เมื่อคำนำหน้านามกลายเป็นเรื่องใหญ่

“Language is the source of misunderstandings.”

Antoine de Saint-Exupery
นักเขียนชาวฝรั่งเศส

ในบรรดารางวัล Ig Nobel Prize สาขาวรรณกรรมทั้งหมด จะเห็นว่า งานที่ได้รับรางวัลปีล่าสุด เป็นงานที่เกี่ยวข้องกับ สายบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์มากที่สุด จริง ๆ ถ้าลองดูจากประวัติที่ผ่านมา จะเห็นว่า Ig Nobel Prize สาขาวรรณกรรม ค่อนข้างจะกระเดียดมาทาง สายนี้พอสมควร ซึ่งนี่เป็นข้อแตกต่างหนึ่งของ Ig Nobel Prize กับ Nobel Prize ของจริง ที่ตัว Nobel Prize นั้น จะเน้นไปที่ตัววรรณกรรม ในขณะที่ Ig Nobel Prize นั้นเน้นไปที่ “งานวิจัย” ที่เกี่ยวข้องกับงานวรรณกรรม ซึ่งแน่นอน นอกเหนือจากสายภาษาศาสตร์แล้ว บรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ ก็ให้ความสนใจกับเรื่อง วรรณกรรม ไม่น้อยเช่นกัน

เจ้าของรางวัล Ig Nobel สาขาวรรณกรรม ปีนี้ คือ Glenda Browne เป็นนักทำดรรชนี (Index) อาชีพ ชาวออสเตรเลีย ที่เขียนวิพากษ์วิจารณ์ ข้อพิจารณาในการใช้ “The” ลงในวารสาร The indexer เมื่อปี 2001

ในบทความ ชี้ให้เห็นถึงความขัดแย้งและประเด็นปัญหา ในการพิจารณาใช้ “The” ในการสร้างดรรชนี จากคู่มือและตำราต่าง ๆ ซึ่งกฏโดยสรุป ก็คือ จะไม่นับเรียงคำนำหน้านาม หากขึ้นต้นใน ชื่อเรื่อง และชื่อหน่วยงาน องค์กร แต่จะนำมานับเรียง ในกรณีที่เป็นชื่อสถานที่ และคำขึ้นต้นในบทกวี หรือการรวบรวมบทประพันธ์ (Anthology)

แต่ปรากฏว่า Browne พบว่า กฏดังกล่าว ไม่ได้ถูกนำมาใช้อย่างเคร่งครัด ต่อเนื่อง สม่ำเสมอ สร้างความสับสนต่อมาตรฐานในการสร้างดรรชนี และเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อพิจารณาถึงความสับสนที่จะเกิดขึ้นผู้ใช้ ดังนั้นเธอ จึงเสนอให้ทำ double entry คือ ทำดรรชนีของคำที่ขึ้นต้นด้วยคำว่า The และคำที่สองที่ต่อจากคำว่า The ทั้งนี้ ถ้าเห็นว่า มันทำให้ยาวเกินไป ก็ควรจะใช้กฏใด กฏหนึ่ง และทำบันทึกเกี่ยวกับการใช้กฏดังกล่าวให้ผู้ใช้ทราบ เพื่อเวลาที่เค้าจะหา เค้าจะได้หาถูก

จริง ๆ แล้วถึงแม้บทความนี้ จะตีปัญหาทางด้านทฤษฎี/แนวคิดได้แตก แต่ก็ยังไม่มี empirical evidence มาสนับสนุน โดยเฉพาะด้านผู้ใช้ ซึ่งบทความนี้ ก็ได้เพียงแต่พิสูจน์ว่า การใช้กฏ มีความไม่มั่นคง นอกจากนี้ จะบอกว่า ผู้เขียนเป็นคนแรกที่เห็นปัญหานี้ ก็ไม่น่าจะใช่ เพราะกฎ มาตรฐาน หรือประเด็นข้อถกเถียงเกี่ยวกับ การใช้คำนำหน้านามข้อนี้มันมีมานานแล้ว อย่างน้อยก็ตั้งแต่ปี ค.ศ.1883 (ALA, 1883 Quoted in Joint Steering Committee…, 2007)

หากจะดู impact ของงาน ผมเองก็ไม่ค่อยแน่ใจว่า คำแนะนำของเธอ ได้ถูกนำไปใช้มากน้อยแค่ไหนในเชิงปฏิบัติ แต่ถ้าในทางวิชาการ เราก็พอจะตรวจสอบได้บ้าง อย่างกับ ISI Web of Science ก็จะพบว่า มีเพียง 1 บทความที่อ้างถึงบทความของ Browne เท่านั้น (Arsenault & Menard, 2007) ซึ่งก็เป็นข้อสงสัยเล็ก ๆ น้อย ๆ เท่านั้น

