสาธารณะ

คนต่อมา Huntington F. Willard เป็น ศาสตราจารย์ด้าน Genome จาก Duke มาพูดถึงเรื่อง การสร้างความเข้าใจเรื่องวิทยาศาสตร์ให้กับสาธารณะ หลัก ๆ เค้าก็มาเล่าว่า การสื่อสารกับสาธารณะในเชิงวิทยาศาสตร์ มีข้อคำนึงถึงหรือความท้าทายอย่างไร

Dr.Willard บอกว่า เป้าหมายของการสื่อสารของนักวิทยาศาสตร์ต่อสาธารณะ มี 2 ส่วน ส่วนแรก คือ การอธิบายให้คนเข้าใจวิทยาศาสตร์ ไม่ว่าจะเป็นการอธิบายแบบเพียว ๆ หรือจะเป็นการชี้ให้เห็นว่า มันมีผลกระทบ หรือมี implication อย่างไร ส่วนที่สอง คือ การพยายามให้คนทั่วไปเข้ามามีส่วนร่วมในวิทยาศาสตร์ ปัญหาก็คือ คนรับสาร มีตั้งแต่คนที่ไม่ได้ให้ความสนใจ ไปจนถึงพวกที่สนใจวิทยาศาสตร์อย่างจริงจัง ถึงกระนั้น คนทั่วไปก็มองวิทยาศาสตร์ ต่างจากนักวิทยาศาสตร์

ประเด็นต่อมา ก็คือ ในการสื่อสารรูปแบบเดิม นักวิทยาศาสตร์ไม่สามารถควบคุมว่า ประเด็นไหนจะถูกนำไปพูดถึงบนสื่อ ปัญหาสำคัญคือ มันถูกตีความไปคนละแบบ อย่างเช่น Dr.Willard เล่าว่า เค้าเคยถูกสัมภาษณ์จากคอลัมน์นิสต์ของ New York Time เกี่ยวกับความแตกต่างของยีนส์ ระหว่างผู้ชายกับผู้หญิง แต่พอเอาเรื่องไปตีพิมพ์กลับกลายเป็นว่า คนเขียนสรุปว่า ผู้หญิงดีกว่าผู้ชาย เพราะยีนที่ดีกว่า อะไรทำนองนี้ ซึ่งในงานวิทยาศาสตร์ไม่ได้พูดไว้แบบนี้

นอกจากนี้ การสื่อสารกับสาธารณะ ยังเป็นเรื่องท้าทายธรรมชาติการสื่อสารของนักวิทยาศาสตร์ กล่าวคือ ถ้าเปรียบเทียบกับการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์แบบทางการ นักวิทยาศาสตร์ต้องการ outcome ที่คาดเดาได้ ต้องอาศัยข้อมูลเป็นพื้นฐาน นอกจากนี้นักวิทยาศาสตร์เอาใจใส่ในงานเขียนมาก ถึงมากที่สุด ใช้เวลาในการเลือกใช้คำ แก้ไขข้อผิดพลาด เพราะป้องกันการตีความที่ผิดพลาด และประเด็นสุดท้าย ก็คือ นักวิทยาศาสตร์ต้องแยกข้อเท็จจริงออกจากการตีความ ส่วนที่เป็นข้อมูล ก็คือ ข้อมูล ในขณะที่ส่วนมัน matter ก็คือ การตีความ ซึ่งต้องใช้ความระมัดระวังในการตีความอย่างรอบคอบ ซึ่งประเด็นหลังเนี่ย มีหลายเสียงเห็นแย้งว่า งานเขียน blog ของตัวเอง เป็น informed commentary มากกว่าที่จะเป็นการเขียนเล่าข่าวแบบลอย ๆ ที่คนพูดเข้าใจ

สำคัญที่ว่าคนพูดแกไม่ได้เป็น blogger ผมว่าแกยังมองไม่เห็นภาพในบทบาทของ blogger ชัดเจน อย่างเช่น ดูเหมือนว่า แกมองว่า blogger ก็เป็นพวกเดียวกับ media release ซึ่งจริง ๆ แล้วมันก็ไม่ใช่ เพราะ การสื่อสารมันไม่เป็นสองขั้วระหว่างนักวิทยาศาสตร์ กับสื่ออีกต่อไปแล้ว แต่มันมีขั้วที่สาม ที่สามารถคอมเม้นต์และเปรียบเทียบ ข้อมูลที่ได้จากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ กับรายงานการวิจัยที่ปรากฏใน media release ได้ นอกจากนี้ก็มีคนเสริมว่า บล๊อกจะช่วยให้สาธารณะมีส่วนร่วม และเข้าถึงวิทยาศาสตร์มากขึ้น เนื่องจากเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง สำหรับคนที่ไม่สามารถเข้าถึงวิทยาศาสตร์ ผ่านการสื่อสารทางวิชาการในรูปแบบเดิมได้ โดยเฉพาะด้วยสาเหตุทางด้านเศรษฐกิจ

