บรรณารักษ์กับงานออกแบบ

ใครคิดว่าการออกแบบห้องสมุดเป็นเรื่องง่าย ก็แค่เอาโต๊ะ เก้าอี้ แล้วก็ชั้นหนังสือมาตั้ง เท่านั้นก็เสร็จ หรือ คุณคิดว่า Requirement การออกแบบห้องสมุดที่คำนึงถึงแต่ “รูปลักษณ์” และ “ความสวยงาม” เพื่อดึงดูดผู้ใช้เป็นสำคัญ ผมก็คิดว่ามันว่ามันไม่น่าจะเรียกว่า “การออกแบบ” ได้ เพราะจริง ๆ แล้วลักษณะการออกแบบเฉพาะงานห้องสมุด ถือเป็นสิ่งท้าทายอย่างยิ่ง

บรรณารักษ์ส่วนใหญ่มักคิดว่า หน้าที่ทั้งหมดการออกแบบเป็นหน้าที่ของสถาปนิกและมัณฑณากรเป็นเสียส่วนใหญ่ เนื่องจากตัวเองไม่มีความรู้ด้านการออกแบบ หรือหัวทางศิลปะเลย (หรือจะเหตุผลอะไรก็แล้วแต่ร้อยแปด) ก็เลยมักจะไม่ค่อยมีปากเสียงกับนักออกแบบเท่าไหร่ ยิ่งถ้าเป็นคนไม่พูดไม่จาแล้วหล่ะก็ เอาไงก็เอากัน ไม่อยากคิด ไม่ใช่เงินเรา จริง ๆ แล้วการคิดงานแบบนี้ บรรณารักษ์จำเป็นที่จะต้องใส่หัวใจของ “คนทำงาน” และ “คนใช้” ลงไป แล้วก็พยายามช่วยนักออกแบบให้มากที่สุด จริงอยู่ที่นักออกแบบเป็นคนที่มี idea (และมักจะอ้างว่า ตนเองเป็นคนใช้ห้องสมุดบ่อย หรือแม้กระทั่งไปดูงานสถาปัตยกรรมห้องสมุดจากทั่วโลกมาแล้ว) แต่คนที่รู้จักคนใช้ (และ/หรือคนที่จะมาใช้) คือ คนที่ได้ใกล้ชิดและรู้จักกับผู้ใช้ห้องสมุด นั่นก็คือ บรรณารักษ์นั่นเอง อีกประการหนึ่งที่บรรณารักษ์จะต้องเอาใจใส่ก็คือ การปะทะผู้ใช้ เมื่อมีคำถามหรือคำติชม บรรณารักษ์ก็จะเป็นด่านแรกที่ “โดน” ก่อนเพื่อน

ช่วงเวลาไม่กี่ปีที่ผ่านมา ห้องสมุดทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็นในอเมริกา ยุโรป รวมไปถึงเอเชียเอง ต่างก็มีความพยายามในการที่จะ Redesign ให้เป็น state of the art เพราะถือว่าห้องสมุดเป็นสถานที่ทางวัฒนธรรมของชุมชน ดังจะเห็นได้จากหนังสือและพวกสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง ทางด้านห้องสมุดและสถาปัตยกรรม ก็จะมี Feature เกี่ยวกับการออกแบบห้องสมุดออกมาทั้งสิ้น เช่น Architecture, American Library, Libupdate_0708_frontcover.jpgrary Journal ล่าสุด Library + Information Update ของฝั่งอังกฤษ (วารสารของ CILIP) ก็นำสถาปัตยกรรมและการออกแบบห้องสมุดมาเป็น Theme ของวารสารฉบับล่าสุด ก็ลองไปหาอ่านมาดูคับ

นอกจากนี้ สำหรับคนที่ต้องการ Idea ดี ๆ มาใช้ ในอังกฤษเค้าก็พยายามรวบรวมข้อมูลเหล่านี้ไว้ในเว็บไซต์ของ Designing Library: Library Buildings Online ก็มีฐานข้อมูลเกี่ยวอาคารห้องสมุด รวมไปถึงบทความและรูปภาพที่น่าสนใจ

คนทำงานห้องสมุดในเมืองไทยส่วนใหญ่มักอ้างว่า ต้องการเปิดหูเปิดตา และหาความรู้เพิ่มเติมด้วยการไปดูงาน มากกว่าการอ่านหรือหาความรู้จากตำราเอาเอง (เพราะไม่ค่อยมีเวลา) แน่นอนว่าการไปดูงาน มันช่วยให้เราเห็นภาพว่ากระบวนการมันทำยังไง หรือสิ่งที่แปลกใหม่มันเป็นยังไง แต่การอ่านเนี่ย ถึงแม้ว่ามันจะน่าเบื่อหน่าย มีแต่ตัวหนังสือ ภาพก็นิ่ง ๆ ไม่ค่อยเข้าใจเท่าไหร่ แต่อย่าลืมว่า แต่ก็ช่วยสร้างจินตนาการและฝึกการคิดเชิงวิเคราะห์และสร้างสรรค์ไปด้วย ซึ่งจะทำให้สามารถทำงานทีี่เกี่ยวข้องกับการออกแบบได้ดีมากกว่าการชี้นิ้วแล้วบอกกับนักออกแบบว่า อยากได้แบบที่นั่น ที่โน่น ที่นี่…

One response to “บรรณารักษ์กับงานออกแบบ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s