อย่างไรก็ตาม บทความที่พบใน ISI ก็น่าสนใจไม่น้อยเช่นกัน เพราะแสวงหา empirical data ด้านพฤติกรรมของผู้ใช้ ที่บทความชิ้นแรกนั้นขาดไป และเน้นไปที่ระบบสืบค้นห้องสมุด มากกว่าการศึกษาในเชิงดรรชนี

โดยการศึกษาแบ่งออกเป็นสองส่วน ส่วนแรก ศึกษารายการบรรณานุกรมที่มีปัญหา ส่วนที่สอง เน้นไปที่พฤติกรรมและประเด็นปัญหาทางฝั่งผู้ใช้ ซึ่งการศึกษาพบว่า จริง ๆ แล้ว รายการบรรณานุกรม ที่มีปัญหาเกี่ยวกับคำหน้านามนั้น มีสัดส่วนน้อยมาก (ประมาณ 0.4% ของเขตข้อมูลชื่อเรื่องทั้งหมด – Note: ในการจัดเก็บข้อมูลแบบ MARC รายการข้อมูลหนึ่ง ๆ มีเขตข้อมูลไว้สำหรับใส่ชื่อเรื่องทั้งหมดอย่างน้อย 7 เขตข้อมูล (ไม่นับรวม ชื่อชุด) – ศึกษาเฉพาะ Catalog ของ U. of Montreal กับ U. of Toronto หากแต่ว่า เมื่อเทียบเป็นจำนวนทรัพยากรสารสนเทศที่มี ก็เป็นจำนวนไม่น้อยทีเดียว ยกตัวอย่าง Worldcat มีรายการบรรณานุกรมมากกว่า 95 ล้านรายการ ซึ่งถ้าเอาตัวเลขของ paper นี้มาใช้เล่น ๆ จะพบว่า มีเขตข้อมูลมากกว่า 2.5 ล้านเขตข้อมูลที่ีติดปัญหา เพราะเรื่องคำนำหน้านาม (95 ล้าน x 7 x 0.4%) โดย คำนำหน้านามที่มีปัญหามากที่สุด คือ “A”

นอกจากนี้ เมื่อศึกษาพฤติกรรมผู้ใช้เชิงทดลองก็พบว่า เมื่อต้องค้นชื่อเรื่องที่ขึ้นต้นคำนำหน้านาม มากกว่า 60% ของ queries มีคำนำหน้านามติดมาในคำค้นด้วย โดยชื่อเรื่องที่มีปัญหาเหล่านี้ มีผลต่อความสำเร็จและประสิทธิภาพในการค้นอย่างมีนัยยะสำคัญ

นอกจากนี้ การศึกษาพฤติกรรมการค้น ยังบ่งชี้เกี่ยวกับพฤติกรรมการค้นแบบเฉพาะเจาะจงทรัพยากร (Known-item search) ซึ่งในการศึกษาทดลองครั้งนี้ ถึงแม้กลุ่มทดลองจะถูกสั่งให้ค้นข้อมูลแบบเฉพาะเจาะจง ที่ควรจะค้นแบบ Browse (หรือบางคนจะคุ้นกับค้นแบบ “Begin with” หรือ “Title alphabetical”) แต่โดยภาพรวม มากกว่า 3 ใน 4 ของการค้นกลับกลายเป็นการค้นด้วยคำสำคัญ (keyword) ซะนี่ ยิ่งเมื่อมองเข้าไปที่ Transaction Log จะเห็นได้ว่า เมื่อค้นเล่มแรก ผู้ใช้จะเริ่มที่การค้นแบบ Browse และหลังจากนั้น ก็จะเริ่มค้นแบบ Keyword ซึ่งชี้ให้เห็นว่า ผู้ใช้พัฒนาการค้น จากประสบการณ์ค้นในครั้งแรก ที่เมื่อค้นแบบ Browse ไม่ประสบความสำเร็จ การจะหันไปค้นแบบ Keyword ที่กว้าง และให้ผลการค้นมากกว่า

รายการอ้างอิง

Arsenault, C., & Menard, E. (2007). Searching titles with initial articles in library catalogs: A case study and search behavior analysis. Library Resources & Technical Services, 51(3), 190-203.

Browne, G. (2001, April). The definite article: acknowledging ‘The’ in index entries. The Indexer, 22(3), 119-122.

American Library Association. (1883). Condensed rules for an author & title catalog. Library Journal, 8(1883), 251-254 Quoted in Joint Steering Committee for Development of RDA. (2007, September 28). A brief history of AACR. Retrieved from http://www.collectionscanada.gc.ca/jsc/history.html

[ข้อมูลเพิ่มเติม: Ig Nobel Prize; รายชื่อผู้ได้รับรางวัล; รายการคำนำหน้านามในภาษาต่าง ๆ; ที่มา: Improbable Research]

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s