ผจญภัยไปกับการบล๊อกทางวิทยาศาสตร์

Dr.Janet Stemwedel หรืออีกชื่อหนึง Dr.Freeride (อ่านประวัติแล้วแบบ เอ่อ.. จบ ป.เอก สองใบ ตอนสองอาทิตย์ก่อนจะ defense ปริญญาเอก ใบแรกด้านเคมี ก็ไปสอบ GRE เพื่อจะสมัครเรียนต่อ ป.เอก สายปรัชญา ตอนนี้จบแล้ว มาสอนปรัชญาอยู่ Stanford) มาเล่าให้ฟังเกี่ยวกับชุมชนของ science blogger แล้วมี converstaion แบบไหนบ้าง ที่ science blogger พูดถึงกัน และหาอ่านได้ยากในการสื่อสารทางวิชาการ ไม่ว่าจะเป็น ประเด็นด้านการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ การเมืองและนโยบาย การพูดถึงงานวิจัยอื่น ๆ แบบ jounal club การประชุมออนไลน์ การเล่าถึงชีวิตนักวิทยาศาสตร์ รายงานการประชุม วิธีปฏิบัติในวงการวิทยาศาสตร์ เป็นต้น

มีหลาย quote ที่น่าสนใจเช่น “Community and communications key ingredients for human flourishing”หรืออย่าง วิทยาศาสตร์คือกระบวนการ ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ แล้วก็แนะนำให้อ่านหนังสือ ชื่อ Science as Social Knowledge ของ H.E. Longino

Dr.Janet เปรียบเทียบการบล๊อกกับการพูดคุยผ่านการประชุมทางวิชาการ (ที่ดูว่าทั้งสองแบบเป็น informal เหมือนกัน) ว่า การสนทนา (conversation) บนบล๊อกดีกว่าตรงที่มันอยู่ได้นานกว่า less ephemeral แล้วสามารถอ้างอิงได้ มากกว่าการพูดคุย ผ่านแล้ว ผ่านเลย อ้างอิงลำบากกว่า

อย่างไรก็ตาม blogger ในสายวิทยาศาสตร์หลายคนก็ใช้ชื่อปลอมในการเขียน ซึ่ง Terrell ก็ตั้งคำถามว่า ในเมื่อการบล๊อกในสายวิทยาศาสตร์ จำเป็นที่จะต้องอาศัยความเชื่อถือ แล้วทำไมต้องใช้ชื่อปลอม ซึ่งหลายคนก็ให้ความเห็นว่า เพื่อป้องกันความเสี่ยงที่จะเกิดกับชีวิต แต่มีความเห็นหนึ่งที่ผมว่าน่าสนใจ เข้าใจว่าเค้าเฺป็น blogger คนหนึ่ง เค้าพยายามจะบอกว่า ผู้ชายไม่เข้าใจหรอก ว่าผู้หญิงมีเรื่องที่ต้องปิดบังมากน้อยแค่ไหน เพราะฉะนั้นเค้าเชื่อว่า ผู้หญิงน่าจะใช้ชื่อปลอมในอินเตอร์เน็ทมากกว่าผู้ชาย …

สองช่วงหลังเป็น Breakout session ผมเข้าฟังสองอัน คือ Open Source/Notebook Science กับ Emerging Nanotechnologies

Open Source/Notebook Science

Jean-Claude Bradley จาก Drexel ก็มาเล่าถึงโครงการ Useful Chemistry ซึ่งเป็นการใช้ Wiki กับ Blog ในการนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับการคิดค้นสูตรเคมี

ข้อมูลที่นำเสนอ มีตั้งแต่ข้อมูลดิบจากการทดลอง ข้อมูลที่วิเคราะห์แล้ว สมมติฐาน การทดลองที่ล้มเหลว ผลการวิจัยที่เป็นผลและสามารถนำไปใช้ได้ รวมไปถึงบทความทางวิชาการ

