ล่องแยงซี: สายน้ำกับชีวิต

เขื่อน อาจเป็นผลดีต่อรัฐบาล แต่ก็ไม่ใช่กับประชาชนบางคน ประเทศชาติอาจเจริญรุ่งเรืองเพราะสิ่งนี้ แต่สำหรับบางคนเครื่องมือในการจมชีวิตมนุษย์ เรื่องเขื่อน ไม่ว่าจะเป็นที่ไหน ต่างก็มีปัญหาน้อยใหญ่ไม่ต่างกัน เมื่อมองในเชิงมหภาค ความขัดแย้งที่เกิดขึ้น ดูเหมือนจะเป็นไปในทิศทางเดียวกัน แต่เมื่อมองเจาะลึกลงไปในระดับปัจเจก ก็จะเห็นได้ว่า ความขัดแย้งเหล่านี้มีความซับซ้อนและรายละเอียดยิบย่อย และมีความสำคัญของเชิงสังคมอย่างยิ่ง เพราะนั่นหมายถึง ชีวิตมนุษย์เป็นราคาสำคัญ

Up the Yangtze เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างที่ดึงเอาประเด็นในเชิงปัจเจก ภาพยนตร์สารคดีของแคนาดา เล่าเรื่องชีวิตของชาวจีนกลุ่มหนึ่งที่ได้รับผลกระทบจากการสร้างเขื่อนแยงซี (Three Gorges Dam) เขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำที่ใหญ่ที่สุดในโลกของจีน

Persepolis

เพิ่งมีโอกาสได้ไปดู Persepolis หนัง animation ภาษาฝรั่งเศสแนวบันทึกความทรงจำ ที่สร้างขึ้นจากหนังสือชื่อเรื่องเดียวกัน ที่ตีพิมพ์ออกมาสองภาค ภาคแรกเป็นช่วงวัยเด็ก ภาคสองเป็นช่วงที่เติบโตเป็นสาว (ต้นฉบับภาษาฝรั่งเศส ตีพิมพ์เป็นรูปเล่มครั้งแรกเมื่อปี 2000)

Persepolis เป็นเรื่องราวของ Marjance Satrapi ในการใช้ชีวิตช่วงเด็กในอิหร่าน และเติบโตในต่างประเทศ (ปัจจุบันเธอเป็นนักเขียนอยู่ในฝรั่งเศส)จุดเด่นสำคัญของตัวเนื้อเรื่อง หาได้อยู่กับชีวประวัติของ Satrapi ไม่ หากแต่ คือ ประวัติศาสตร์ของอิหร่าน และประเด็นด้านการเมือง สงคราม สังคม และวัฒนธรรม ที่ทำให้เข้าใจความเป็นไปของประเทศที่หลายคนมองว่า เป็นประเทศหัวรุนแรงประเทศหนึ่งได้ดีขึ้น

เวลากลับบ้านทีไร มักจะมีคนถามว่า คนอเมริกันเป็นอย่างไร ผมก็มักจะตอบว่า ก็เหมือนคนไทย ถามต่อว่าเหมือนยังไง ก็เหมือนกันตรงที่ ไม่สามารถเหมารวมได้ว่า คนอเมริกันทั้งหมดเป็นอย่างไร เพราะคนเหมือนคน แต่คนไม่เหมือนกัน หนัง (และหนังสือ) ของ Satrapi นี้ก็เห็นจะเป็นเช่นกัน ที่ชี้ให้เห็นว่า คนอิหร่านทุกคน ก็ไม่จำเป็นต้องมีภาพลักษณ์เป็นพวกหัวรุนแรง น่ากลัว เพียงเพราะการที่มีพวกหัวรุนแรงเคลื่อนไหว ทำตัวเป็น PR ของประเทศ

ถึงแม้เรื่องของอิหร่าน ดูเหมือนจะเป็นเรื่องไกลตัว แต่ประเด็นที่สอดแทรกอยู่ในหนัง ไม่ว่าจะเรื่องการเมือง สังคม และวัฒนธรรมนั้น เข้าเนื้อเข้าหนัง คนไทยอย่างเรามาก มีฉากที่คุ้น ๆ มีประเด็นปัญหาที่เหมือนที่เมืองไทยพูดถึงกัน

ภาพรวมของหนัง ค่อนข้างชอบ ถึงแม้หลัก ๆ จะเป็นหนังการ์ตูนขาว-ดำ เพื่อแสดงว่าเป็นการเล่าเรื่องในอดีต แต่ลายเส้นที่หนาและไม่รกตา (เทียบกับ version ที่เป็นหนังสือ ลายเส้นของการ์ตูนในหนัง ดู polished มากกว่า แต่ก็ไม่เสียความเป็นอัตลักษณ์ของ Satrapi ไป) transition ดูเรียบง่าย  แต่ให้ความหมายได้ดี

[เพิ่มเติม: ข้อมูลบน imdb, หนังสือบน Amazon (Satrapi ยังมี graphic novel ในรูปแบบวรรณกรรมเยาวชนที่น่าสนใจ อีกมาก น่าติดตามอ่านทีเดียว)]

Review: Private Fear in Public Places

แอบชอบเนื้อเรื่องของในหนังฝรั่งเศส เรื่อง Private Fear in Public Places หรือชื่อฝรั่งเศสว่า Coeurs ของผู้กำกับรุ่นปู่ Alain Resnais วัย 85 ที่ให้รสชาติของดราม่า โรแมนติกและแฝงไปด้วยอารมณ์ขัน (แบบ หึ หึ) ได้อย่างลงตัว

หนังเรื่องนี้ เป็นเรื่องเกี่ยวกับคน 6 คน ที่ไขว่คว้าหาความรัก และ passion แต่ในขณะเดียวกันต่างมีชิวิตส่วนตัว ที่ไม่สามารถ “เปิดเผย” ได้หมด แต่ละคนก็มีวิธีการที่จะปกปิด และเปิดเผยในวิถีทางที่แตกต่างกัน ซึ่งเนื้อหาเช่นนี้ คงจะเดาออกว่า จะเกิดเครื่องหมายคำถามอยู่ตลอดเวลา เป็นปมเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่สะท้อนออกมา จากในชีวิตจริงว่า ในโลกใบนี้ ถึงแม้ว่าจะดูเหมือนว่า โปร่งใส แต่มันก็ยังมีอะไรซ่อนเร้นอยู่ในความโปร่งใสนั้นเอง

ตัวหนังดำเนินไปเรื่อย ๆ ไม่มี climax ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับการตีความของแต่ละคน ว่าจะเดา หรือจะคิดอะไรออก แต่ไม่ต้องกับถึงหัวสมองขนาดนั้น มันก็คิดหรือเดาไปเรื่อย ๆ ตามที่เนื้อเรื่องจะเล่าให้ฟังนั่นแหละ ก็ประหนึ่งว่า มีคนเล่าเรื่องให้เราฟัง แล้วความสงสัยของเราที่มีต่อเรื่องนั้น ก็ไม่ได้ต่างไปจากคนเล่า ดังนั้นหากมีคนจะเดินมาบอกว่า ดูแล้ว และน่าเบื่อ ไม่เห็นสนุกเลย ผมก็คงไม่ค้าน

ส่วนเรื่องภาพ ก็เน้นความสวยของฉาก อีกทั้งดูแล้วเห็นได้ชัดว่า ผู้กำกับเอาใจใส่กับความพริ้งเพราของภาพอยู่ตลอดเวลา การตัดต่อก็ค่อนข้างมีเอกลักษณ์ แต่กระนั้น อย่างที่บอก เนื่องจาก การเล่าเรื่องที่ฉลาดเอาการ ทำให้ผมไม่ได้สนใจความงามของภาพมาก เท่ากับการติดตามเนื้อเรื่อง ซึ่งผมคิดว่า เป็นการเล่าเรื่องที่ฉลาดเรื่องหนึ่งเลยทีเดียว