ปัญหาที่ต้องคำนึงถึง ก็ได้แก่ ทรัพย์สินทางปัญญา การอ้างอิง ความน่าเชื่อถือทางวิชาการ และกระบวนการ Peer-reviewed ซึ่งนอกจากนี้ยังมีคนให้ความเห็นเกี่ยวกับ ประเด็นเรื่อง ความปลอดภัยของข้อมูล และความเสถียรของงาน ซึ่ง Jean-Claude บอกว่า เวลาทำงานก็ให้เก็บทั้งสองรูปแบบ คือ ทั้ง blog และ wiki ในขณะที่ผมก็ค่อนข้างจะ concern เกี่ยวกับการอ้างอิงมากกว่า เพราะถ้าหากในวันข้างหน้า host provider เค้าเจ๊ง หรือเราต้องย้าย server แล้ว link มันจะไม่ valid คนอื่นที่ link มาหาเราจะมีปัญหามากกว่า ในขณะที่ข้อมูลเนี่ย ยังไงมันก็น่าจะเก็บ local version ได้อยู่แล้ว แล้วก็ backup ได้ไม่ยาก

อีกประเด็นหนึ่งที่คนถาม ก็คือ การทำ Open แบบนี้ อาจจะทำให้คนทำงานตัดหน้าเราไปได้ ซึ่งอันนี้ก็พูดคุยกันว่า มันน่าจะอยู่ที่ custom ของชุมชนนั้นเอง หลายคนบอกว่า case แบบนี้อาจเกิดได้น้อย แต่จริง ๆ แล้วมันก็เคยเกิดขึ้นแล้ว ล่าสุดก็เมื่อสองปีก่อนใน New York Times ซึ่งเป็นประเด็นของการค้นพบดาวดวงหนึ่งของนักวิทยาศาสตร์ในอเมริกา แต่ดูเหมือนโดนตัดหน้าไปจากนักดาราศาสตร์จากสเปน ซึ่งมันก็เป็นไปได้ แต่ถ้ามองในมุมของวิทยาศาสตร์สายอื่น ซึ่งการอ้างอิงน่าจะถือเป็น custom ที่น่าจะรับได้ หมายถึง ถ้าเราเอาข้อมูลที่เค้า open ไว้มาใช้ ก็ควรจะติดต่อเค้าก่อน แล้วก็ acknowledge เค้าในงาน ก็น่าจะเพียงพอแล้ว

Emerging Nanotechnologies

session นี้ไม่มีอะไรเลย คน present ไม่ใช่นักวิทยาศาสตร์ ไม่ใช่ blogger แต่เป็นคนมาจากพิพิธภัณฑ์ แล้วประมาณว่าเล่าเรื่องนาโนให้ฟัง เพื่อจะให้ blogger ช่วยคิดหน่อยว่า จะทำยังไงให้คนตระหนักถึงเทคโนโลยีที่มันจะเข้ามา ผมฟังได้ซักพัก mode การรับรู้ก็เริ่มหยุดทำงาน เพราะมันไกลจากหัวข้อ conference จนดึงกลับมาไม่ถูก Break out session นี้คนส่วนใหญ่จะไปอยู่ที่ Teaching Science กันหมด ซึ่งเป็นการพูดถึงการใช้ Blog มาประกอบการเรียนการสอน

ก็เป็นอันหมดหนึ่งวัน ผมสรุปประเด็นที่ผมเห็นว่าน่าสนใจเท่านั้นะครับ จริง ๆ ในแต่ละหัวข้อก็มีประเด็นอื่น ๆ อีกมาก มีหลายคนมากที่ Liveblogging อย่างเช่น Paul Jones และ Christina’s LIS Rant

YouFest: Makeup

เมื่อคืนนี้ รู้สึกแปลก ๆ ยังไงไม่รู้สำหรับงาน YouFest เพราะรู้สึกโดดเดี่ยวพิกล เพราะเป็นครั้งแรกที่พูดต่่อสาธารณะที่ไม่เห็นหน้าคนฟัง (นึกถึงพวกดีเจอย่างแรง) อีกอย่างก็รู้สึกเกรงใจคนจัดงาน กลัวตัวเองพูดนาน แล้วคนอื่นจะเบื่อ ก็เลยทำให้ดูลน ๆ ยังไงไม่รู้แฮะ ยังไงก็ขออภัย หากมันดูแข็ง ๆ ห้วน ๆ แล้วก็ดูหนักเกินไปหน่อย เพราะผมไม่แน่ใจเหมือนกันว่าจะ set tone เรื่องของผมยังไง ก็เลยได้ประเด็นไม่ได้อย่างที่เตรียมไว้ ก็เลยคิดว่า ขอ make up ใน post นี้ละกัน