[ข้อมูลเพิ่มเติม imdb.com; บทวิจารณ์ใน NYT, บทความใน NYT]

ความบังเอิญหลังงานแต่ง

ผู้จัดการของมูลนิธิช่วยเหลือเด็กกำพร้าในอินเดีย ที่กำลังประสบปัญหาทางด้านการเงิน ถูกเชิญให้เดินทางกลับบ้านเกิดที่เดนมาร์ก ที่เค้าหันหลังให้เป็นเวลากว่า 20 ปี เพื่อไปพบกับผู้บริหารของบริษัทยักษ์ใหญ่ ที่อาจจะให้ความช่วยเหลือกับมูลนิธิของเขาได้ หลังจากได้พบกัน เค้าก็ได้ถูกรับเชิญให้ไปร่วมงานแต่งงาน ของลูกสาวผู้บริหาร แต่แล้วการเดินทางไปร่วมพิธีแต่งงานในครั้งนี้ เกิดเรื่องบังเอิญขึ้นหลายอย่าง ที่ทำให้เค้าต้องตัดสินใจเลือก ระหว่างชีวิตตัวเอง ครอบครัว และการงาน ซึ่งหมายถึง เด็กกำพร้ายากจน อีกหลายร้อยคนที่รอคอยการกลับมาของเค้า (ใน Wikepedia มีเรื่องย่ออย่างเต็ม สำหรับคนที่อยากรู้เรื่องทั้งหมด)

หนังดราม่าภาษาเดนิชเรื่องนี้ เป็นหนังที่เดาไม่ยาก เนื้อเรื่องไม่สลับซับซ้อน ดีอยู่ที่เทคนิคในการเล่าเรื่อง ที่ค่อย ๆ เปิดปมปัญหาออกมาทีละเปาะ ดูง่าย แต่อิน ผมชอบที่หนังดึงเอา ความมีมนุษยธรรมกับเรื่องส่วนตัว มาเป็นโจทย์ให้เราได้คิด ว่าถ้าเป็นเราตกอยู่ในสถานการณ์เดียวกัน เราจะตัดสินใจอย่างไร

การแสดงภาพให้เห็นความแตกต่างระหว่าง สภาพความเป็นอยู่ของคนรวยในเมืองใหญ่ กับคนจนในเมืองเล็ก  สร้างภาพความขัดแย้งทางสังคมได้ชัดเจนที

ผมยังรู้สึกว่า การคัดเลือกตัวแสดงค่อนข้างทะแม่ง ๆ สำหรับผม (หรืออาจจะเป็นเพราะการแต่งหน้า เสื้อผ้าก็เป็นได้) เพราะทุกคน ดูอ่อนกว่าที่ควรจะเป็น ยกเว้นแต่นักแสดงนำชาย แต่กระนั้น เมื่อเนื้อเรื่องเริ่มเดินทางมาถึงช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อ ก็ต้องยอมรับความสามารถของนักแสดง ที่ส่งกันได้เนียนมาก

อีกอย่างที่ผมไม่ค่อยเข้าใจในรายละเอียดเล็กน้อย คือ การเอาพวกหัวสัตว์มาประกอบในฉาก แถมบางฉากทีมีน้ำตาออกมาด้วย ก็เลยไม่แน่ใจว่า ผู้กำกับต้องการสื่อสารว่าอะไร นอกจากที่ผมรู้สึกว่า มันน่ากลัวปนเศร้า

ก็ถือเป็นหนังที่น่าดูอีกเรื่องหนึ่ง สำหรับ After the Wedding (2006)

ความรักที่ปารีส

ตกหลุมรักเข้าอย่างจัง กับหนังฝรั่งเศส ที่ชูปารีส เป็นมหานครแห่งความรัก และความโรแมนติก ที่ชื่อ Paris, je t’aime ดูแล้ว ให้ความรู้สึกดีอย่างบอกไม่ถูก

แน่นอน ชื่อหนังความยาว 120 นาทีเรื่องนี้ ก็บอกอยู่แล้วว่า เป็นเรื่องราวความรักที่เกิดขึ้นในเมืองปารีส แต่ประกอบไปด้วยเป็นเรื่องความรักสั้น ๆ 18 เรื่อง ในหลายรูปแบบ ที่ให้ความรู้สึกเหมือนกับได้ดูหนังสั้นหลาย ๆ เรื่องเข้าด้วยกัย โดยที่มีโจทย์ตามชื่อเรื่อง

แต่ด้วยความที่มันหลากรส หลายอารมณ์ ไม่ว่าจะเป็นโศกนาฏกรรม สุขนาฏกรรม อาชญากรรม แฟนตาซี สังคม คลุกเคล้ากันไปหมด มันทำให้คนดู (อย่างผม) รู้สึกลุ้นอยู่ตลอดเวลาว่าเรื่องราวจะเป็นอย่างไร (แต่ในทางตรงกันข้าม บางคนที่ไม่เคยชินกับการดูหนังแบบนี้ หรือถ้าปูต้นเรื่องมาไม่ดี ก็อาจจะรู้สึกน่ารำคาญ พาลจะลุกออกจากโรงไปก่อนเวลากันควรก็เป็นได้)

ความยาวชั่วโมงกว่าของเรื่องราวสั้น ๆ แต่ละเรื่อง ที่ผูกเข้าด้วยกันอย่างหลวมนี้ มันสร้างความผูกพันกับคนดูโดยไม่รู้ตัว และความผูกพันที่ว่าก็ถูกนำมาใช้เป็นตัวสร้าง nostalgic moment ได้อย่างลงตัว และถือเป็นการจบของหนัง ที่สร้างความประทับใจดีทีเดียว

เรื่องที่ขาดไม่ได้เลย คือ ความฉลาดในการเลือกตัวนักแสดง เพราะยอมรับว่า สามารถสร้างความฮือฮาเวลาเปิดตัวได้เป็นอย่างดี และเป็นแรงดึงดูดของหนังอย่างหนึ่ง (เช่น Elijah Wood, Natalie Portman, Maggie Gyllenhaal เป็นต้น)

สิ่งหนึ่งที่ทำให้รู้สึกว่า ดูหนังเรื่องนี้แล้วสนุก อาจจะเป็นเพราะการเข้าไปดูในโรงหนังที่มีคนเยอะ (เพราะเป็นหนังฟรี ของโรงเรียน ครับ อิอิ) เสียงหัวเราะ คิกคัก ฮีอฮา มันสร้างประสบการณ์ร่วม ที่ทำให้หนังมันมีสีสันขึ้นมาเยอะ (หรืออาจจะเป็นเพราะผม ไม่ค่อยได้ดูหนังแนวนี้ในโรงหนัง ก็เป็นได้)

อย่างไรก็ตาม ประเด็นที่น่าสนใจ ก็คือ หนังก็มีกลิ่นอายของบริบทและวัฒนธรรมอเมริกัน (เช่น คาวบอย ที่เหมือนพยายามจะชี้ให้เห็นว่า ไอ้ความรักและความโรแมนติกที่เกิดขึ้นนั้น มันมีความเป็นอเมริกันชนแทรกอยู่ เพราะฉะนั้น มุขตลกบางมุข หรือเรื่องราวบางอย่าง ก็อาจจะต้องใช้บริบทของอเมริกันเพื่อสร้างความเข้าใจอยู่บ้าง (แต่น้อยมาก)

แต่สรุปสุดท้าย ดูแล้ว ก็อยากลองไปมั่งอ่ะ ปารีส…

ข้อมูลเพิ่มเติม: imdb.com