ความเป็นชุมชนของบล๊อกเกอร์

จริง ๆ ผมเตรียมไว้ประมาณ 2-3 ประเด็น ที่ผมอยากจะพูด เรื่องแรกก็คือ เป็นเรื่องที่ผมสนใจตั้งแต่ต้น ก็คือ community informatics (ไม่รู้จะเขียน ภาษาไทยว่ายังไง ใครมีไอเดีย ช่วยแนะนำด้วยละกันครับ) โดยเน้นไปที่ความเป็นชุมชน (หรือภาษาอังกฤษที่เรียกว่า sense of community) ใน blogophere ซึ่งโดยส่วนตัว ผมเชื่อว่า sense of community สามารถนำมาใช้เป็นตัวชี้วัดตัวหนึ่งว่า ความยั่งยืนของชุมชน นั่นหมายถึง การเติบโตและความคงอยู่ของสื่อรากหญ้าผ่าน Blog นอกจากนี้ยังมีผลต่ออิทธิพลในเชิงชี้นำของสื่อรากหญ้าที่มีต่อมวลชน

ในทางสังคมวิทยา องค์ประกอบของความเป็นชุมชนมีอยู่ 4 องค์ประกอบสำคัญ (McMillan and Chavis, 1986) ได้แก่

• ความรู้สึกว่าเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน
• ความรู้สึกของอิทธิพล ทั้งบุคคลที่มีต่อชุมชน และชุมชนที่มีต่อปัจเจก
• การประสานงาน และความร่วมมือกันเพื่อตอบสนองความต้องการของกันและกัน
• การมีอารมณ์ร่วมกัน ความผูกพัน การมีความหลัง ความทรงจำร่วมกัน และ “สปิริต” ของชุมชน

ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ พัฒนามาจากชุมชนทางกายภาพ ซึ่งถ้าเอามาปรับใช้กับชุมชนของ blogger เนี่ย ก็น่าสนใจว่า ไอ้ปัจจัยเหล่านี้ มันใช้วัดได้แค่ไหน แล้วมีปัจจัยเพิ่มขึ้นอีกบ้าง ขอบเขตของมันอยู่ตรงไหน แล้วมีตรงไหนบ้างที่เหมือน หรือต่างจากชุมชนทางกายภาพ หรือชุมชนออนไลน์ประเภท อื่น ๆ

ถ้าสนใจประเด็นนี้แนะนำให้เริ่มอ่าน Blogs as Virtual Communities: Identifying a Sense of Community in the Julie/Julia Project โดย Anita Blanchard ที่ตั้งคำถามว่า บล๊อกที่ได้รับความนิยมเนี่ย จริง ๆ แล้วมันเป็นชุมชนหรือเปล่า โดยยกเอากรณีของ Julie/Julia Project มาเป็นตัวอย่าง Julie/Julia Project เป็นบล๊อกที่เขียนเกี่ยวกับการทำอาหาร ที่ได้รับความนิยมอย่างมาก และได้รับรางวัล Lulu Blooker Prize (ฺBlook = Book + Blog คือ เอาบล๊อกมาตีพิมพ์เป็นหนังสือขาย LuLu เป็นสำนักพิมพ์ที่เน้นตีพิมพ์จาก open source content นอกจากมีขายเป็นตัวเล่มแล้ว ก็ยังมีขายเป็น pdf ในราคาที่ถูกกว่ามากอีกด้วย ปีนี้ก็กำลังเปิดรับสมัครอยู่)

เครื่องมือที่ช่วยชี้วัด sense of blogber community ก็ไม่ใช่อะไรที่ไหน Technorati นั่นแหละ Technorati ไม่ใช่เครื่องช่วยค้นหา content ในบล๊อกอย่างเดียว แต่มันยังทำให้เราเห็นรูปธรรม และปฏิสัมพันธ์ของคนในชุมชนบล๊อกเกอร์ได้ชัดขึ้น นอกเหนือจากการที่ใช้ tag บอกว่าตอนนี้คนสนใจอะไรแล้ว ข้อมูล State of Blogophere ที่ Sifry เขียนเป็นประจำ (ตัวอย่างข้อมูลล่าสุด เมื่อเดือนตุลาคม 2006) ก็บ่งบอกพลวัตของชุมชนบล๊อกเกอร์ได้เป็นอย่างดี (อ่านเพิ่มเติม  จริง ๆ แอบหวังไว้ว่า น่าจะมีคนทำ service แบบเดียว Technorati  ที่จำกัดเฉพาะของบล๊อกเกอร์คนไทย (หรือที่อยู่ในไทย) ไว้ทั้งหมดก็น่าจะดี)

อนาคตของนักวิชาชีพที่ทำหน้าที่เป็นประตูสู่ข้อมูลข่าวสาร

การเป็นประตู่สู่ข้อมูลข่าวสาร หรือ gatekeeper คือ คุณลักษณะอย่างหนึ่ง ที่บรรณารักษ์กับนักข่าวมีเหมือนกัน หรือกล่าวในอีกนัยยะหนึ่งคือ กระบวนการคัดเลือกและเลือกสรรข้อมูล ข่าวสารนั้น คนของสองกลุ่มนี้  เชื่อว่าสิ่งที่ทำเป็นสิ่งที่มีคุณค่าในวิชาชีพ และเป็นสิ่งที่ต้องใช้อาศัยทักษะด้านนี้ เพื่อสร้างความเป็นมืออาชีพ

สิ่งที่แตกต่าง และมีผลสำคัญต่อวิชาชีพของสื่อมวลชน มากกว่าบรรณารักษ์ คือ การ repackage สารสนเทศ เนื่องจากสื่อมวลชน ต้องปรับสารสนเทศเพื่อให้เข้าถึงสาธารณะ

อย่างไรก็ตามเทคโนโลยีเอื้ออำนวย ให้เกิดสื่อรากหญ้า ทำให้คุณค่าของวิชาชีพที่กล่าวมาข้างต้น ถูกท้าทายด้วย เทคโนโลยี และประเด็นทางจริยธรรม ทำให้วิชาชีพของคนที่เป็น gatekeeper ถูกตั้งคำถาม

ยกตัวอย่าง เรื่องที่เกิดขึ้นกับตัวเอง ในคืนวันรัฐประหาร นักข่าวโทรทัศน์ท้องถิ่นที่นี่ติดต่อเพื่อสัมภาษณ์ผม ตอนแรกก็เข้าใจว่าเป็นการสัมภาษณ์เพื่อถามความคิดเห็นส่วนตัว แล้วก็ปฏิกิริยารอบ ๆ ตัว เกี่ยวกับเรื่องที่เกิดขึ้น เค้าติดต่อมาอีกครั้ง ก็ถามว่า ไม่ทราบว่ามีรูปครอบครัวติดตัวหรือเปล่า จริง ๆ ก็มีรูปติดอยู่ในกระเป๋าสตางค์นะ แต่ผมก็ตอบปฏิเสธว่าไม่มี เพราะผมก็ไม่เข้าใจว่ารูปครอบครัวผม มันเกี่ยวกับปฏิวัติยังไง แล้วอีกอย่างตอนที่เค้าถามเบื้องต้น ก็เหมือนจะถามเรื่องส่วนตัวมาก จนดูมันเหมือนเค้าจะมี theme มาแล้ว เพื่อทำให้เรื่องมันมีน้ำหนักมากขึ้น ในที่สุดเค้าก็เลยตัดสินใจไม่มาสัมภาษณ์ผม ในที่สุดผมก็ตัดสินใจ blog เอง (อ่านเพิ่มเติม Seeking Information in a Critical Situation: 2006 Thailand Coup D’état)

ถึงแม้ว่าปัจจุบัน บล๊อกเกอร์ส่วนใหญ่จะยังเป็นแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ (secondary source) หลัก ๆ ก็คือไปเอาข่าว หรือเรื่องราวที่ได้อ่านมาโพสแล้วก็ให้ความคิดเห็นต่อ แต่โอกาสที่บล๊อกจะทำให้คนที่มี/เป็นแหล่งข้อมูลปฐมภูมิ (primary source) สามารถเข้าถึงมวลชนได้โดยตรงก็มีอยู่มาก ดังนั้นบทบาทของการ repackage สารสนเทศของสื่อมวลชนก็มีน้อยลง การคัดเลือก ก็มีบทบาทน้อยลงตามไปด้วย นึกถึง ถ้าปัจจุบันข้อมูลเศรษฐกิจส่วนใหญ่ ที่ปรากฏบนหน้าหนังสือพิมพ์ได้มาจาก นักวิเคราะห์ในตลาดหลักทรัพย์ ศูนย์วิจัย และหน่วยงานราชการ แล้วกลุ่มคนหรือหน่วยงานเหล่านี้มี blog เกี่ยวกับเรื่องต่าง ๆ อย่างสม่ำเสมอ คนก็สามารถเข้าถึงและเลือกที่จะรับสารได้โดยตรง และความเป็น authenticity ก็จะมีมากกว่าด้วย

ความท้าทายเช่นนี้ ทำให้คนเริ่มสงสัยในความเป็น “วิชาชีพ” หรือ “มืออาชีพ” ของคนกลุ่มเหล่านี้ มันยังเป็นที่ต้องการอยู่หรือเปล่า งานพวกนี้จำเป็นจะต้องมีการสอนอย่างจริงจัง (มีหลักสูตรในมหาวิทยาลัย) หรือไม่ และการเรียนการสอนในห้องเรียน มันช่วยให้เป็น “มืออาชีพ” ได้จริงหรือ นอกจากนี้การทำงานที่เน้นในตัวเนื้อหาของงาน ทำให้เราไม่ค่อยเห็นการพัฒนาในเชิงเทคนิค ที่เกิดจากคนในวิชาชีพนี้ งานพัฒนาเทคโนโลยีในสายงานเหล่านี้ กลายเป็นว่า เกิดจากคนนอกสายงานเสียเป็นส่วนมาก ยังทำให้ถูกตั้งคำถามว่า “ความเป็นวิชาชีพ เป็นปรปักษ์กับการสร้างสรรค์นวัตกรรม” จนกลายเป็นที่มาที่ทำให้คนมองว่า สื่อรากหญ้าเป็นคู่แข่งของสื่อมวลชนแบบเดิม ทั้งที่จริง ๆ แล้ว ดูเหมือนว่ามันสามารถไปคู่กันได้เป็นอย่างดี (ตัวอย่าง ความพยายามในการสร้างสภาพแวดล้อม และระบบที่สื่อสองแบบทำงานด้วยกัน จาก NewAssignment.net) เพียงแต่ข้อพิจารณาที่หลายฝ่าย ตั้งคำถามกัน ก็คือ คำถามในเชิงเศรษฐศาสตร์ เช่น ใครควรจะได้ผลประโยชน์จากข้อมูล ที่เป็นผลผลิตของชุมชน  และจะออกมาในรูปแบบใด อะไรคือผลตอบแทน เหล่านี้เป็นต้น (อ่านเพิ่มเติม The Union of Citizen and Old Media)

บล๊อกกับงานวิชาการ

ประเด็นสุดท้าย อันนี้เนื่องจากผมปัจจุบันทำงานอยู่ในวงวิชาการ รู้สึกว่า เราเองก็คิด ๆ เขียน ๆ เรื่องที่ไม่เป็นเรื่องบ้าง เรื่องที่เป็นเรื่องบ้างลงบนบล๊อก ก็มีคนมา่อ่านบ้าง  comment ต่อบ้าง พูดถึงต่อบ้าง ก็เลยคิดว่า มันน่าจะมีหนทางที่น่าจะเอาบล๊อก เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งในการประเมินผลงานทางวิชาการนะ ถึงแม้จะไม่ได้ Full credit เหมือนกับการเขียนลงในวารสารทางวิชาการ แบบเดิม ๆ แต่มันก็น่าจะถูกนำไปใช้ในการพิจารณา ถึงแม้จะไม่ใช่เพื่อชี้เห็น การพัฒนาตนเองในทางวิชาการ แต่อย่างน้อยมันก็น่าจะได้ในส่วนที่เป็น งานบริการสังคม กล่าวคือ เป็นการสอนและให้สาธารณธมีส่วนร่วม และเข้าใจในวิทยาศาสตร์ และวิชาการมากขึ้น

ถึงแม้ว่าจริง ๆ ดูแล้ว มันก็เข้าทาง Open Access ที่เค้าพยายามจะทำให้คนสามารถเข้าถึง งานทางวิชาการมากขึ้น และมีกระบวนการตีพิมพ์ที่รวดเร็วมากขึ้น นอกจากนี้วิธีการเขียนบล๊อก ก็ทำให้คนทั่วไปเข้าใจเรื่องวิทยาศาสตร์มากขึ้น แต่มันก็ต้องได้อย่างเสียอย่าง ประเด็นที่ต้องพิจารณาเพิ่มเติมเรื่องแรก ก็คือ ความน่าเชื่อถือ จริงอยู่ที่บล๊อกที่ได้รับความนิยมส่วนใหญ่ จะเป็นบล๊อกของคนที่มีความเชี่ยวชาญในเรื่องนั้น ๆ โดยเฉพาะคนในแวดวงวิชาการ แต่ความเชี่ยวชาญที่ไปปรากฏบนบล๊อก มันทำให้เกิดมุมมองสองด้าน (dichotomy) ขึ้นมา ด้านหนึ่ง คือ คนส่วนใหญ่ที่เชื่อในตัวบล๊อกเกอร์มากกว่าในตัวเนื้อหา กล่าวคือ ไม่ได้มองดูว่าหน้าตาข้อมูล ที่เค้าพูดถึงมันเป็นยังไง แค่เห็นว่าเค้ามี authority ในเรื่องนั้น ๆ ก็ทำให้เชื่อได้ว่า เรื่องที่เค้าเขียนมีความน่าเชื่อถือ ถึงมันกลายเป็นการ spoil credit ทางวิชาการไปเสีย เพราะจริง ๆ แล้ว การเขียนในเชิงวิชาการ ความน่าเชื่อถือมันอยู่ที่หลักฐาน และข้อมูลที่เอามายืนยัน แต่การเขียนบล๊อก นอกเหนือจะมีข้อมูล และหลักฐานประกอบแล้ว การใส่ความคิดเห็นลงไป โดยไม่ผ่านกระบวนการ peer reviewed ก็ทำให้เรื่องนั้น ๆ ด้วยในเรื่องน่าเชื่อถือลงไป ซึ่งก็เป็นมุมมองด้านที่สอง

นอกเหนือจากเรื่องความน่าเชื่อถือ แล้วยังมีเรื่องของ จริยธรรมของบล๊อกเกอร์นักวิทยาศาสตร์/นักวิชาการ ที่จะต้องมาคิดหรือตามดูกัน อย่างเช่น การบล๊อกเกี่ยวกับงานวิจัยที่ตัวเองทำอยู่ แล้วก็เขียนถึงข้อมูลที่วิเคราะห์ไปเพียงเบื้องต้น ทำยังไงที่จะให้คนไม่เอาข้อมูลที่วิเคราะห์คร่าว ๆ ได้ ไปเขียนต่อเป็นผลงานของตัวเอง หรือคนสาธารณะทั่วไปเข้าใจว่า ข้อมูลทีี่ได้ไม่สามารถเอาไปอ้างอิงได้ เป็นต้น

ปัญหาเรื่อง persistence ของข้อมูลก็เป็นอีกเรื่องที่สำคัญ กล่าวคือ ถ้าเป็นวารสารทางวิชาการทั่วไปที่อยู่ในรูปเล่ม อย่างน้อยผ่านไปสิบปี ยี่สิบปี ตัวเล่มก็ยังคงอยู่ในห้องสมุดใด ห้องสมุดหนึ่ง หรือหอจดหมายเหตุ หรือต้นฉบับก็ยังคงมีอยู่ แต่พอพูดถึงข้อมูออนไลน์ โดยเฉพาะข้อมูลทางวิชาการที่สำคัญ ๆ ฟังดูแล้วมันมีความเสี่ยงมากกว่า เพราะถ้าวันดี คืนดี บล๊อกล่ม หรือข้อมูลที่เราเขียนไว้บนบลีอกหายไป จะทำยังไง นอกจากนี้ยังกระทบไปถึง persistence ของ citation อีกด้วย นึกถึงภาพในอีก 2-3 ปีผ่านไป แล้วผมก็ย้ายบล๊อก ลบอันเก่า เปลี่ยนโดเมนเรียบร้อย อย่าลืมว่า ไอ้คนที่เคย link คุณไว้ใน post เก่า ๆ ของเค้า มันก็จะกลายเป็น dead link ไปเสีย ยิ่งแล้วใหญ่ถ้า post นั้น ถูกเอาไปอ้างถึงในฉบับตีพิมพ

สรุป

ก็อย่างที่บอกในงานแหละครับ เตรียมให้พูด 5 นาทีเนี่ยมันยากมาก ไม่รู้จะพูดเรื่องอะไรที่ทำให้คนรู้เรื่อง และเข้าใจเราภายใน 5 นาที เพราะเรื่องมันเต็มหัวไปหมด เท่าที่ได้อ่านจาก live blogging แล้วก็ดู presentation ของหลายคนแล้ว มีสีสันดีจัง อยากเห็นหน้าและไปแลกเปลี่ยนกับ blogger หลายท่านเหมือนกัน ขออภัยที่ไม่สามารถอยู่นานได้ และหวังว่าคงจะมีจัดงานอย่างนี้อีก แล้วผมก็คงจะได้มีโอกาสเห็นหน้าทุกคนอ่ะครับ

อ้างอิง

McMillan, D. W., & Chavis, D. M. (1986). Sense of community: A definition and theory. Journal of Community Psychology, 14(6-23).

Undergraduates and IT: 2006 ECAR Study

The EDUCAUSE Center for Applied Research (ECAR) released a report of a longitudinal study on the undergraduate students and information technology. The report is based on the national survey of undergraduate students. The data collection includes literature review, web-based survey of freshmen and seniors, open-ended questionaire survey, and focus group. The study gives a very nice overview of IT use in academic environment.

Here are some of the key findings from the report.

• Nearly 98% of undergraduates have PC; about 66.4% own laptop. However, the most owned electronic device is digital camera (72.3%).
• The use of IT highly depends on academic major and class status.
• “Convenience” is the primary benefit of technology in classroom.
• Most students prefer “moderate” amount of technology in classroom.
• 64.4% point out that technology help them to improve their learning. [Note: self-evaluation, not outcome-based]
• 40.3% say they are more engaged in courses that use technology.

However, I would like to highlight some other detail findings in the full report that would be helpful.

Time

• On average, students spend 23 hours a week using technology. (About 3 hours a day)
• More than 25% of male respondents use technology more than 30 hours a week.
• Engineering majors spend more time on technology the most (30.3 hours a week). Interestingly enough, Education majors least spend time on technology than others (18.8 hours a week).

Activities

• Nearly all (99.9%) use email.
• 81.5% use IM, mostly on daily basis. Younger undergradates and those who live on-campus tend to use more than others.
• 94% access library website.
• 70.6% say they use social network sites, preferred by younger students and those who live on-campus. About two-third use them several time a week.
• 28.6% have weblog, prefered by younger and Fine Art majors. The majority blogs on “monthly” basis. [I wonder how many of them use for course purposes and others.]

Note that the top two factors of using IM and social network sites are the same. On-campus younger students tends to use IM and social network sites.

Another figure that might be interesting for virtual reference folks is the preference on first choice of institutional communication. Only 3% prefer IM to be first choice for institutional communication. About 6% of those who use IM daily prefer IM to be the first choice for institutional communication. However, the term “institutional communication” is quite broad. I wonder if the questionaire is more specific to VR, the figure might be higher. However, if IM is most prefered by younger, the preference of using IM for institutional communication would be increasing.

Skill

I would like to highlight the minimal or no skill group instead of basic and advance users. The study found 9.4% has perceived minimal or no skill of online library resources which the majority could fall into freshmen obviously. However, it seems like academic major is also the important factor. Social science seems to be the most library-oriented major. My further thought go to which major has least skill.

Another interesting figure is 34.3% say they have minimal or no skill course management system. This is a large number. I think this is not just a problem of IT department. Library folks should not oversee this issue as well since the connection between CMS and library collection is very high. I would think that libraries, in addition to IT , might have to take the role of improving CMS skill. Anyway, this figure might come from the fact that not all courses use online. Note that 75% says they have been engaged in using CMS, preferred by senior in 4-year institutions.

Social Software in Courses

• 30.9% of freshmen and 15.5% of seniors used social network site in courses (12.3% for community college).
• 11.8% of freshmen and 18.0% of seniors says they use IM in courses.
• 6.1% of freshme and 7.9% of seniors use blogs in class. [I would assume read and write combined.] Interesting students in community colleges use blogs slightly more than those in 4-year institution (8.2%). Again, Fine arts majors tends to use more than others.
• Less than 4% use webcast and/or podcast during courses.

In terms of perceived benefits of the technology, students think podcast help them improve learning the most (23%). Significantly enough, CMS is perceivably least improved their learning (12.4%). However, the majority thinks CMS is the most convenient technology (55%). Here are the percieved benefits of other social technology.

IM

• 45.7% says it is convenient.
• 21.6% says it improves their learning.
• 19.2% says it helps manage course activitiy.
• 11.1% says it helps them communicate.
• 2.4% says it has no benefits.

Blog

• 47.8% says it is convenient.
• 19.1% says it improves their learning.
• 19.4% says it helps manage course activitiy.
• 11.2% says it helps them communicate.
• 2.6% says it has no benefits.

Social networking software

• 47.9% says it is convenient.
• 17.9% says it improves their learning.
• 20.7% says it helps manage course activitiy.
• 11.1% says it helps them communicate.
• 2.4% says it has no benefits.

The paper cited one of interesting studies done by Student Monitor (Carney, 2006 cited on p. 24). They cited that iPods was more “in” (73% of respondents) than beer or Facebook (both 71%).

As one may question about self-evaluation aspect of the study, the study team already points out, in executive summary, the ongoing complexity of outcome-based debate. They believe that “students are reasonably reliable evaluators of the educational contribution of IT”.

20.8 Million Bloggers in China

As my curiosity from the yesterday post, today Masters of Media, based on the Chinese state media announcement, reports that the Chinese government is not satisfied with the growing number of bloggers. It’s sure hard to control, even though they have a list of registered bloggers. The state media also says that there were 20.8 million bloggers at the end of 2006.

Geez, that’s nearly 1/3 of Thai population. Don’t even want to imagine how the amount of Chinese content will be growing.